STADA Health Report to coroczne, międzynarodowe badanie opinii publicznej prowadzone przez grupę STADA. Od 2014 roku analizuje ono postawy Europejczyków wobec zdrowia, systemów ochrony zdrowia, profilaktyki oraz roli profesjonalistów medycznych. Na przestrzeni ponad dekady raport stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych europejskich źródeł wiedzy na temat zachowań zdrowotnych społeczeństwa, obejmując co roku kilkadziesiąt tysięcy respondentów z ponad 20 krajów.
Najnowszy raport zaprezentowano podczas spotkania z dziennikarzami 21 października 2026 roku. Wynika z niego, iż coraz większą rolę w systemie ochrony zdrowia i zachowaniach pacjentów odgrywa sztuczna inteligencja. Z jednej strony system aktualnie walczy z niedoborem personelu, kolejkami i ograniczoną dostępnością świadczeń. Z drugiej pacjenci coraz częściej samodzielnie poszukują informacji, korzystają z narzędzi cyfrowych i próbują aktywnie zarządzać swoim zdrowiem. Badanie przeprowadzono w lutym i marcu 2026 roku w 20 krajach, w tym w Polsce, na reprezentatywnych próbach liczących do 2000 osób w wieku od 18 do 99 lat.
Raport potwierdza, iż Polsce problemy systemu są odczuwane szczególnie mocno. Z publicznej ochrony zdrowia zadowolonych jest zaledwie 38 proc. respondentów, podczas gdy średnia dla wszystkich badanych państw wynosi 56 proc. Polacy za najpilniejsze kierunki zmian uznają skrócenie kolejek i zwiększenie liczby pracowników medycznych. Taką odpowiedź wskazało 66 proc. ankietowanych. Z kolei 57 proc. poprawiłoby dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej, w tym lekarzy rodzinnych i przychodni.
Farmaceuta dostępny bez skierowania i rejestracji
Ograniczona możliwość szybkiego uzyskania pomocy medycznej sprawia, iż pacjenci częściej kierują się do aptek. Dr n. farm. Magdalena Stolarczyk podczas spotkania poświęconego premierze Raportu zwróciła uwagę, iż wysokie zaufanie do farmaceutów ma kilka źródeł. Jednym z nich jest właśnie niezadowolenie z funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
– Widzieliśmy wyniki: tylko 38 proc. Polaków jest zadowolonych z systemu ochrony zdrowia. Pozostała część często nie ma możliwości szybkiego dostania się do lekarza i wtedy swoje pierwsze kroki kieruje do apteki – mówiła ekspertka.
Znaczenie ma też dostępność aptek. Pacjent nie potrzebuje skierowania ani wcześniejszej rejestracji. Może przyjść bezpośrednio i poprosić o poradę dotyczącą stosowania leków, łagodnych dolegliwości albo bezpieczeństwa terapii.
– Do apteki nie trzeba skierowania, nie trzeba rejestracji, nie ma kolejki. adekwatnie można przyjść z ulicy i uzyskać kompetentną, rzetelną poradę, bo pracujemy tam my, farmaceuci – podkreślała Magdalena Stolarczyk.
Raport potwierdza, iż farmaceuci zajmują istotne miejsce w podejmowaniu decyzji zdrowotnych. Lekarzy i innych świadczeniodawców jako źródło wpływające na takie decyzje wskazało 77 proc. Europejczyków, natomiast farmaceutów i zespoły apteczne 57 proc. Wpływ farmaceutów jest szczególnie wysoki na Słowacji (74 proc.), w Portugalii (71 proc.), Hiszpanii i Belgii (po 68 proc.). Co istotne, znaczenie farmaceutów prawie nie zmienia się wraz z wiekiem respondentów. Wśród osób poniżej 35. roku życia wskazuje na nie 56 proc. badanych, a w grupie osób w wieku co najmniej 55 lat 57 proc. Apteka pozostaje więc stabilnym punktem kontaktu dla różnych pokoleń.
Zaufanie budowane podczas kolejnych wizyt
Relacja pacjenta z farmaceutą różni się od jednorazowego uzyskania informacji z wyszukiwarki lub narzędzia wykorzystującego sztuczną inteligencję. W wielu przypadkach rozwija się przez lata. Farmaceuci znają stałych pacjentów, ich leki, problemy związane z terapią, a niekiedy również sytuację zdrowotną ich rodzin.
– Pacjenci mają swoją ulubioną aptekę i swojego farmaceutę, do którego przychodzą. Te relacje budujemy latami. Część pacjentów znamy z widzenia, znamy ich leki, sposób ich stosowania, a często także historię ich rodzin – mówiła Magdalena Stolarczyk.
Podstawą tej relacji są kwalifikacje zawodowe. Ekspertka przypomniała, iż farmaceuta jest przedstawicielem zawodu medycznego, kończy pięcioipółletnie studia, uzyskuje prawo wykonywania zawodu i ma obowiązek stałego podnoszenia kwalifikacji. Jednocześnie w ostatnich latach poszerzył się zakres świadczeń, które może wykonywać. Istotnym momentem była pandemia i rozpoczęcie szczepień w aptekach, a później wprowadzanie kolejnych usług oraz możliwości wykonywania badań diagnostycznych.
