Używanie marihuany w okresie dojrzewania wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zaburzeń psychicznych jeszcze przed ukończeniem 26. roku życia. Takie wnioski płyną z jednego z największych dotychczas badań kohortowych analizujących zależność między używaniem konopi a zdrowiem psychicznym młodych ludzi. Naukowcy obserwowali ponad 463 tys. nastolatków przez okres sięgający kilku lat i stwierdzili, iż osoby deklarujące używanie marihuany częściej otrzymywały diagnozy zaburzeń psychotycznych, afektywnych dwubiegunowych, depresyjnych oraz lękowych. Badanie opublikowano na łamach JAMA Network.
Ponad 460 tysięcy nastolatków pod obserwacją
Badacze wykorzystali dane pochodzące z systemu opieki zdrowotnej Kaiser Permanente Northern California. Do analizy włączono 463 396 nastolatków w wieku od 13 do 17 lat, którzy w latach 2016-2023 odpowiadali na pytania dotyczące używania substancji psychoaktywnych podczas rutynowych wizyt profilaktycznych. Uczestników obserwowano do ukończenia 25. roku życia lub do końca 2023 r.
Na początku badania 5,7% uczestników zadeklarowało używanie marihuany w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Naukowcy analizowali następnie występowanie nowych rozpoznań zaburzeń psychotycznych, choroby afektywnej dwubiegunowej, depresji i zaburzeń lękowych.
Analiza wykazała istotny statystycznie związek pomiędzy używaniem marihuany a wszystkimi badanymi zaburzeniami psychicznymi. Szczególnie silne zależności zaobserwowano w odniesieniu do zaburzeń psychotycznych oraz choroby afektywnej dwubiegunowej.
W porównaniu z rówieśnikami nieużywającymi marihuany, nastolatkowie deklarujący jej stosowanie mieli:
- ponad dwukrotnie wyższe ryzyko zaburzeń psychotycznych
- dwukrotnie wyższe ryzyko choroby afektywnej dwubiegunowej
- o 34% wyższe ryzyko depresji
- o 24% wyższe ryzyko zaburzeń lękowych.
Autorzy podkreślają, iż wyniki pozostawały istotne także po uwzględnieniu innych czynników mogących wpływać na zdrowie psychiczne, takich jak spożywanie alkoholu, używanie innych substancji czy wcześniejsze problemy psychiatryczne.
Najbardziej narażeni byli najmłodsi użytkownicy
Interesującym wnioskiem badania było stwierdzenie, iż zależność między używaniem marihuany a depresją oraz zaburzeniami lękowymi była najsilniejsza we wczesnej adolescencji i stopniowo słabła wraz z wiekiem.
W grupie 13-15-latków ryzyko rozwoju depresji było o 78% wyższe niż u rówieśników nieużywających marihuany, natomiast dla zaburzeń lękowych wzrost ryzyka wynosił 47%. U młodych dorosłych w wieku 21-25 lat zależności te nie były już statystycznie istotne.
Zdaniem autorów może to wskazywać, iż okres dojrzewania stanowi szczególnie wrażliwy etap rozwoju mózgu pod względem potencjalnych skutków używania konopi.
Jak naukowcy tłumaczą te zależności?
Badacze zwracają uwagę, iż produkty zawierające THC mogą wpływać na rozwijający się układ endokannabinoidowy. Receptory kannabinoidowe typu 1 są licznie obecne w mózgu nastolatków i odgrywają istotną rolę w procesach związanych z emocjami, motywacją i rozwojem układu nerwowego.
Autorzy zaznaczają jednak, iż zależność pomiędzy marihuaną a zaburzeniami psychicznymi jest złożona i prawdopodobnie wielokierunkowa. Część młodych ludzi może sięgać po konopie w celu łagodzenia już istniejących, jeszcze nierozpoznanych objawów psychicznych. Nie wyklucza to jednak możliwego wpływu samej substancji na rozwój zaburzeń.
Autorzy: wyniki wspierają działania profilaktyczne
– W tym badaniu kohortowym obejmującym 463 396 nastolatków obserwowanych do 25. roku życia używanie marihuany w ciągu ostatnich 12 miesięcy było związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zaburzeń psychotycznych, choroby afektywnej dwubiegunowej, depresji oraz zaburzeń lękowych. Najsilniejsze związki obserwowano dla zaburzeń psychotycznych i dwubiegunowych – wskazują autorzy badania części poświęconej dyskusji.
Zwracają również uwagę, iż obserwowany związek utrzymywał się mimo zastosowania licznych analiz kontrolnych.
– Wyniki pozostawały istotne choćby po uwzględnieniu wcześniejszej historii zaburzeń psychicznych i innych substancji psychoaktywnych oraz po wykluczeniu nastolatków z jakąkolwiek historią zaburzeń psychiatrycznych. Wskazuje to na istnienie odrębnego związku pomiędzy używaniem marihuany w adolescencji a zaburzeniami psychicznymi – twierdzą autorzy badania.
Badacze podkreślili również znaczenie działań profilaktycznych wskazując, iż ogólne wyniki oraz czynniki ryzyka związane z nierównościami zdrowotnymi wzmacniają argumenty za wczesnym przesiewowym wykrywaniem używania marihuany podczas wizyt pediatrycznych.
Kluczowy wniosek badania
– Wykorzystując dane kliniczne oparte na elektronicznej dokumentacji medycznej na poziomie populacyjnym, stwierdziliśmy, iż używanie marihuany w okresie dojrzewania było związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia wielu zaburzeń psychicznych do wczesnej dorosłości. Związki były silniejsze w przypadku zaburzeń psychotycznych i dwubiegunowych – uważają autorzy badania.
Wskazują również, iż wyniki te są zgodne z hipotezą, iż marihuana stanowi czynnik ryzyka lub nasila ryzyko zaburzeń psychicznych, a nie jest wyłącznie konsekwencją wcześniej istniejących problemów psychiatrycznych.
– Ustalenia te wzmacniają potrzebę wczesnych działań profilaktycznych, silniejszej komunikacji zdrowia publicznego oraz strategii ograniczających ekspozycję młodzieży w warunkach rozszerzającej się legalizacji konopi – podsumowują naukowcy.
Autorzy podkreślają, iż badanie obserwacyjne nie pozwala jednoznacznie udowodnić związku przyczynowo-skutkowego. Jednak skala analizy oraz spójność wyników wskazują, iż używanie marihuany w wieku nastoletnim może być istotnym czynnikiem związanym z późniejszym rozwojem zaburzeń psychicznych.
