Receptomaty na cenzurowanym. RPP sięga po kary finansowe

Rzecznik Praw Pacjenta od dłuższego czasu zwraca uwagę na zagrożenia wynikające z niekontrolowanej preskrypcji leków dostępnych na receptę. Szczególne wątpliwości budzą, tzw. receptomaty, czyli podmioty oferujące szybkie, odpłatne konsultacje lekarskie online, często zakończone wystawieniem recepty wyłącznie na podstawie ankiety wypełnianej przez pacjenta.

Jak podkreśla RPP, tego typu praktyki mogą prowadzić do nadużyć i realnie zagrażać zdrowiu pacjentów, zwłaszcza w przypadku silnie działających leków.

– Bezpieczeństwo pacjenta musi być priorytetem dla placówek, które wystawiają recepty na leki za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności. Niedopuszczalne są sytuacje, w których leki przepisywane są bez zbadania pacjenta, wyłącznie na podstawie wypełnionej ankiety – podkreśla Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.

Prawa pacjenta a obowiązki podmiotów leczniczych

RPP przypomina, iż zgodnie z ustawą o prawach pacjenta, każdy pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających aktualnej wiedzy medycznej i udzielanych z należytą starannością. Oznacza to, iż proces diagnostyczny, w tym decyzja o wdrożeniu farmakoterapii, nie może ograniczać się do formalnego „odhaczenia” ankiety online.

Ustalenie diagnozy oraz ordynowanie leków na receptę powinno odbywać się w sposób rzetelny, z uwzględnieniem stanu zdrowia pacjenta, przeciwwskazań oraz ryzyka działań niepożądanych.

Zmiany w przepisach od 7 listopada 2024 r.

Istotnym elementem działań RPP są również zmiany w rozporządzeniu Ministra Zdrowia, które weszły w życie 7 listopada 2024 r. Nowe regulacje wprowadziły katalog substancji, których przepisanie jest możliwe wyłącznie po osobistym zbadaniu pacjenta.

Na liście znalazły się m.in.:

• fentanyl,
• morfina,
• oksykodon,
• ziele konopi innych niż włókniste oraz ich wyciągi i nalewki,
• żywica konopi.

Od tego momentu wystawienie recepty na te preparaty w ramach teleporady jest co do zasady niedopuszczalne. Wyjątek dotyczy wyłącznie kontynuacji leczenia w POZ, gdy receptę wystawia lekarz prowadzący pacjenta.

Receptomaty pod ciągłą lupą RPP

W 2025 r. Rzecznik Praw Pacjenta wydał już 27 decyzji uznających stosowanie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez podmioty, które nie dostosowały się do obowiązujących przepisów. W ostatnim czasie nałożono także cztery kolejne kary pieniężne na placówki ignorujące wcześniejsze decyzje RPP – łącznie na kwotę bliską 500 tys. zł.

– Konieczność nałożenia kar finansowych wynika z niedostosowania się podmiotów do wydanej przeze mnie decyzji w sprawie uznania stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta w zakresie działalności tzw. receptomatów – zaznacza Bartłomiej Chmielowiec.

Źródło: RPP