Współczesna stomatologia w coraz większym stopniu przesuwa się w stronę leczenia holistycznego, w którym profilaktyka i edukacja pacjenta odgrywają nie mniej istotną rolę niż procedury kliniczne. Jednym z obszarów, który w codziennej praktyce przez cały czas bywa niewystarczająco wykorzystywany, jest poradnictwo żywieniowe. Tymczasem choćby krótka, dobrze poprowadzona rozmowa przy fotelu może realnie wpłynąć na zdrowie jamy ustnej pacjenta, jego świadomość oraz długofalowe efekty prowadzonego leczenia.
Z perspektywy klinicznej żywienie to nie tylko element stylu życia, ale konkretny czynnik ryzyka chorób jamy ustnej. Częstość spożywania posiłków, przekąsek i napojów, zwłaszcza tych zawierających węglowodany lub kwasy, bezpośrednio przekłada się na rozwój próchnicy, procesy demineralizacji szkliwa oraz kondycję tkanek przyzębia. Warto podkreślić, iż pacjenci bardzo często nie widzą związku między swoim sposobem odżywiania a obserwowanymi zmianami, takimi jak białe plamy próchnicowe, nadwrażliwość czy przewlekłe stany zapalne dziąseł.
To właśnie tutaj pojawia się przestrzeń dla zespołu stomatologicznego, a szczególnie dla higienistki, która w trakcie wizyty ma okazję, by zainicjować rozmowę, pomagającą pacjentowi dostrzec te zależności i spojrzeć na własne nawyki z nieco szerszej perspektywy zdrowotnej.
Krótka rozmowa jako narzędzie terapeutyczne
Porady żywieniowe w gabinecie stomatologicznym nie muszą przybierać formy rozbudowanej konsultacji dietetycznej ani obejmować analizy jadłospisu. W praktyce najskuteczniejsze okazują się krótkie, celne rozmowy oparte na ocenie stanu zdrowia jamy ustnej pacjenta i jego codziennych doświadczeniach. Odwoływanie się do konkretnych obserwacji – takich jak umiejscowienie zmian próchnicowych czy obecność erozji – pozwala w sposób naturalny przejść do rozmowy o wpływie spożywania określonych pokarmów i napojów na stan jamy ustnej.
Istotne znaczenie ma przy tym styl komunikacji. Zamiast języka zakazów i ocen, skuteczniejsze jest podejście oparte na ciekawości i partnerstwie, które zachęca pacjenta do refleksji nad własnymi nawykami. Dialog prowadzony w życzliwej, wspierającej atmosferze nie tylko zmniejsza opór, ale także zwiększa szansę na rzeczywistą i trwałą zmianę zachowań.
Higienistka jako skuteczna edukatorka
Włączenie poradnictwa żywieniowego do rutynowych wizyt profilaktycznych w sposób naturalny wzmacnia rolę higienistki stomatologicznej jako edukatora i przewodnika pacjenta w procesie dbania o zdrowie jamy ustnej. Rozmowy o diecie naturalnie uzupełniają instruktaż higieny, ocenę ryzyka próchnicy oraz zalecenia profilaktyczne, tworząc spójny, kompleksowy model opieki.
Dla pacjenta oznacza to lepsze zrozumienie przyczyn występujących problemów zdrowotnych oraz większe poczucie wpływu na własne zdrowie. Z kolei dla higienistki jest to praktyczne narzędzie, które może przełożyć się na lepsze efekty leczenia, większą motywację pacjenta i bardziej satysfakcjonujące relacje terapeutyczne.
Realne zmiany zamiast idealnych zaleceń
Jednym z najważniejszych elementów skutecznego poradnictwa żywieniowego jest koncentracja na zmianach możliwych do wdrożenia w życiu pacjenta. Zamiast proponować model idealnej diety, który bywa trudny do utrzymania, warto wspólnie z pacjentem określić, jakie drobne zmiany mogłyby w istotnym stopniu ograniczyć ryzyko chorób jamy ustnej. Taka „metoda mniejszych kroków” daje większe szanse na utrzymanie nowych, dobrych nawyków. Ponadto regularne powracanie do tych zagadnień do tych zagadnień podczas kolejnych wizyt pozwala monitorować postępy, wzmacniać motywację oraz stopniowo pogłębiać świadomość zdrowotną pacjenta, bez wywierania nadmiernej presji.
Poradnictwo żywieniowe w stomatologii nie wymaga ani dodatkowych godzin w grafiku, ani specjalistycznych narzędzi – wystarczy gotowość do wykorzystania codziennych rozmów z pacjentem. To właśnie te krótkie, dobrze poprowadzone dialogi przy fotelu mogą realnie zmienić sposób myślenia pacjenta o własnym zdrowiu, wzmocnić efekty profilaktyki i zbudować silniejszą, bardziej partnerską relację z zespołem stomatologicznym. W czasach, gdy medycyna coraz wyraźniej stawia na prewencję, warto spojrzeć na poradnictwo żywieniowe nie jak na dodatkowy obowiązek, ale jak na szansę – na skuteczniejsze leczenie, większe zaangażowanie pacjentów i jeszcze wyższy standard nowoczesnej praktyki stomatologicznej.
Źródło: https://www.rdhmag.com/
W Polsce próchnicę ma 40% trzylatków i 76% sześciolatków. Na te statystyki wpływa zarówno nieprawidłowa higiena jamy ustnej, jak i dieta, w której znajduje się wiele produktów zawierających cukier. – Cukier w żywności jest wszędzie. Znajduje się adekwatnie we wszystkich przetworzonych produktach, które spożywamy, choćby w takich, w których się go nie spodziewamy – mówi mgr Paulina Mintzberg-Wachowicz, licencjonowana higienistka stomatologiczna, prezes Sekcji Profilaktyki i Promocji Zdrowia PTS-u, edukatorka szkolna, wolontariuszka Fundacji Wiewiórki Julii, autorka artykułów z zakresu profilaktyki stomatologicznej.