12 listopada 2026 roku zapadło niezwykle istotne rozstrzygnięcie dla państwa polskiego w szeroko komentowanej sprawie toczonej z międzynarodowym koncernem farmaceutycznym Pfizer. Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał korzystny dla polskiej strony wyrok, który uchylił wcześniejsze postanowienie o zajęciu wierzytelności należnych Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP).
Wydarzenie to kończy nerwowy etap, w którym zablokowano finanse kluczowej instytucji odpowiadającej za koordynację ruchu lotniczego nad Polską. Jest to punkt kulminacyjny bezprecedensowego sporu prawnego o wielomiliardowej wartości, który od miesięcy przykuwał uwagę opinii publicznej.
Spór o szczepionki przeciw COVID-19
Aby w pełni zrozumieć wagę niedawnego orzeczenia, należy cofnąć się do 2021 roku, kiedy to Komisja Europejska, działając w imieniu państw członkowskich Unii Europejskiej, zawarła z firmą Pfizer/BioNTech umowę na potężne dostawy szczepionek przeciwko COVID-19. Zmieniająca się sytuacja na świecie sprawiła jednak, iż w 2022 roku Polska, dołączając do grupy dziesięciu innych państw domagających się renegocjacji kontraktów, stanowczo odmówiła odbioru części zakontraktowanych wcześniej dawek preparatu.
Strona polska argumentowała swoją decyzję splotem kilku istotnych czynników. Wskazywano przede wszystkim na gwałtowny spadek zapotrzebowania na szczepionki w związku z zakończeniem najostrzejszej fazy pandemii. Ponadto powołano się na nadzwyczajną zmianę okoliczności oraz konieczność redefinicji priorytetów finansowych państwa, co było bezpośrednim następstwem wybuchu wojny w Ukrainie. Koncern nie przyjął tej argumentacji, uznając polską odmowę za naruszenie warunków kontraktu i w konsekwencji skierował sprawę do sądu w Brukseli. Należy zaznaczyć, iż podobne procesy sądowe toczą się również przeciwko Rumunii oraz Węgrom.
Batalia prawna weszła w krytyczną fazę 1 kwietnia 2026 roku, kiedy francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał nieprawomocny wyrok korzystny dla spółki Pfizer Export. Sąd zasądził od Polski dochodzoną przez koncern kwotę wraz z odsetkami oraz wskazał na obowiązek odbioru około 64 milionów dawek szczepionek. Łączną wartość tych nieodebranych preparatów oszacowano na około 5,6 miliarda złotych, czyli 1,3 miliarda euro.
Choć Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało złożenie apelacji, na co przewidziano termin 60 dni od doręczenia pełnego wyroku, specyfika belgijskiego prawa zezwalała na rozpoczęcie wykonywania orzeczenia pierwszej instancji jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania odwoławczego. Wykorzystując te przepisy, Pfizer gwałtownie przystąpił do egzekwowania należności.
Pieniądze za szczepionki z… Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej?
Zastosowany przez koncern sposób egzekucji wzbudził wiele pytań o granice egzekwowania wyroków. Zamiast kierować roszczenia bezpośrednio do Skarbu Państwa, na podstawie postanowienia z 25 czerwca 2026 roku dokonano zajęcia środków należnych podmiotowi trzeciemu – Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej. Zajęto środki finansowe z tytułu opłat trasowych, które są pobierane od linii lotniczych za przeloty nad polskim terytorium.
Za system pobierania i rozliczania tych opłat w Europie odpowiada EUROCONTROL (Europejska Organizacja ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej) – organizacja, która współpracuje z UE i państwami europejskimi. Wykonując decyzję belgijskiego sądu, EUROCONTROL wstrzymał przekazywanie pieniędzy do PAŻP. Mechanizm ten nie polegał na bezpośrednim transferze pieniędzy do Pfizera, ale na ich zamrożeniu do czasu zaspokojenia roszczeń lub zmiany rozstrzygnięcia. Decyzja ta stanowiła dla agencji ogromne zagrożenie, ponieważ zatrzymane środki stanowiły ponad 80% jej przychodów. Rząd uspokajał jednak opinię publiczną, iż bezpieczeństwo ruchu lotniczego nad Polską w żadnym momencie nie było zagrożone.
Ta precedensowa egzekucja wywołała stanowczą reakcję polskich władz. Wniesiono oficjalne sprzeciwy wobec zajęcia wierzytelności, a kroki te podjęły solidarnie Skarb Państwa, reprezentowany przez Ministra Zdrowia, oraz sama Polska Agencja Żeglugi Powietrznej. Agencja od początku podkreślała i przygotowywała formalny sprzeciw z racji faktu, iż w żadnym wypadku nie była stroną sporu dotyczącego zakupu szczepionek przeciw COVID-19. Działania prawne strony polskiej przyniosły ostatecznie oczekiwany skutek 12 listopada 2026 roku, kiedy to sąd uznał egzekucję tych środków za bezzasadną i oficjalnie uchylił czerwcowe postanowienie.
Wygrana bitwa… co dalej?
Brukselski sąd w pełni potwierdził argumentację zaprezentowaną przez stronę polską. W uzasadnieniu wyroku jasno wskazano, iż zablokowane środki finansowe pochodzące z opłat trasowych należą bezpośrednio do PAŻP, a nie do Skarbu Państwa. Sąd argumentował to tym, iż Polska Agencja Żeglugi Powietrznej funkcjonuje jako odrębna osoba prawna, która posiada swój własny majątek i prowadzi w pełni samodzielną gospodarkę finansową. Z tego powodu agencja nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne zobowiązania polskiego Skarbu Państwa. Należące do niej fundusze nie mogą w żaden sposób służyć zaspokojeniu jakichkolwiek roszczeń finansowych wysuwanych przez koncern Pfizer wobec państwa polskiego w związku ze sporną umową szczepionkową.
Rozstrzygnięcie z 12 listopada jest postrzegane jako niezwykle ważne dla interesów Polski. Pozytywny wyrok jednoznacznie potwierdza i uprawomocnia stanowisko polskiego rządu, według którego należności państwowych agencji nie powinny podlegać jakiejkolwiek egzekucji w konfliktach, których nie są one stroną.
O ile jednak kwestia środków PAŻP została pomyślnie rozwiązana, o tyle główny spór pomiędzy Polską a spółką Pfizer przez cały czas pozostaje otwarty i będzie toczył się przed belgijskim wymiarem sprawiedliwości. Ministerstwo Zdrowia zadeklarowało, iż Skarb Państwa będzie przez cały czas korzystał z przysługujących mu środków prawnych, z pełnym poszanowaniem dla kompetencji oraz niezależności tamtejszych sądów. Z uwagi na trwające w tej chwili postępowania, resort zdrowia przyjął strategię poufności i na obecnym etapie stanowczo nie ujawnia szczegółów swojej argumentacji oraz nie informuje opinii publicznej o planowanych działaniach procesowych.











