Australijscy naukowcy porównali skuteczność i tolerancję deksamfetaminy oraz metylofenidatu u dzieci z ADHD w 12-miesięcznej, randomizowanej obserwacji.
Leki na ADHD dla dzieci
Leki stymulujące, takie jak metylofenidat i deksamfetamina, stanowią podstawę farmakologicznego leczenia ADHD u dzieci, zwłaszcza w przypadkach, gdy interwencje behawioralne nie przynoszą oczekiwanej poprawy. Obie substancje charakteryzują się wysoką skutecznością w redukcji podstawowych objawów ADHD. Aktualne wytyczne kliniczne nie wskazują jednak jednoznacznie leku preferowanego.
Australijskie wytyczne uznają metylofenidat i deksamfetaminę za równorzędne opcje terapeutyczne. Brytyjskie wytyczne NICE natomiast rekomendują metylofenidat jako lek pierwszego wyboru u większości dzieci i młodzieży z ADHD. Jednocześnie odpowiedź na leczenie jest zróżnicowana indywidualnie. W przypadku niewystarczającej skuteczności lub wystąpienia działań niepożądanych po zastosowaniu jednego preparatu często konieczne jest wdrożenie terapii alternatywnym lekiem stymulującym.
Mimo powszechnego stosowania obu leków liczba badań bezpośrednio porównujących ich skuteczność i bezpieczeństwo pozostaje ograniczona.
Metylofenidat i deksamfetamina: porównanie skuteczności i bezpieczeństwa
W najnowszym badaniu australijscy naukowcy porównali skuteczność i tolerancję deksamfetaminy oraz metylofenidatu u dzieci z ADHD w 12-miesięcznej, randomizowanej obserwacji.
Do badania włączono 100 dzieci w wieku od 4 do 17 lat z rozpoznaniem ADHD. Nigdy wcześniej nie były one leczone farmakologicznie lekami psychotropowymi. Również wcześniejsze interwencje behawioralne nie przyniosły u nich zadowalającej poprawy klinicznej. Dzieci zostały losowo przydzielone do dwóch równolicznych grup (po 50 osób). Jedna otrzymywała deksamfetaminę, natomiast druga metylofenidat.
W ciągu pierwszych czterech tygodni leczenia dawki leków stopniowo dostosowywano do masy ciała oraz indywidualnej tolerancji pacjenta. W tym okresie nauczyciele raz w tygodniu oceniali zachowanie dzieci w szkole, zarówno w godzinach porannych, jak i popołudniowych. Wykorzystywali w tym celu wystandaryzowane skale oceny objawów.
Oceny kontrolne przeprowadzano po 3, 6 i 12 miesiącach terapii. Podczas każdej wizyty wykonywano pomiary wzrostu, masy ciała oraz ciśnienia tętniczego. Oceniano również skuteczność leczenia i występowanie działań niepożądanych zgłaszanych przez dzieci i ich rodziców.
Wielkość próby została zaplanowana na 50 uczestników w każdej grupie. Jednak z powodu niekompletnych cotygodniowych raportów nauczycieli pełne dane niezbędne do analizy skuteczności leczenia uzyskano jedynie dla około 25 uczestników w każdej grupie.
Skuteczność leków stosowanych w leczeniu ADHD u dzieci
Po 12 miesiącach od rozpoczęcia leczenia 62% uczestników przez cały czas przyjmowało pierwotnie przydzielony lek. W grupie leczonej metylofenidatem terapię kontynuowało 68% dzieci (34 z 50). Natomiast w grupie otrzymującej deksamfetaminę – 56% dzieci (28 z 50).
Wyniki badania wykazały, iż zarówno metylofenidat, jak i deksamfetamina istotnie zmniejszały nasilenie objawów ADHD obejmujących zaburzenia uwagi oraz nadpobudliwość psychoruchową, a także objawów zachowań opozycyjno-buntowniczych.
Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w skuteczności obu leków, niezależnie od dnia obserwacji ani pory dnia, w której dokonywano oceny.
Profil bezpieczeństwa obu terapii był porównywalny. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były zmniejszenie apetytu, zaburzenia snu oraz zmiany w zachowaniu. Nie wykazano istotnych różnic między grupami pod względem częstości występowania działań niepożądanych.
Kluczowa różnica między lekami na ADHD
Istotne różnice między grupami zaobserwowano w zakresie zmian masy ciała. Dzieci leczone deksamfetaminą odnotowały większy i bardziej utrzymujący się spadek masy ciała. Po 3 miesiącach terapii średnia utrata masy ciała wynosiła 1,44 kg. Po 12 miesiącach natomiast uczestnicy przez cały czas ważyli średnio o 0,84 kg mniej niż przed rozpoczęciem leczenia.
W grupie otrzymującej metylofenidat początkowy spadek masy ciała był mniejszy i wynosił średnio 0,31 kg po 3 miesiącach terapii. Po 12 miesiącach dzieci nie tylko odzyskały utraconą masę ciała, ale średnio ważyły o 1,26 kg więcej niż na początku badania.
Nie stwierdzono natomiast istotnych statystycznie różnic między grupami w zakresie wzrostu. Po roku leczenia dzieci przyjmujące metylofenidat urosły średnio o 4,9 cm, natomiast dzieci leczone deksamfetaminą o 4,4 cm, a zaobserwowana różnica nie osiągnęła istotności statystycznej.
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie Journal of Paediatrics and Child Health.

















