Bez głosu sprzeciwu wczoraj Sejm przyjął nowelizację ustawy refundacyjnej, określanej też jako “SZNUR” (Szeroka Nowelizacja Ustawy Refundacyjnej”. Ma ona zapewnić większe bezpieczeństwo lekowe, wsparcie krajowej produkcji farmaceutycznej i szybszy dostęp do terapii. Zawiera również rozwiązania upraszczające procesy refundacyjne. Dla aptek oznacza ona jednak przede wszystkim “dokręcenie śruby” w obszarze leków recepturowych.
– Fakt, iż posłowie byli praktycznie jednomyślni w głosowaniu pokazuje jak wartościowe dla wszystkich są to zmiany. Ta nowelizacja to część szerszej reformy systemu refundacji – skomentowała podsekretarz stanu Katarzyna Kacperczyk.
Resort zdrowia podkreśla, iż jedną z najważniejszych zmian są preferencje dla leków produkowanych w Polsce. Nowe przepisy przewidują mechanizmy obniżające odpłatność pacjentów za refundowane produkty wytwarzane w kraju. Pacjenci wybierający lek produkowany w Polsce zapłacą o 30% mniej niż za ich zagraniczne odpowiedniki. Ustawa przewiduje wprowadzenie Krajowej Listy Leków Krytycznych, wskazującej substancje czynne o szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa lekowego państwa.
Firmy farmaceutyczne otrzymają więcej zwolnień administracyjnych dla leków produkowanych w Polsce oraz zachęt do transferu technologii produkcji do kraju. Wnioski dla leków produkowanych w Polsce będą procedowane w pierwszej kolejności spośród konkurencyjnych produktów. W przypadku problemów z dostępnością leku Minister Zdrowia będzie mógł nie tylko sprowadzić lek w opakowaniach obcojęzycznych, ale również objąć go refundacją z korzystniejszą ceną.
Zmiany w recepturze aptecznej
SZNUR przewiduje istotne zmiany w funkcjonowaniu receptury aptecznej. Zakłada on:
- utworzenie oficjalnego receptariusza,
- włączenie do kosztu leku opakowań i innych utensyliów,
- nowe limity finansowania,
- zmiany dotyczące leków gotowych używanych jako surowce
- rozszerzenie obowiązków sprawozdawczych aptek.
Kierunek reformy jest wyraźny: receptura apteczna ma zostać bardziej ujednolicona i ściślej kontrolowana. Ministerstwo Zdrowia chce ograniczyć możliwość dowolnego kształtowania kosztów refundowanych preparatów, ale jednocześnie pozostawić lekarzom i farmaceutom pewien zakres indywidualizacji terapii.
Receptariusz leków aptecznych
Najdalej idącą zmianą będzie utworzenie oficjalnego receptariusza leków recepturowych finansowanych ze środków publicznych. Ma on być wprowadzany stopniowo, dla poszczególnych dziedzin medycyny. Pierwszy ma dotyczyć preparatów stosowanych w dermatologii i będzie zawierać zamknięty wykaz formulacji, czyli konkretnych składów leków recepturowych. Dla każdej z nich zostaną określone składy jakościowe i ilościowe, maksymalna liczba substancji czynnych oraz kody rozpoznań według klasyfikacji ICD. Nad jego zawartością mają pracować konsultanci kliniczni, lekarze, farmaceuci, przedstawiciele środowiska akademickiego oraz NFZ.
Jeżeli dla danej dziedziny medycyny zostanie wydany receptariusz, ze środków publicznych będą finansowane wyłącznie preparaty objęte tym wykazem. Zamknięty wykaz nie ma jednak całkowicie wyeliminować możliwości dostosowania preparatu do potrzeb konkretnego pacjenta. Projekt dopuszcza zmianę stężenia substancji czynnej, zmianę podłoża farmaceutycznego oraz pominięcie określonych składników formulacji. Każde takie odstępstwo będzie jednak wymagało uzasadnienia w dokumentacji medycznej. Lekarz będzie musiał również udokumentować wskazania stanowiące podstawę zastosowania leku recepturowego, uzasadnić jego ordynację i przypisać preparatowi adekwatny kod ICD określony w receptariuszu. Ma to pozwolić na sprawdzenie, czy zastosowana formulacja jest zgodna z aktualną wiedzą medyczną i mieści się w zakresie finansowania publicznego.
