Blisko 8 mln zł dotacji, ponad 300 podpisanych umów, 638 złożonych ofert i zadania o łącznej wartości ponad 14,5 mln zł. Tak w liczbach wygląda kooperacja Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z organizacjami pozarządowymi w 2025 roku. Z opublikowanego sprawozdania wynika, iż trzeci sektor pozostaje jednym z ważnych partnerów regionu w realizacji działań społecznych, zdrowotnych, sportowych, kulturalnych i obywatelskich.
Warmińsko-mazurskie organizacje pozarządowe kolejny rok z rzędu były aktywnym uczestnikiem życia społecznego regionu. Sprawozdanie z realizacji programu współpracy Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego z organizacjami pozarządowymi za 2025 rok pokazuje nie tylko skalę przekazanego wsparcia finansowego, ale też szeroki zakres działań, które realizowano wspólnie z organizacjami.
Program obejmował 17 priorytetów tematycznych. Wśród nich znalazły się m.in. zdrowie publiczne, aktywizacja zawodowa, sport, kultura, polityka społeczna, turystyka, ekologia, bezpieczeństwo na wodach, działania na rzecz seniorów, młodzieży, osób z niepełnosprawnościami, mniejszości narodowych i etnicznych oraz rozwój sektora pozarządowego.
Z dokumentu wynika, iż na koniec 2025 roku w województwie warmińsko-mazurskim zarejestrowanych było 5838 stowarzyszeń i organizacji społecznych oraz 1138 fundacji. Łącznie daje to 6976 podmiotów, czyli o 129 więcej niż rok wcześniej. jeżeli doliczyć kościoły i związki wyznaniowe, liczba podmiotów społecznych w regionie przekraczała 7,7 tys. Szczególnie dynamicznie rozwijały się koła gospodyń wiejskich. W 2025 roku powstało ich 79, a łącznie w regionie działało już 892 KGW.
Najbardziej wymiernym obszarem współpracy było zlecanie organizacjom realizacji zadań publicznych. W 2025 roku samorząd województwa przekazał na ten cel 7 978 010,42 zł. To o ponad 700 tys. zł więcej niż w 2024 roku. Podpisano łącznie 302 umowy, a organizacje złożyły 638 ofert. Łączna wartość zrealizowanych zadań publicznych wyniosła 14 531 895 zł, co oznacza, iż dotacje stanowiły niespełna 55 proc. całej wartości przedsięwzięć. Resztę organizacje wnosiły m.in. w formie wkładu własnego finansowego, rzeczowego i osobowego.
Ważną częścią tego systemu pozostaje praca społeczna. W zadaniach zleconych uczestniczyło 2485 wolontariuszy, a wartość ich pracy oraz pracy społecznej członków organizacji oszacowano na ponad 1 mln zł. Organizacje współpracowały też z 1064 partnerami, w tym z innymi organizacjami, samorządami, instytucjami i przedsiębiorcami. To o 122 partnerów więcej niż rok wcześniej.
Sprawozdanie pokazuje również, iż kooperacja nie ograniczała się wyłącznie do przekazywania dotacji. Organizacje uczestniczyły w pracach zespołów, rad i grup opiniodawczo-doradczych. W 2025 roku przy samorządzie funkcjonowało 57 takich zespołów, a przedstawiciele NGO stanowili w nich 27,81 proc. składu. Działała także Rada Działalności Pożytku Publicznego Województwa Warmińsko-Mazurskiego, która brała udział m.in. w konsultowaniu programu współpracy na 2026 rok.
Słabiej wygląda natomiast udział organizacji w konsultacjach społecznych. Samorząd ogłosił ich 18, jednak uwagi zgłosiły tylko 4 organizacje i podmioty z udziałem przedstawicieli trzeciego sektora. Łącznie przekazano 6 uwag. To pokazuje, iż choć organizacje są aktywne w realizacji zadań, przez cały czas jest przestrzeń do większego udziału w tworzeniu dokumentów i polityk publicznych.
Istotnym elementem współpracy były działania z zakresu zdrowia publicznego i polityki społecznej. Organizacje realizowały projekty dotyczące m.in. zdrowia psychicznego, wsparcia osób w kryzysie, edukacji seniorów, profilaktyki zdrowotnej, pomocy opiekunom nieformalnym oraz działań skierowanych do osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. W części sportowej wspierano zarówno aktywność dzieci i młodzieży, seniorów, mieszkańców małych miejscowości, jak i sport osób z niepełnosprawnościami oraz zawodników reprezentujących region w rywalizacji krajowej i międzynarodowej.
Samorząd województwa finansował również działalność zakładów aktywności zawodowej prowadzonych przez organizacje pozarządowe. Z budżetu województwa oraz środków PFRON przekazano na ten cel łącznie 8 364 700 zł dla sześciu NGO prowadzących ZAZ-y.
Osobnym źródłem pieniędzy dla organizacji były środki unijne z programu regionalnego Fundusze Europejskie dla Warmii i Mazur 2021–2027. Według danych na koniec 2025 roku NGO złożyły 591 wniosków w naborach, co stanowiło ponad 23 proc. wszystkich wniosków. Podpisano 169 umów z organizacjami, a wartość dofinansowania wyniosła 462 499 657 zł.
Autorzy sprawozdania podkreślają, iż organizacje pozarządowe podnoszą jakość zadań realizowanych przez samorząd i poszerzają ofertę kierowaną do mieszkańców regionu. Jednocześnie dokument wskazuje, iż przez cały czas trzeba wzmacniać potencjał trzeciego sektora, zwłaszcza w przygotowywaniu ofert konkursowych, projektowaniu działań, pozyskiwaniu środków z różnych źródeł oraz rozwijaniu współpracy z partnerami, także gospodarczymi.
Wniosek ze sprawozdania jest więc dość jasny: bez organizacji pozarządowych wiele regionalnych działań byłoby uboższych, mniej dostępnych i mniej zakorzenionych w lokalnych społecznościach. Trzeci sektor nie jest już tylko dodatkiem do pracy samorządu. W wielu obszarach stał się jego realnym partnerem. Teraz wyzwaniem pozostaje nie tylko utrzymanie tej współpracy, ale też jej pogłębianie, szczególnie tam, gdzie organizacje mogą mieć większy wpływ na kształt regionalnych polityk, a nie tylko na ich późniejszą realizację.
