Psycholog ostrzega rodziców. Tych sygnałów u dziecka nie wolno lekceważyć

Dziecko zmienia zachowanie. To powinno zwrócić uwagę rodziców

Dzieci nie zawsze potrafią powiedzieć wprost, iż coś je martwi. Problemy w szkole, konflikty z rówieśnikami czy trudne emocje mogą objawiać się zmianą zachowania. Dlatego warto przyglądać się temu, co dzieje się z dzieckiem, szczególnie gdy zmiany utrzymują się przez dłuższy czas.

- Sygnałem ostrzegawczym może być przede wszystkim zmiana dotychczasowego funkcjonowania. Niepokój mogą wzbudzać: wycofanie, drażliwość, zaburzenia snu, spadek motywacji, izolowanie się, nagłe zmiany zachowania czy dolegliwości somatyczne. Warto pamiętać, iż dzieci nie zawsze potrafią mówić o swoim cierpieniu - czasami komunikują je poprzez zachowanie - mówi Anna M. Pietrzykowska.

Internet i gry również mają znaczenie

Telefon, gry online i platformy streamingowe są częścią codzienności młodych ludzi. Nie wszystkie dostępne tam treści są jednak odpowiednie dla dzieci. Znaczenie ma nie tylko czas spędzany przed ekranem, ale również to, co młody człowiek ogląda i czy może porozmawiać o tym z dorosłym.

- Psychika dziecka wciąż się kształtuje, a treści, z którymi ma kontakt, mogą wpływać na jego emocje, przekonania i zachowania. Szczególnie niepokojące może być normalizowanie przemocy, ryzyka czy zachowań autodestrukcyjnych. Duże znaczenie mają wiek dziecka, rodzaj treści, czas ekspozycji oraz obecność rodzica, który pomaga je adekwatnie interpretować - podkreśla psycholog.

Samotność i konflikty mogą wpływać na dziecko

Nie tylko internet oddziałuje na samopoczucie młodych ludzi. Ważne są również relacje rodzinne i kontakty z rówieśnikami. Odrzucenie przez grupę, brak akceptacji czy napięcia w domu mogą sprawić, iż dziecko zacznie obwiniać siebie za trudne sytuacje.

https://kutno.net.pl/wydarzenia/w-kutnie-szykuje-sie-cos-nowego-takiej-atrakcji-jeszcze-nie-bylo/cpbZRsEx3YVKRDKh557A

- Takie doświadczenia mogą naruszać fundamentalne potrzeby psychiczne dziecka: bezpieczeństwa, przynależności i akceptacji. Długotrwałe narażenie na podobne sytuacje może zwiększać ryzyko lęku, obniżonej samooceny czy trudności w regulacji emocji. Istotne jest również to, jak dziecko interpretuje te doświadczenia - niekiedy może zacząć upatrywać ich przyczyn w sobie - wyjaśnia Anna M. Pietrzykowska.

Jak rodzice mogą pomóc?

Dziecko powinno wiedzieć, iż może powiedzieć rodzicowi o swoich problemach bez obawy przed wyśmianiem czy odrzuceniem. Ważne jest nie tylko chwalenie, ale także szacunek, uważne słuchanie i akceptowanie emocji, choćby tych trudnych.

- Przede wszystkim warto dawać dziecku doświadczenie bezwarunkowej akceptacji. Słowa: "Jesteś dla mnie ważny", "Masz prawo tak się czuć", "Jestem przy Tobie" mogą mieć ogromne znaczenie, jeżeli znajdują odzwierciedlenie w codziennym zachowaniu. Poczucie wartości buduje się nie tyle przez nieustanne chwalenie, ile przez szacunek, dostrzeganie wysiłku, uważność oraz wspieranie samodzielności - mówi psycholog.

Kiedy warto szukać pomocy specjalisty?

Jeśli problemy utrzymują się, nasilają lub wpływają na sen, naukę i relacje dziecka, warto rozważyć konsultację. Nie trzeba czekać, aż sytuacja stanie się bardzo trudna.

- Warto rozważyć konsultację, gdy trudności utrzymują się, nasilają lub zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie dziecka - jego sen, naukę, relacje czy samopoczucie. Szczególną uwagę powinny zwrócić zachowania autodestrukcyjne, izolacja czy poczucie beznadziejności. W przypadku samookaleczeń lub myśli samobójczych konieczna jest niezwłoczna reakcja i ocena bezpieczeństwa dziecka.

Psycholog zwraca uwagę, iż wsparcia nie zawsze trzeba zaczynać od spotkań z samym dzieckiem. Czasami pomocna może być również rozmowa ze specjalistą dla rodzica, który chce lepiej zrozumieć potrzeby swojej pociechy.

- Chciałabym jednak podkreślić, iż poszukiwanie pomocy nie zawsze musi oznaczać skierowanie samego dziecka do specjalisty. Czasami niezwykle wartościowym pierwszym krokiem może być odwaga rodzica, aby samemu sięgnąć po wsparcie. Konsultacja psychologiczna, psychoedukacja czy nauka rozumienia emocji i potrzeb dziecka mogą realnie zmienić sposób funkcjonowania całej rodziny. Niekiedy praca z rodzicem może przynieść więcej korzyści niż próba nakłonienia dziecka do spotkań, na które nie jest gotowe.

Nie każda zmiana zachowania oznacza kryzys. Ważne jednak, by nie oceniać dziecka wyłącznie na podstawie pojedynczych objawów i spróbować zrozumieć, z czego wynikają jego trudności.

https://kutno.net.pl/wydarzenia/ludzie-z-calej-polski-przyjechali-do-kutna-protestuja-przedstawiciele-branzy-kluczowej-dla-panstwa/ar22TiHQt4QGxAxdbXAA

- Na zakończenie warto zaznaczyć, iż w psychologii kilka jest sytuacji jednoznacznych i zero-jedynkowych. Wymienione sygnały i kryteria stanowią jedynie pewne wskazówki, które mogą pomóc rodzicom dostrzec potencjalne trudności. Nie są jednak gotowym schematem oceny. Każde dziecko, jego historia, temperament i środowisko rodzinne tworzą indywidualny kontekst, który należy uwzględnić. Dlatego tak ważne jest, aby nie skupiać się wyłącznie na pojedynczych objawach, ale próbować zrozumieć, co kryje się za zachowaniem dziecka i jakich potrzeb może ono w danym momencie nie mieć zaspokojonych.

Anna M. Pietrzykowska jest psychologiem, psychotraumatologiem i terapeutką rodzinną w Centrum Terapii i Psychoedukacji Dzieci i Dorosłych w Kutnie i Ozorkowie.