W praktyce indywidualizacja receptury przez cały czas będzie zatem możliwa, ale przestanie być rozwiązaniem pozostającym poza szczegółowym systemem kontroli refundacji.
Limity dla utensyliów
Nowelizacja wprowadza do ustawy też pojęcie utensylium recepturowego. Ma ono obejmować naczynia i przyrządy apteczne pozwalające sporządzić lek oraz opakowania pozostające w bezpośrednim kontakcie z preparatem. Koszt wykorzystanych utensyliów zostanie formalnie doliczony do kosztu sporządzenia leku recepturowego. Jednocześnie refundowane będą tylko pozycje znajdujące się w wykazie ustalonym przez ministra. dla wszystkich utensylium zostanie określony limit finansowania, a jego wartość będzie ustalana na podstawie ceny hurtowej.
Jeżeli apteka kupi utensylium drożej niż wynosi limit, różnicę pokryje pacjent. Dopłata zostanie naliczona niezależnie od ryczałtowej odpłatności za sam lek recepturowy. Podobny mechanizm ma obowiązywać w przypadku leków gotowych używanych jako surowce oraz surowców farmaceutycznych kupionych powyżej limitu.
Ministerstwo tłumaczy, iż po wprowadzeniu limitów dla surowców farmaceutycznych na rynku pojawiły się przypadki manipulowania cenami opakowań. Nowy system ma więc z jednej strony uznać rzeczywisty koszt ponoszony przez aptekę, a z drugiej zapobiec przenoszeniu na refundację dowolnie ustalanych cen opakowań i przyrządów.
Jednocześnie ministerstwo proponuje podwyższenie poziomu, na podstawie którego oblicza się limity finansowania jednostki surowca farmaceutycznego. Limit ma wzrosnąć z 15. do 25. percentyla rozkładu cen danego surowca. Dodatkowym zabezpieczeniem wydatków ma być urzędowa marża hurtowa w wysokości 6 proc. Obejmie ona surowce farmaceutyczne, utensylia oraz leki gotowe traktowane jako surowce podczas sporządzania preparatów.
Dane o refundacji w konkretnych aptekach
Reforma nie ogranicza się do katalogów i limitów. Apteki mają przekazywać NFZ szczegółowe informacje o utensyliach wykorzystanych przy wykonywaniu refundowanego leku. Zaktualizowane zostaną również kody postaci leków recepturowych stosowane w sprawozdawczości. Obrót surowcami farmaceutycznymi zostanie objęty raportowaniem w Zintegrowanym Systemie Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi. Ma to ułatwić wykrywanie nadużyć refundacyjnych oraz monitorowanie surowców zawierających substancje kontrolowane.
Z drugiej strony na mocy nowelizacji NFZ będzie zobligowany do publikowania w Biuletynie Informacji Publicznej jeszcze szerszych danych o refundacji w aptekach. w tej chwili przepisy zobowiązuję Fundusz do publikacji co roku zestawienia zbiorczego “o zrealizowanej refundacji z budżetu państwa za rok poprzedni dla każdej apteki i każdego podmiotu realizującego zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne”. SZNUR rozszerza ten zakres, w rezultacie NFZ będzie publikować zestawienia zbiorcze o zrealizowanej refundacji każdego leku za rok poprzedni dla każdej apteki lub punktu aptecznego – w tym także leku recepturowego i utensyliach recepturowych.
Ustawa została uchwalona przez Sejm. Teraz trafi do Senatu. jeżeli ten nie wprowadzi do niej zmian, trafi ona od razu na biurko Prezydenta. Zmiany przewidzane w ustawie mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku.














