Czym chemicznie jest retatrutyd?
Nowy lek – retatrutyd to syntetyczny peptyd sprzężony z fragmentem kwasu tłuszczowego. Firma Eli Lilly podaje, iż ten fragment pomaga wiązać cząsteczkę z albuminą i wydłuża jej obecność w organizmie, co umożliwia podawanie leku raz w tygodniu.
- Przeczytaj także: Leki na otyłość – najnowsze terapie
Jaki mechanizm działania ma retatrutyd?
Retatrutyd aktywuje trzy receptory: GIP, GLP‑1 i glukagonu. Jest więc określany jako potrójny agonista. Według danych laboratoryjnych wykazuje większą aktywność wobec ludzkiego receptora GIP niż naturalny hormon, a mniejszą wobec receptorów GLP‑1 i glukagonu niż ich naturalne ligandy.
Każdy z tych szlaków może wpływać na regulację metabolizmu. Między innymi mają udział w kontroli apetytu, wydzielanie insuliny zależne od poziomu glukozy, wydatkowanie energii i gospodarkę lipidową.
Receptor GLP-1
Aktywacja receptora GLP‑1 może zwiększać wydzielanie insuliny, gdy stężenie glukozy jest podwyższone, oraz ograniczać wydzielanie glukagonu. Wiąże się też z mniejszym apetytem i wolniejszym opróżnianiem żołądka, co może sprzyjać wcześniejszemu uczuciu sytości i poprawie kontroli glikemii.
Receptor GIP
Pobudzenie receptora GIP wspiera zależne od glukozy wydzielanie insuliny. Receptory GIP występują też poza trzustką, m.in. w tkance tłuszczowej i niektórych obszarach mózgu; ich wpływ na apetyt i metabolizm jest przez cały czas badany. W przypadku retatrutydu badacze zakładają, iż aktywność tego szlaku może uzupełniać działanie GLP‑1.
Receptor glukagonu
Aktywacja receptora glukagonowego może wpływać na metabolizm wątroby i zużycie energii. To odróżnia retatrutyd od leków działających wyłącznie na GLP‑1 lub na GLP‑1 i GIP. Jednak glukagon może także podnosić stężenie glukozy, dlatego istotne jest, iż retatrutyd równocześnie aktywuje szlaki inkretynowe. Jak dokładnie równoważą one skutki działania na receptor glukagonu u ludzi, przez cały czas wymaga oceny klinicznej.
Co mówią wyniki badań klinicznych?
Retatrutyd zakończył w tej chwili III fazę badań klinicznych. Wyniki opublikowane 29.09.2026 r. przez Eli Lilly TRIUMPH-2 oceniano retatrutyd u 1 152 dorosłych z nadwagą lub otyłością oraz cukrzycą typu 2. Po 80 tygodniach wszystkie badane dawki przyniosły spadek masy ciała i poprawę glikemii, przy czym efekt był większy przy wyższych dawkach.
- Masa ciała: przy dawkach 4, 9 i 12 mg uczestnicy stracili średnio odpowiednio 12,7%, 19,1% i 20,8% masy ciała. W grupie placebo spadek wyniósł 4,0%. Wśród osób, których początkowe BMI wynosiło co najmniej 35, średnia redukcja przy dawce 12 mg sięgnęła 23,4%
- Kryterium otyłości: pod koniec badania 59,5% osób przyjmujących 12 mg nie spełniało już kryterium BMI dla otyłości.
- HbA1c: średni spadek wyniósł 1,4 punktu procentowego przy 4 mg oraz 1,6 punktu przy 9 i 12 mg. Po dawce 9 mg 40% uczestników osiągnęło HbA1c poniżej 5,7%, uznawane w badaniu za zakres prawidłowy.
Warto zaznaczyć, iż podane przez producenta wyniki skuteczności zakładają, iż uczestnicy pozostali na leczeniu przez cały okres badania i nie rozpoczęli niedozwolonych terapii wspomagających. Retatrutyd pozostaje lekiem badanym, a wyniki nie oznaczają jeszcze, iż jest zatwierdzony do stosowania.
- Dowiedz się więcej: Najwyższa zatwierdzona dawka semaglutydu w leczeniu otyłości dostępna już w Polsce
Kiedy retatrutyd może pojawić się w Polsce?
Pojawienie się retatrutydu w Polsce w tej chwili może być jedynie omawiane w ramach spekulacji. Firma Eli Lilly informuje, iż lek przez cały czas jest badany, a firma planuje złożyć wniosek o dopuszczenie do obrotu w USA w I kwartale 2027 r.. Samo złożenie wniosku nie oznacza jeszcze zatwierdzenia ani pojawienia się jego dostępności w aptekach.
Aby trafił na rynek polski, potrzebna będzie również europejska ścieżka rejestracyjna, a po uzyskaniu pozwolenia- wprowadzenie leku do obrotu.
Autor: mgr farm. Martyna Jakimko
Źródła:
- Jastreboff AM, Kaplan LM, Frías JP, Wu Q, Du Y, Gurbuz S, Coskun T, Haupt A, Milicevic Z, Hartman ML; Retatrutide Phase 2 Obesity Trial Investigators. Triple-Hormone-Receptor Agonist Retatrutide for Obesity – A Phase 2 Trial. N Engl J Med. 2023 Aug 10;389(6):514-526. doi: 10.1056/NEJMoa2301972. Epub 2023 Jun 26. PMID: 37366315.
- Ania M. Jastreboff, M.D., Ph.D.Lee M. Kaplan, M.D., Ph.D., Juan P. Frías, M.D.Qiwei Wu, Ph.D., Yu Du, Ph.D., Sirel Gurbuz, M.D., Tamer Coskun, M.D., Ph.D., Axel Haupt, M.D., Ph.D., Zvonko Milicevic, M.D., and Mark L. Hartman, M.D., for the Retatrutide Phase 2 Obesity Trial Investigators; Triple–Hormone-Receptor Agonist Retatrutide for Obesity — A Phase 2 Trial; June 26, 2023; N Engl J Med 2023;389:514-526; DOI: 10.1056/NEJMoa2301972
- Jakubowska A, Roux CWL, Viljoen A. The Road towards Triple Agonists: Glucagon-Like Peptide 1, Glucose-Dependent Insulinotropic Polypeptide and Glucagon Receptor – An Update. Endocrinol Metab (Seoul). 2024 Feb;39(1):12-22. doi: 10.3803/EnM.2024.1942. Epub 2024 Feb 14. PMID: 38356208; PMCID: PMC10901658.
- Eli Lilly & Company. (September 29, 2026). Lilly’s triple agonist, retatrutide, delivered substantial weight loss and A1C reduction, underscoring its potential promise for people with obesity and type 2 diabetes. PR Newswire. https://www.prnewswire.com/news-releases/lillys-triple-agonist-retatrutide-delivered-substantial-weight-loss-and-a1c-reduction-underscoring-its-potential-promise-for-people-with-obesity-and-type-2-diabetes-302891798.html
