Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, iż zdrowie jamy ustnej nie ogranicza się jedynie do zębów i dziąseł. Najnowsze badania naukowców z Instytutu Nauki w Tokio sugerują, iż mikrobiom jamy ustnej może odgrywać istotną rolę w funkcjonowaniu mózgu, zwłaszcza u osób ze schizofrenią. Odkrycie to otwiera nowe perspektywy w interdyscyplinarnej opiece nad pacjentami z tym złożonym zaburzeniem psychicznym.
Schizofrenia charakteryzuje się występowaniem objawów pozytywnych i negatywnych oraz wiąże się z wyraźnymi deficytami poznawczymi, które utrudniają chorym codzienne funkcjonowanie. Wcześniejsze badania nad powiązaniem mikrobiomu i zaburzeń psychicznych koncentrowały się na jelitach. Jednak najnowsze analizy wskazują, iż różnorodność i skład bakterii w jamie ustnej mogą korelować z nasileniem deficytów poznawczych u pacjentów ze schizofrenią.
W badaniu przeprowadzonym w Japonii porównano 68 pacjentów ze schizofrenią z 32 osobami zdrowymi jako grupą kontrolną. Uzyskane wyniki pokazały, iż osoby z chorobą miały znacznie mniejszą różnorodność mikrobiomu jamy ustnej, co korelowało z gorszymi wynikami testów poznawczych. Wskazuje to, iż stan mikrobiomu może być jednym z czynników wpływających na funkcjonowanie mózgu u tych pacjentów.
Potencjalne mechanizmy wpływu mikrobiomu na mózg
Chociaż przyczynowość nie została jeszcze udowodniona, istnieje kilka możliwych mechanizmów, dzięki którym dysbioza jamy ustnej może oddziaływać na funkcje poznawcze.
– Metabolity bakteryjne o działaniu neuroaktywnym mogą wpływać na funkcjonowanie neuronów, modulując procesy poznawcze.
– Stan zapalny związany z zaburzoną mikrobiotą może przyczyniać się do pogorszenia funkcji mózgu.
– Zmiany w ścieżkach metabolicznych, takich jak metabolizm glikanów czy energetyczny, mogą bezpośrednio wpływać na neurofizjologię.
W badaniu zwrócono uwagę, iż niektóre klasyczne markery neurozapalne, jak metabolity szlaku kinureninowego, nie tłumaczyły w pełni związku, jaki zachodzi między mikrobiomem a deficytami poznawczymi, co sugeruje istnienie innych, jeszcze nie do końca poznanych mechanizmów biologicznych.
Interdyscyplinarne implikacje dla stomatologów
Odkrycia badaczy z Tokio mają praktyczne znaczenie dla lekarzy dentystów. Po pierwsze, mogą skłonić do większego uwzględniania stanu mikrobiomu jamy ustnej w profilaktyce pacjentów ze schizofrenią. Po drugie, poprawa higieny jamy ustnej oraz potencjalne stosowanie probiotyków lub prebiotyków może stać się częścią działań wspierających funkcje poznawcze – przynajmniej w kontekście badań eksperymentalnych.
Ponadto stomatolodzy, będąc często pierwszymi lekarzami, do których regularnie trafiają pacjenci, mogą edukować osoby ze schizofrenią oraz ich opiekunów, podkreślając związek między zdrowiem jamy ustnej a funkcjonowaniem mózgu. Świadomość tej korelacji pozwala nie tylko dbać o zęby, ale również wspierać ogólne zdrowie pacjenta oraz potencjalnie jego zdolności poznawcze.
Praca pt. „Oral Microbiota Associated With Cognitive Impairment in Schizophrenia: Composition and PICRUSt2-Predicted Functional Pathways” ukazała się 27 listopada 2025 r. w czasopiśmie „Schizophrenia Bulletin”.
Źródło: https://www.the-dentist.co.uk/
https://academic.oup.com/
– Na pacjenta warto spojrzeć jako na całokształt, nie tylko na jego zęby. Istotna jest kooperacja z lekarzami ogólnymi. Nie wszyscy lekarze mają świadomość, jak istotny wpływ mają choroby ogólne na zęby, a także odwrotnie – jak istotny wpływ mają zęby na choroby ogólne. Często nie widzimy tego, by kierowali pacjentów do stomatologa w ramach leczenia – mówi o wyzwaniach w opiece stomatologicznej nad pacjentami obciążonymi chorobami ogólnoustrojowymi dr n. med. Anna Sokołowska, adiunkt w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej i Przyzębia Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.