Polska otrzymała wykonawczą kopię wyroku belgijskiego sądu wraz z nakazem zapłaty w sprawie szczepionek przeciw COVID-19. Postępowanie dotyczy umowy zawartej przez Komisję Europejską z Pfizerem i BioNTech w imieniu państw członkowskich Unii Europejskiej.
Zgodnie z wyrokiem Francuskojęzycznego Sądu Pierwszej Instancji w Brukseli, Wydział Cywilny, IV Izba, Polska ma zapłacić 5 mld 644 mln zł i odebrać około 64 mln dawek szczepionek. Ministerstwo Zdrowia informuje, iż od doręczenia dokumentów biegnie 60-dniowy termin na wniesienie apelacji.
Spór o umowę z 2021 roku
Sprawa dotyczy kontraktu zawartego w 2021 roku przez Komisję Europejską z Pfizerem i BioNTech w imieniu państw członkowskich UE. Mechanizm wspólnych zakupów miał zapewnić wszystkim krajom dostęp do szczepionek w czasie pandemii. Polska była jednym z państw objętych tym porozumieniem.
W 2022 roku Polska odmówiła odbioru części zakontraktowanych szczepionek. Rząd powoływał się na zmianę sytuacji pandemicznej oraz skutki wojny w Ukrainie. Pfizer skierował sprawę do sądu w Belgii, adekwatnego ze względu na miejsce zawarcia umowy.
Wyrok w pierwszej instancji zapadł 1 kwietnia 2026 roku. Sąd odrzucił argumenty strony polskiej, uznając, iż spadek liczby zakażeń i wojna w Ukrainie nie uzasadniały zniesienia ani zmiany zobowiązań wynikających z kontraktu. Sąd nie podzielił też argumentacji dotyczącej możliwego nadużycia pozycji dominującej przez Pfizera. Orzeczenie nie jest prawomocne.
Kwota główna i dodatkowe koszty
Zasądzona należność na rzecz Pfizer Export wynosi 5 mld 644 mln zł. Oprócz tej kwoty pojawiły się dodatkowe koszty związane z postępowaniem i egzekucją, szacowane na około 170 mln zł.
Polska ma również obowiązek odbioru około 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19. Ministerstwo Zdrowia zapowiada analizę wyroku i przygotowanie apelacji. Resort wskazuje, iż w postępowaniu odwoławczym będzie przedstawiał argumenty prawne oraz faktyczne.
Co dalej w postępowaniu
Po doręczeniu wykonawczej kopii wyroku Polska ma 60 dni na złożenie apelacji. Sprawa będzie rozpatrywana przez sąd drugiej instancji w Belgii.
Jeżeli orzeczenie zostanie utrzymane, Polska będzie zobowiązana do jego wykonania. o ile sąd drugiej instancji zmieni rozstrzygnięcie, zakres zobowiązań może ulec zmianie.
Ministerstwo Zdrowia poinformowało, iż pozostaje w kontakcie z Ministerstwem Finansów w celu zapewnienia koordynacji na wypadek konieczności realizacji wyroku. Resort nie podał szczegółowego harmonogramu dalszych działań.
Polska nie była jedynym pozwanym
Sprawa przed sądem w Brukseli dotyczyła nie tylko Polski. W tym samym postępowaniu wyrok objął również Rumunię. Łączna wartość szczepionek, których odbiór nakazano Polsce i Rumunii, wyniosła 1,9 mld euro.
Spory o realizację kontraktów szczepionkowych po zakończeniu pandemii dotyczyły także innych państw UE. Po spadku zapotrzebowania na szczepionki część państw kwestionowała liczbę dawek, terminy dostaw lub warunki finansowe wcześniejszych zobowiązań.
