Departament Kontroli Narodowego Funduszu Zdrowia opublikował sprawozdanie z działalności za II kwartał 2026 roku. Dokument podsumowuje działania kontrolne i czynności sprawdzające przeprowadzone przez Terenowe Wydziały Kontroli (TWK) w całej Polsce. Łączne skutki finansowe wszystkich 374 zakończonych postępowań w tym okresie sięgnęły 48 920 161 zł.
Obszary bezpośrednio związane z rynkiem lekowym – kontrole aptek oraz ordynacji produktów refundowanych – przyniosły sankcje finansowe na łączną kwotę ponad 6,9 mln zł. Analiza raportu ujawnia wysoką skalę błędów przy realizacji e-recept, naruszenia technologiczne przy sporządzaniu leków recepturowych oraz przypadki masowego wystawiania leków opioidowych i przeciwzakrzepowych bez jakichkolwiek wskazań medycznych.
62% błędnych realizacji recept
W II kwartale 2026 r. Terenowe Wydziały Kontroli zrealizowały łącznie 94 działania kontrolne w aptekach: 43 pełne kontrole prowadzone w trybie art. 61a ustawy o świadczeniach oraz 51 czynności sprawdzających w trybie art. 61w. Na dzień 30 czerwca 2026 r. w toku pozostawało kolejnych 47 postępowań aptecznych.
Łączne skutki finansowe działań w aptekach (po uwzględnieniu środków odwoławczych) wyniosły 1 342 703 zł, z czego 976 804 zł stanowiły kary umowne, a 365 899 zł nienależnie pobrana refundacja.
W ramach 43 zakończonych kontroli aptek przeanalizowano 7 306 realizacji recept (średnio 170 na kontrolę). Wyniki weryfikacji wykazały poważną skalę uchybień:
- Błędy stwierdzono w 4 565 realizacjach, co stanowi aż 62% wszystkich skontrolowanych pozycji.
- 4 380 realizacji zakwestionowano ze skutkiem finansowym (nienależna refundacja), co oznacza, iż 60% przeanalizowanych realizacji zawierało wadliwość pozbawiającą aptekę dopłaty ze środków publicznych.
- Średnia wartość sankcji w jednej kontroli apteki wyniosła 18 481 zł.
Wyniki kontroli aptek w ujęciu regionalnym
- TWK VII w Warszawie: 10 kontroli aptek, 2 078 przeanalizowanych recept, błędy w 1 655 realizacjach (80%). Sankcje wyniosły 263 356 zł.
- TWK XII w Katowicach: 6 kontroli, 1 476 recept, 879 błędnych realizacji (60%). Skutki finansowe: 110 914 zł.
- TWK V w Łodzi: 3 kontrole (476 recept, 71% błędnych), sankcje: 107 996 zł (średnio 35 999 zł na kontrolę).
- TWK X w Białymstoku: 3 kontrole, 397 recept, błędy w 92% (365 recept), sankcje: 78 347 zł.
- TWK XV w Poznaniu: 1 kontrola (118 recept) – we wszystkich 118 przypadkach (100%) stwierdzono błędy i nienależną refundację (sankcja: 13 875 zł).
Katalog wykroczeń popełnianych przez apteki
W raporcie wskazano powtarzający się katalog nieprawidłowości w aptekach:
- Błędy sprawozdawcze: przekazywanie błędnych danych w komunikatach elektronicznych (DRR) lub sprawozdawanie danych pomimo wadliwej realizacji recepty.
- Naruszenia przy lekach recepturowych: wykonywanie leków robionych niezgodnie z ordynacją lekarską, dokonywanie poprawek przez osobę sporządzającą lek bez korekty niezgodności recepturowej lub bez uprawnień.
- Brak kwalifikacji personelu: realizacja recept przez osoby bez wymaganych uprawnień (np. wydawanie leków z substancjami bardzo silnie działającymi przez techników farmaceutycznych).
- Błędy w taksowaniu i wycenie: niewłaściwe otaksowanie recept, błędne marże dla leków spoza obwieszczeń oraz stosowanie złych mnożników przy wycenie receptury.
- Uchybienia techniczne: sporządzanie leków robionych w warunkach nieodpowiadających wymogom (np. brak ważnych badań technicznych loży laminarnej).
