Recenzja książki wydawnictwa PZWL: “Seksualność. Tom 1”

Tytuł: Seksuologia, Tom 1: Ujęcie kliniczne i medyczne
Redakcja naukowa: Michał Lew-Starowicz, Maria Beisert, Bartosz Grabski Wydawnictwo: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich (PZWL) Gatunek: Podręcznik akademicki / Literatura medyczna i psychologiczna

1. Wprowadzenie i kontekst wydawniczy

Współczesna seksuologia jest dziedziną fascynującą, ale też niezwykle wymagającą. Znajduje się bowiem na styku wielu nauk: medycyny (głównie psychiatrii, ginekologii, urologii i endokrynologii), psychologii, psychoterapii oraz socjologii. Przez lata na polskim rynku wydawniczym brakowało pozycji, która w sposób nowoczesny, zintegrowany i pozbawiony ideologicznych naleciałości podsumowywałaby aktualny stan wiedzy. Lukę tę z wypełnia dzieło wydawnictwa PZWL – „Seksuologia, Tom 1” pod redakcją trzech autorytetów: prof. Michała Lwa-Starowicza, prof. Marii Beisert oraz dr. hab. Bartosza Grabskiego. Samo zestawienie nazwisk redaktorów stanowi najlepszą rekomendację i gwarancję najwyższego poziomu merytorycznego. Reprezentują oni różne, choć komplementarne nurty polskiej seksuologii: od podejścia czysto medycznego i psychiatrycznego, przez akademicką psychologię kliniczną, aż po nowoczesną seksuologię zorientowaną na prawa człowieka i mniejszości seksualne. Efektem tej współpracy jest podręcznik, który redefiniuje standardy kształcenia specjalistycznego w Polsce.

2. Struktura i zawartość merytoryczna tomu

Tom pierwszy koncentruje się przede wszystkim na ujęciu klinicznym i medycznym, stanowiąc fundament pod praktykę diagnostyczną i terapeutyczną. Konstrukcja podręcznika została przemyślana w taki sposób, aby przeprowadzić czytelnika od ogólnych założeń teoretycznych do szczegółowych zagadnień klinicznych.

Książka została podzielona na logiczne bloki tematyczne:

• Podstawy biologiczne i neurorozwojowe: Szczegółowe omówienie anatomii, fizjologii reakcji seksualnych, roli neuroprzekaźników oraz układu endokrynnego. To najważniejszy rozdział dla zrozumienia uwarunkowań somatycznych zdrowia seksualnego.
• Rozwój psychoseksualny w cyklu życia: Autorzy analizują ludzką seksualność od okresu dzieciństwa, przez burzliwy czas adolescencji, dorosłość, aż po starość. Podkreślenie faktu, iż seniorzy również mają swoje potrzeby i problemy seksualne, jest niezwykle cenne.
• Klasyfikacje medyczne (ICD-11 i DSM-5-TR): Książka perfekcyjnie przeprowadza czytelnika przez rewolucję nomenklaturową. Wyjaśnia m.in. odejście od pojęcia „zaburzeń tożsamości płciowej” na rzecz „niezgodności płciowej” (gender incongruence) w ICD-11.
• Dysfunkcje seksualne: Kompleksowe omówienie zaburzeń pożądania, erekcji, ejakulacji, orgazmu oraz bólów genitalno-miedniczych. Każdy problem jest analizowany dwutorowo: od strony medycznej (farmakoterapia) oraz psychologicznej (psychoterapia).
• Parafie i zaburzenia hiperseksualne: Rzetelne, oparte na dowodach (EBM) ujęcie tematu zachowań hiperseksualnych (nałogowych) oraz współczesnej diagnozy parafilii.

3. Największe zalety podręcznika

Nowoczesność i aktualność danych (EBM)
Medycyna i psychologia zmieniają się w zawrotnym tempie. Autorzy recenzowanej pozycji opierają treści na najświeższych doniesieniach naukowych i badaniach klinicznych.

Język inkluzywny i pełen szacunku
To, co wyróżnia tę książkę na tle innych pozycji medycznych, to niezwykła wrażliwość językowa i etyczna. Szczególnie w rozdziałach poświęconych dysforii, niezgodności płciowej oraz zdrowiu osób nieheteronormatywnych (LGBTQ+), autorzy posługują się terminologią zalecaną przez międzynarodowe towarzystwa naukowe (jak WPATH). Pacjent jest tu podmiotem, a jego dobrostan psychiczny i prawo do samostanowienia stają się wartością nadrzędną.

Interdyscyplinarność
Książka nie popada w skrajności. Psychiatra znajdzie tu dokładne wytyczne dotyczące farmakoterapii i dawkowania leków (np. w zaburzeniach erekcji czy przedwczesnym wytrysku), natomiast psycholog otrzyma głęboki wgląd w mechanizmy intrapsychiczne, relacyjne i systemowe pacjenta. Ta integracja medycyny z humanistycznym spojrzeniem na człowieka jest największą siłą tego tomu.

Przejrzystość i walory dydaktyczne
Mimo ogromnej objętości i potężnego ładunku wiedzy, książkę czyta się niezwykle dobrze. Wydawnictwo PZWL zadbało o przejrzystą szatę graficzną. Liczne tabele, wykresy, podsumowania w ramkach oraz algorytmy diagnostyczne pozwalają na szybkie odszukanie potrzebnych informacji w codziennej praktyce klinicznej.

4. Podsumowanie – Dla kogo jest ta książka?

„Seksuologia, Tom 1” pod redakcją Lwa-Starowicza, Beisert i Grabskiego to pozycja absolutnie obowiązkowa, która powinna znaleźć się na półce każdego profesjonalisty zajmującego się zdrowiem psychicznym i somatycznym człowieka.

Komu w szczególności dedykowany jest ten podręcznik?
1. Lekarzom: psychiatrom, ginekologom, urologom i lekarzom rodzinnym, dla których wiedza o seksualności pacjenta jest niezbędna do prawidłowego prowadzenia leczenia.
2. Psychologom i psychoterapeutom: jako fundamentalne źródło wiedzy diagnostycznej, pozwalające odróżnić normę od patologii i zrozumieć biologiczne podłoże problemów psychicznych.
3. Studentom i certyfikowanym seksuologom: książka stanowi idealną bazę do przygotowania się do egzaminów specjalizacyjnych.

Ocena końcowa: 10/10. To kamień milowy w polskiej literaturze seksuologicznej, który wyznacza standardy na nadchodzące dekady.

Autorka recenzji:

Natalia Gąsiewska – Psycholożka, Seksuolożka, Psychoterapeutka psychoanalityczna w trakcie szkolenia, Diagnostka