Prof. Knapska: Medyczny Nobel spodziewany od kilku lat

razemztoba.pl 22 godzin temu

Nagroda Nobla za odkrycia dotyczące optogenetyki była spodziewana od kilku lat. Prace noblistów są przełomowe, bo pozwoliły z niezwykłą precyzją, zarówno przestrzenną, jak i czasową, manipulować aktywnością neuronów, co nigdy wcześniej nie było możliwe – powiedziała PAP biolog prof. Ewelina Knapska.

Tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla z dziedziny medycyny lub fizjologii zostali Amerykanin Karl Deisseroth, oraz dwaj badacze z Niemiec: Peter Hegemann i Georg Nagel. Jak ogłosił w poniedziałek w Sztokholmie Komitet Noblowski, uhonorowano ich za stworzenie i rozwinięcie optogenetyki – metody polegającej na kontrolowaniu aktywności określonej grupy neuronów dzięki światła. Umożliwia ona pokazanie, jak komórki nerwowe kształtują wspomnienia, uczucia i zachowania w żywym mózgu.

– To nagroda spodziewana od kilku lat, bo mamy do czynienia z odkryciem, które zrewolucjonizowało neurobiologię. Od paru lat oczekiwano tej nagrody właśnie za optogenetykę – powiedziała PAP biolog prof. Ewelina Knapska, kierowniczka Pracowni Neurobiologii Emocji w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. – Nagrodzone odkrycie jest przełomowe, bo pozwala z niezwykłą precyzją, zarówno przestrzenną, jak i czasową, manipulować aktywnością neuronów. Nigdy wcześniej to nie było możliwe. Natomiast technologia bardzo dynamicznie się rozwija i daje nadzieję na różne terapeutyczne zastosowania – dodała.

Prof. Knapska wykorzystuje w swoich badaniach nowoczesne techniki, pozwalające m.in. na śledzenie aktywności poszczególnych neuronów w odpowiedzi na bodźce społeczne. Jej badania m.in. neuronalnych mechanizmów przekazywania emocji pozwalają zrozumieć naturę empatii, ale też otwierają nowe kierunki badań nad leczeniem zaburzeń emocjonalnych, które utrudniają ludziom nawiązywanie kontaktu i budowanie relacji z innymi.

Jak wyjaśniła badaczka, dzięki optogenetyce neurobiolodzy mogą „schodzić” do poziomu pojedynczych neuronów i manipulować nimi lub całymi grupami neuronów. – Możemy je włączać albo wyłączać poprzez wprowadzenie sztucznie, dzięki odpowiednich konstruktów genetycznych, białek światłoczułych. jeżeli na takie białko zaświecimy odpowiednim światłem, o odpowiedniej długości fali, to możemy je pobudzić albo zahamować – opisała prof. Knapska.

Dokonania laureatów – wskazała – mają przede wszystkim zastosowania w naukach podstawowych. Można dzięki temu dowiedzieć się, jak neurony czy określone grupy neuronów kontrolują zachowanie, jak działa mózg. Z drugiej strony metody zapoczątkowane przez noblistów można zastosować w terapii.

– Na przykład, o ile wiemy, iż jakaś grupa neuronów nie funkcjonuje tak, jak powinna, i to jest przyczyną danej choroby, to możemy je pobudzać, żeby przywrócić jakieś działanie mózgu, zaburzone przez chorobę. Takie skuteczne już próby przeprowadzono z siatkówką oka. W tym przypadku zastosowanie odpowiedniej terapii pozwala przywrócić widzenie. Natomiast prowadzi się też takie próby z innymi strukturami w mózgu, odpowiedzialnymi np. za chorobę Parkinsona – wyjaśniła prof. Knapska.