Perspektywa psychoterapeuty
Jako psychoterapeuta pracujący na co dzień z dziećmi i młodzieżą doświadczającymi silnych trudności emocjonalnych, a także z ich rodzicami – często przerażonymi, zagubionymi i bezradnymi – uważam tę książkę za jedną z najważniejszych pozycji dotyczących samookaleczeń u nastolatków dostępnych na polskim rynku.
Samookaleczanie jako sposób radzenia sobie z cierpieniem
Michael Hollander w niezwykle klarowny i empatyczny sposób pokazuje, iż samookaleczanie nie jest zachowaniem „złym” ani próbą manipulacji, ale sposobem radzenia sobie z intensywnym cierpieniem psychicznym. Autor trafnie ujmuje istotę problemu, pisząc:
„Zrozumienie, iż samookaleczanie to dla dziecka sposób radzenia sobie z niezwykle trudnymi emocjami, otwiera drogę do rozwiązania problemu.”
To zdanie stanowi fundament całej książki i punkt wyjścia do realnej pomocy dziecku oraz jego rodzinie.
Rola rodzica i systemu rodzinnego
Z perspektywy klinicznej szczególnie istotne jest podkreślenie, iż praca z dzieckiem to jedno, natomiast praca z rodzicem i całym systemem rodzinnym to osobne, często bardzo trudne zadanie. Rodzice mierzą się z ogromnym lękiem, poczuciem winy i bezradnością, a wokół samookaleczeń narosło wiele mitów utrudniających adekwatne reagowanie. Książka porządkuje te przekonania i daje rodzicom język pozwalający lepiej rozumieć zachowania dziecka.
Regulacja emocji zamiast oceniania i karania
Autor jasno tłumaczy, iż dla wielu nastolatków ból fizyczny bywa łatwiejszy do zniesienia niż ból emocjonalny. Samookaleczenie pełni funkcję regulowania emocji, z którymi dziecko nie potrafi poradzić sobie w inny sposób. Takie rozumienie zmniejsza potrzebę oceniania i karania, a otwiera przestrzeń na empatię, uważność i wspieranie rozwoju nowych umiejętności.
Terapia DBT – struktura i porządek
Książka opiera się na założeniach terapii dialektyczno-behawioralnej (DBT) i w bardzo przejrzysty sposób pokazuje jej strukturę: biopsychospołeczne rozumienie trudności, zaangażowanie rodziny w terapię, coaching umiejętności, pracę zespołu konsultacyjnego, dzienniki obserwacji oraz systematyczne ćwiczenie umiejętności. Dzięki temu rodzice zyskują poczucie, iż terapia jest procesem uporządkowanym i opartym na sprawdzonych metodach.
Klarowna forma i psychoedukacja emocjonalna
Dużym atutem książki jest jej przejrzysta forma. Najważniejsze treści autor wyróżnia w ramkach, co ułatwia korzystanie z książki w codziennym życiu. Hollander porządkuje wiedzę o emocjach, rozróżniając emocje podstawowe, mające komponent biologiczny (np. złość, smutek, radość, strach), oraz emocje wyuczone (m.in. wstyd, poczucie winy, zazdrość). Pomaga to rodzicom lepiej rozumieć stany emocjonalne dziecka.
Uprawomocnianie emocji jako fundament relacji
Szczególnie cennym elementem książki jest dokładne omówienie uprawomocniania emocji. W praktyce okazuje się to jednym z najtrudniejszych zadań dla rodziców. Hollander pokazuje, iż uprawomocnianie nie oznacza przyzwolenia, ale akceptację doświadczenia emocjonalnego dziecka. Stanowi ono fundament relacji opartej na bezpieczeństwie i zaufaniu.
Język dialogu i konkretne narzędzia
Autor podaje liczne przykłady dialogów i reakcji: co można powiedzieć, jak zareagować, czego lepiej unikać. Uczy uważnego, aktywnego słuchania oraz dawania przestrzeni temu, co niewypowiedziane. Jednocześnie zachęca rodziców do pracy nad tolerowaniem własnego dyskomfortu emocjonalnego i modelowania regulacji emocji.
Historie rodzin i różne formy pomocy
Dodatkową wartością książki są opisy realnych historii dzieci i rodzin. Pozwalają one rodzicom odnaleźć własną sytuację i poczuć, iż nie są w tym doświadczeniu sami. Autor omawia również współpracę terapeuty z rodzicem, granice poufności oraz różne formy pomocy: terapię indywidualną, grupową i hospitalizację.
Podsumowanie i rekomendacja
Z mojego doświadczenia terapeutycznego wynika, iż jest to książka realnie wspierająca zarówno rodziców, jak i specjalistów. Porządkuje wiedzę, rozwiewa wątpliwości i dostarcza konkretnych narzędzi do pracy z emocjami — bez uproszczeń i obietnic szybkich rozwiązań.
To pozycja, którą z pełnym przekonaniem polecam rodzicom dzieci i nastolatków zmagających się z samookaleczaniem oraz terapeutom pracującym z rodzinami. Książka mądra, empatyczna i bardzo potrzebna — ucząca, jak być dla dziecka obecnym w sposób naprawdę pomocny.
Autorka recenzji:
Agata Dębska – Terapeutka par, Terapeutka rodzinna, Psychoterapeutka integracyjno- systemowa, Trenerka TUS, Mediatorka, Coach