Samowola recepturowa i brak uprawnień
W sprawozdaniu opisano najpoważniejsze przypadki naruszeń w aptekach, w których zakończono procedury odwoławcze:
- Łódź (TWK V) – Wydawanie leków bardzo silnie działających przez technika:
Kontrola objęła 250 recept na leki gotowe (361 dokumentów realizacji recept – DRR). Nieprawidłowości stwierdzono w 270 realizacjach (100% recept). Wykazano wydawanie leków z wykazów substancji bardzo silnie działających przez technika farmaceutycznego nieposiadającego uprawnień oraz zaniechanie przekazania w e-komunikacie informacji o zamienniku i kodzie GTIN. Sankcja: 59 340 zł. - Warszawa (TWK VII) – Nielegalne warunki w pracowni recepturowej:
Przeanalizowano 210 recept (212 realizacji). W 100% przypadków leki recepturowe wykonywano w loży laminarnej bez aktualnych dokumentów potwierdzających stan techniczny. Sankcja: 48 044 zł. - Katowice (TWK XII) – Błędy technologiczne i brak recept:
Zweryfikowano 333 recepty (336 realizacji). Apteka nie przedłożyła 10 recept papierowych. W 256 receptach (79,9%) wykonywano leki recepturowe niezgodnie z ordynacją i w czasie uniemożliwiającym spełnienie wymagań Farmakopei Polskiej dla danej postaci leku. Sankcja: 47 694 zł. - Rzeszów (TWK IX – Czynności sprawdzające) – Skazany technik przy okienku:
W ramach czynności sprawdzających (art. 61w) przeanalizowano 1 971 recept. Udowodniono, iż 100% recept zostało zrealizowanych przez technika farmaceutycznego prawomocnie skazanego za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego, który utracił prawo wykonywania zawodu. Sankcja: 144 112 zł.
Ponad 5,5 mln zł zakwestionowanych recept
W obszarze przepisywania recept w II kwartale 2026 r. przeprowadzono 70 działań (12 kontroli w trybie art. 61a oraz 58 czynności sprawdzających w trybie art. 61w). Kolejnych 70 postępowań pozostaje w toku.
Łączne skutki finansowe działań w obszarze ordynacji wyniosły 5 562 414 zł. Z grupy 12 pełnych kontroli ordynacji wyegzekwowano aż 5 382 818 zł, co daje średnią 448 568 zł sankcji na jedną kontrolę. W strukturze podmiotowej 11 kontroli (92%) dotyczyło świadczeniodawców, a 1 kontrola (8%) osoby uprawnionej.
Regionalny rozkład sankcji
- TWK XII w Katowicach: 3 kontrole ordynacji przyniosły skutki w wysokości 2 945 268 zł (średnio 981 756 zł na kontrolę)[cite: 1].
- TWK XV w Poznaniu: 1 kontrola zakończona nałożeniem kary 2 023 793 zł[cite: 1].
- TWK V w Łodzi: 1 kontrola – 188 478 zł sankcji[cite: 1].
- TWK XI w Gdańsku: 3 kontrole – 114 866 zł[cite: 1].
- TWK I we Wrocławiu: 1 kontrola – 54 350 zł[cite: 1].
Najczęstsze naruszenia przy przepisywaniu leków
- Wypisywanie recept na leki refundowane niezgodnie ze wskazaniami zawartymi w Obwieszczeniach Refundacyjnych MZ.
- Przepisywanie ilości leków przekraczających maksymalny 90-dniowy okres stosowania wyliczony na podstawie dawkowania.
- Naruszanie limitów ilościowych przy ordynacji środków odurzających i substancji psychotropowych z grup I-N oraz II-P.
Fentanyl od dentysty i antykoagulanty bez dokumentacji
- Poznań (TWK XV) – Rekordowa kara dla stomatologa za fentanyl:
Kontrola objęła ordynację leku opioidowego Instanyl (Fentanylum). Stomatolog wystawił 337 recept refundowanych w trybie pro familiae. Kontrola wykazała, iż 100% recept wypisano bez wskazań refundacyjnych i bez jakiejkolwiek dokumentacji medycznej czy konsultacji. Ponadto lekarz przekroczył limit na 90 dni stosowania, nadmiarowo wypisując 447 opakowań Instanylu (60% całości). W drugim obszarze ujawniono, iż 302 recepty lekarz wystawił w okresie zawieszenia prawa wykonywania zawodu. Sankcja NFZ wyniosła 2 023 793 zł. - Łódź (TWK V) – Ordynacja leków NOAC i Cachexanu w POZ:
Kontrola objęła ordynację leków Cachexan (Megestroli acetas) oraz leków przeciwzakrzepowych NOAC: Xarelto (Rivaroxabanum), Pradaxa (Dabigatranum etexilatum) i Eliquis (Apixabanum). Jeden lekarz wystawił dla 62 pacjentów 854 recepty. U 34 pacjentów (63% skontrolowanych recept) leki wypisano ze zniżką bez potwierdzenia w dokumentacji medycznej. Sankcja: 188 478 zł. - Wrocław (TWK I) – 18 lekarzy POZ błędnie przepisywało NOAC:
Przeanalizowano ordynację Xarelto, Eliquis i Pradaxa przez 18 lekarzy POZ dla 63 pacjentów. W przypadku 80% recept dla 53 pacjentów (84% grupy) stwierdzono wypisanie leków ze zniżką niezgodnie z obwieszczeniem MZ. Sankcja: 54 350 zł.
