Laktoferyna, naturalne białko występujące w mleku, może znaleźć szerokie zastosowanie w medycynie, kosmetyce, żywności i rolnictwie. Zespół naukowców pod kierunkiem dr. hab. Pawła Pomastowskiego, prof. Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, opracowuje metody jej pozyskiwania i modyfikowania adekwatności. Celem jest stworzenie polskiej technologii o dużym potencjale komercyjnym. W realizacji przedsięwzięcia pomaga program PRIME Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
Laktoferyna to naturalne białko obecne między innymi w mleku ssaków, łzach i ślinie. Wykazuje adekwatności przeciwdrobnoustrojowe, uczestniczy w gospodarce żelazem i wspiera mechanizmy odpornościowe organizmu. Jej zdolność wiązania żelaza może ograniczać rozwój niektórych bakterii, które potrzebują tego pierwiastka do wzrostu.
– Można powiedzieć, iż laktoferyna zabiera drobnoustrojom coś, czego potrzebują do wzrostu. Wiąże żelazo dostępne w otoczeniu, przez co utrudnia rozwój części bakterii. Ale jej działanie jest znacznie szersze – wyjaśnia prof. Paweł Pomastowski.
Z mleka można uzyskać znacznie więcej
Polska należy do dużych europejskich producentów mleka. Naukowcy z UMK chcą wykorzystać ten potencjał do pozyskiwania składników o znacznie większej wartości niż tradycyjne produkty mleczarskie.
Laktoferyna, nazywana „różowym złotem”, może stać się podstawą nowych rozwiązań technologicznych. Zespół pracuje nad jej izolowaniem oraz otrzymywaniem stabilnego produktu, między innymi w postaci proszku, przeznaczonego dla producentów żywności, kosmetyków i wyrobów specjalistycznych.
Badacze analizują również możliwości łączenia laktoferyny z jonami metali, aby nadawać jej adekwatności dostosowane do konkretnych zastosowań. Dodatek żelaza może zwiększać stabilność białka podczas przetwarzania, natomiast połączenia ze srebrem są badane pod kątem adekwatności przeciwdrobnoustrojowych.
Od leczenia ran po ochronę roślin
Jednym z najbardziej obiecujących kierunków badań jest wykorzystanie laktoferyny w materiałach wspomagających leczenie trudno gojących się ran, w tym odleżyn i ran związanych ze stopą cukrzycową. Naukowcy analizują także możliwość zastosowania opracowywanych rozwiązań w leczeniu zakażeń ran wojennych.
Równolegle prowadzone są prace nad preparatami kosmetycznymi i higienicznymi, między innymi przeznaczonymi dla osób z atopowym zapaleniem skóry.
Kolejnym obszarem jest rolnictwo. Zespół bada możliwości wykorzystania laktoferyny i jej kompleksów w opryskach oraz biostymulacji roślin. Rozwija również technologie oparte na korzystnych mikroorganizmach, w tym bakteriach kwasu mlekowego.
Od laboratorium do biznesu
Największym wyzwaniem jest w tej chwili komercjalizacja technologii. Początkowo naukowcy rozważali budowę własnej fabryki gotowych produktów. Analiza kosztów i możliwości rynkowych doprowadziła jednak do zmiany strategii.
– Pierwsza wizja naukowca jest często bardzo ambitna: skoro mamy technologię, zbudujmy fabrykę i produkujmy wszystko sami. Dopiero później pojawia się pytanie, ile taka fabryka kosztuje i czy właśnie tym powinniśmy się zajmować. Program PRIME pomógł nam przejść od wizji do modelu, który jest realny – podkreśla prof. Pomastowski.
Zespół zamierza działać przede wszystkim w modelu B2B, dostarczając przedsiębiorstwom laktoferynę o parametrach dostosowanych do ich potrzeb. Przygotowuje się również do utworzenia uniwersyteckiej spółki spin-off. Produkcja ma rozpocząć się w skali gramów i kilogramów, a następnie rozwijać wraz z zainteresowaniem rynku.
W projekcie PRIME naukowców wspierają Cezary Odrzygóźdź, Opiekun Transferu Technologii, oraz Alina Jaworska, Liderka Biznesowa. Pomagają w ochronie własności intelektualnej, analizie rynku, przygotowaniu modelu biznesowego i nawiązywaniu współpracy z przedsiębiorstwami.
Jeżeli przedsięwzięcie zakończy się sukcesem, polskie mleko może stać się źródłem nie tylko tradycyjnych produktów spożywczych, ale również innowacyjnych składników wykorzystywanych w wielu sektorach gospodarki.
Program PRIME realizowany przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej wspiera naukowców w komercjalizacji wyników badań i rozwijaniu innowacyjnych przedsięwzięć. Jest finansowany z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG).
Agencja Pełka i Partnerzy
