Tzw. „szczepionka na raka” to spersonalizowana terapia przeciwnowotworowa oparta na mRNA, przygotowywana indywidualnie dla konkretnego pacjenta. Mechanizm jest związany z tzw. neoantygenami, czyli zmienionymi fragmentami białek powstającymi w wyniku mutacji charakterystycznych dla komórek nowotworowych. Po usunięciu guza jego materiał jest analizowany genetycznie. Na podstawie wykrytych mutacji wybierane są potencjalne neoantygeny. Następnie tworzony jest preparat mRNA zawierający informacje potrzebne do ich zaprezentowania układowi odpornościowemu. Celem jest „nauczenie” limfocytów T rozpoznawania komórek nowotworowych posiadających określone cechy. Preparat może kodować do 34 spersonalizowanych neoantygenów. Można więc powiedzieć, iż mRNA pełni funkcję instrukcji, która ma uruchomić bardziej precyzyjną odpowiedź immunologiczną przeciwko komórkom nowotworowym.
Co pokazało badanie III fazy?
Moderna i Merck ogłosiła tzw. top-line results. W badaniach klinicznych są to wstępne, najważniejsze wyniki badania, które sponsor przedstawia zanim opublikuje pełne dane.
Badanie kliniczne III fazy pod nazwą INTerpath-001 było randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniem z grupą kontrolną. Objęło pacjentów z całkowicie usuniętym chirurgicznie czerniakiem skóry w stadium IIB–IV, u których nie stosowano wcześniej systemowego leczenia tego nowotworu. Według aktualnych informacji badanie objęło 1137 pacjentów.
Uczestników przydzielano w stosunku 2:1 do dwóch grup. W jednej z nich stosowano intismeran z pembrolizumabem, a w drugiej placebo z pembrolizumabem. Intismeran podawano w dawce 1 mg co 3 tygodnie, maksymalnie przez 9 dawek, natomiast pembrolizumab stosowano w dawce 400 mg co 6 tygodni, również maksymalnie przez 9 cykli. Leczenie trwało około roku.
Firmy nie podały jeszcze dokładnych danych pokazujących, jak duża była korzyść z leczenia. Nie wiadomo więc na razie, o ile dokładnie zmniejszyło się ryzyko nawrotu i przerzutów w porównaniu z grupą kontrolną. Naukowcy przedstawią szczegółowe wyniki podczas przyszłego kongresu medycznego.
To nie pierwszy sygnał skuteczności
Wcześniejsze dane z randomizowanego badania fazy IIb KEYNOTE dostarczyły podstaw do rozpoczęcia badania III fazy. W pięcioletniej analizie wcześniejszego badania fazy IIb KEYNOTE-942 dodanie intismeranu do pembrolizumabu wiązało się z 49-proc. redukcją ryzyka nawrotu choroby lub zgonu (HR 0,51) oraz 59-proc. redukcją ryzyka odległych przerzutów lub zgonu (HR 0,411) w porównaniu z samym pembrolizumabem. Te dane pochodziły jednak z mniejszego badania IIb, obejmującego pacjentów z wysokiego ryzyka czerniakiem w stadium III/IV. Najnowszy wynik to potwierdzenie skuteczności w znacznie większym badaniu III fazy.
Co z bezpieczeństwem?
Na obecnym etapie nie zidentyfikowano nowych sygnałów dotyczących bezpieczeństwa. Firmy podały, iż profil bezpieczeństwa skojarzenia był zgodny z wcześniejszymi obserwacjami. Wcześniejsze dane dotyczące intismeranu wskazywały przede wszystkim na działania niepożądane związane z odpowiedzią na podanie preparatu. Były to m.in.: zmęczenie, ból w miejscu wstrzyknięcia, dreszcze. W badaniu IIb większość działań niepożądanych związanych z intismeranem miała nasilenie 1–2 stopnia. Jednocześnie dodanie terapii mRNA nie wiązało się z wyraźnym zwiększeniem częstości działań niepożądanych o podłożu immunologicznym w porównaniu z samym pembrolizumabem.
„Jednym z wyzwań będzie produkcja i logistyka terapii spersonalizowanej”
Naukowcy podkreślają, iż spersonalizowana terapia mRNA różni się od typowego produktu leczniczego. W przypadku klasycznej terapii producent wytwarza lek w dużych partiach, a następnie dystrybuuje go do placówek medycznych. Tutaj proces zaczyna się od materiału biologicznego konkretnego pacjenta. Potrzebne są odpowiedniej jakości tkanki guza, analiza molekularna, identyfikacja mutacji, zaprojektowanie sekwencji mRNA, produkcja indywidualnego preparatu, kontrola jakości oraz dostarczenie go do ośrodka we właściwym czasie.
.webp)
