Półpasiec (herpes zoster) rozwija się w wyniku reaktywacji wirusa ospy wietrznej i półpaśca. Po pierwotnym zakażeniu wirus pozostaje w organizmie w stanie utajenia. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po 50. roku życia. Zjawisko to wiąże się z fizjologicznym spadkiem odporności komórkowej.
W interpelacji poselskiej zwrócono uwagę, iż problem ma charakter populacyjny. Średnia zapadalność na półpasiec w Polsce wynosi około 338–340 przypadków na 100 tys. mieszkańców rocznie. W grupie osób po 50. roku życia wskaźnik ten przekracza 600 przypadków na 100 tys.
Posłanka Jolanta Zięba-Gzik podkreślała, iż półpasiec nie dotyczy wyłącznie osób w bardzo podeszłym wieku.
– Seniorzy zwracają uwagę, iż ustalona granica wieku 65 lat wydaje się arbitralna, szczególnie w świetle faktu, iż ryzyko zachorowania oraz ciężkich powikłań rośnie już u osób po 60. roku życia – wskazano w interpelacji.
Neuralgia popółpaścowa – powikłanie, które zmienia jakość życia
Jednym z najpoważniejszych następstw półpaśca pozostaje neuralgia popółpaścowa. To przewlekły ból neuropatyczny, który utrzymuje się po ustąpieniu zmian skórnych. U części pacjentów może trwać miesiącami, a choćby latami. Prowadzi to do zaburzeń snu, spadku sprawności i pogorszenia jakości życia.
Zdaniem autorki interpelacji to właśnie ryzyko ciężkich powikłań przemawia za szerszym dostępem do szczepień ochronnych. Argument ten dotyczy także osób młodszych, ale obciążonych chorobami przewlekłymi.
Jakie są dziś zasady refundacji szczepienia na półpasiec?
Obecnie szczepionka przeciwko półpaścowi Shingrix podlega refundacji:
- w 50% u pacjentów od 18. roku życia z określonych grup zwiększonego ryzyka,
- w 100% u pacjentów powyżej 65. roku życia, o ile należą do tych samych grup ryzyka.
Od 1 kwietnia 2025 r. obniżono wiek uprawniający do częściowej refundacji. Zmiana objęła m.in. pacjentów z chorobami serca, płuc, cukrzycą, przewlekłą niewydolnością nerek, niedoborami odporności oraz chorobami autoimmunologicznymi. Mimo tego wielu pacjentów po 60. roku życia przez cały czas nie spełnia formalnych kryteriów refundacyjnych i musi pokrywać pełny koszt szczepienia.
MZ: zmian w refundacji nie będzie
W odpowiedzi na interpelację Ministerstwo Zdrowia jasno przedstawiło swoje stanowisko.
– Ministerstwo Zdrowia nie planuje zmian w refundacji szczepień przeciwko półpaścowi – czytamy w piśmie skierowanym do Marszałka Sejmu.
Resort podkreśla, iż objęcie refundacją produktu leczniczego odbywa się zgodnie z ustawą refundacyjną. Proces ten wymaga m.in. wniosku podmiotu odpowiedzialnego, oceny Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz negocjacji cenowych prowadzonych przez Komisję Ekonomiczną.
Na obecny kształt refundacji wpłynęła negatywna rekomendacja Prezesa AOTMiT z 2023 r. oraz stanowisko Rady Przejrzystości. Dokumenty te wskazywały, iż dostępne dane kliniczne potwierdzają największą skuteczność szczepionki u pacjentów z zaburzeniami odporności. Jednocześnie rozszerzenie refundacji na całą populację osób powyżej 65. roku życia wiązałoby się z istotnym wzrostem kosztów po stronie płatnika publicznego.
Zdaniem resortu to właśnie potencjalne obciążenie finansowe systemu ochrony zdrowia ogranicza możliwość dalszego rozszerzania refundacji.
Odpłatność pacjenta – brak elastyczności systemu
Ministerstwo Zdrowia zwraca także uwagę na zasady odpłatności pacjentów. Wysokość dopłaty do szczepionki refundowanej wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zależy ona m.in. od poziomu odpłatności, ceny zbytu netto oraz limitu finansowania. Obowiązujące regulacje nie pozwalają na indywidualne ustalanie niższej odpłatności, choćby w sytuacjach klinicznie uzasadnionych.
W kontekście poprawy wyszczepialności resort wskazuje na działania edukacyjne realizowane w ramach Narodowego Programu Zdrowia 2021–2025. Ich celem pozostaje promocja szczepień ochronnych oraz przeciwdziałanie dezinformacji. istotną rolę odgrywa tu portal Szczepienia.info, prowadzony przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego.
Ministerstwo Zdrowia deklaruje kontynuację działań informacyjnych i podkreśla, iż szczepienia pozostają najskuteczniejszą metodą zapobiegania chorobom zakaźnym.
Źródło: Sejm