Jak wskazywała Magdalena Stolarczyk, farmaceuci mogą w tej chwili kwalifikować pacjentów do szczepień i wykonywać szczepienia ochronne przeciwko 26 chorobom. Uzyskali również, po upoważnieniu przez pacjenta, dostęp do informacji o receptach wystawionych w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Rozwiązanie to może ułatwiać ocenę stosowanej farmakoterapii i udzielanie bardziej świadomych porad.
Polacy oczekują recept kontynuowanych
Rozwój kompetencji farmaceutów jest zgodny z oczekiwaniami społecznymi przedstawionymi w Raporcie. Najbardziej pożądaną innowacją dotyczącą aptek okazuje się możliwość wystawiania recept kontynuowanych w chorobach przewlekłych. W całej badanej grupie opowiedziało się za nią 39 proc. respondentów. W Polsce poparcie dla niej wyniosło 49 proc. i było jednym z najwyższych wśród wszystkich analizowanych krajów. Wyższy wynik odnotowano jedynie w Irlandii, gdzie rozwiązanie poparło 51 proc. badanych.
Takie oczekiwanie można odczytywać jako reakcję na konieczność umawiania wizyty lekarskiej wyłącznie po kolejną receptę na stale przyjmowane leki. Rozszerzenie roli farmaceuty w kontynuacji terapii mogłoby zwiększyć wygodę pacjentów, a zarazem odciążyć lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej. Warunkiem pozostaje jednak stworzenie odpowiednich ram prawnych oraz zapewnienie farmaceucie dostępu do danych niezbędnych do bezpiecznej oceny farmakoterapii.
– Na receptę kontynuowaną cały czas czekamy. Mamy nadzieję, iż w najbliższych miesiącach to rozwiązanie się pojawi – mówiła Magdalena Stolarczyk wskazując na trwające przygotowania projektu Ustawy o Receptach.
Pacjenci nie tylko darzą farmaceutów dużym zaufaniem, ale mają wobec nich również coraz większe oczekiwania. Europejska lista oczekiwanych usług jest bowiem szersza. 34 proc. respondentów chciałoby całodobowego dostępu do apteki z możliwością konsultacji z farmaceutą. Po 29 proc. wskazało spersonalizowane porady uwzględniające historię zdrowotną, łatwiejszy dostęp do konsultacji specjalistycznych za pośrednictwem apteki oraz dostawę leków do domu połączoną z poradą farmaceutyczną. Cyfrowe zarządzanie farmakoterapią wybrało 26 proc. badanych, a wykonywanie osobistych kontroli stanu zdrowia w aptece 25 proc.
Apteka to nie tylko miejsce zakupu produktu
Marta Prechtlova, Consumer Healthcare Director w STADA Pharm, podkreślała podczas premiery Raportu, iż pacjent przychodzący do apteki oczekuje nie tylko produktu, ale także profesjonalnego wsparcia w jego wyborze i stosowaniu.
– Apteka to nie jest tylko miejsce, do którego chodzimy kupować produkty. Oczekujemy tam także wsparcia, konsultacji i doświadczenia, które pomogą nam wybrać adekwatny lek albo suplement – mówiła.
Raport pokazuje, iż bezpośredni kontakt przez cały czas ma dla pacjentów duże znaczenie. W przypadku konsultacji farmaceutycznej 61 proc. Europejczyków preferuje rozmowę w aptece, natomiast 18 proc. wybrałoby kontakt online. Przy zakupie leków i suplementów różnice są mniejsze: 49 proc. woli kanał stacjonarny, 27 proc. internetowy, a 22 proc. nie ma sprecyzowanych preferencji.
Złożoność zachowań konsumenckich na rynku farmaceutycznym dobrze obrazuje rosnące zjawisko „showroomingu”. Zgodnie z raportem, aż ponad co trzeci Europejczyk (35 proc.) przyznaje się do zasięgania porady na temat produktu w aptece stacjonarnej, by następnie dokonać jego zakupu w internecie. Głównymi czynnikami napędzającymi ten trend są poszukiwanie niższej ceny (17 proc.) oraz większa wygoda zakupów online (12 proc.). Warto jednak zauważyć, iż 14 proc. osób stosujących takie praktyki deklaruje zaufanie do porady farmaceuty, choćby jeżeli ostateczna transakcja odbywa się u konkurencji.
Wiedza farmaceuty w czasach AI
Rosnąca dostępność informacji nie zawsze ułatwia podejmowanie decyzji. Tylko 22 proc. Europejczyków uważa, iż dobrze radzi sobie z ilością i różnorodnością treści dotyczących zdrowia, natomiast 46 proc. czuje się nimi przytłoczonych. Jednocześnie 55 proc. badanych korzysta już ze sztucznej inteligencji w sprawach zdrowotnych, między innymi po to, by zrozumieć diagnozę, przygotować się do wizyty lub uzyskać zalecenia dotyczące profilaktyki. Zdaniem ekspertów te dane mogą być jednak zaniżone, bo wiele osób nie zdaje sobie sprawy, iż w tej chwili popularne wyszukiwarki internetowe generują odpowiedzi przy AI.
Nie oznacza to jednak, iż pacjenci chcą zastąpienia farmaceuty algorytmem. Jedynie 20 proc. Europejczyków przewiduje, iż znaczenie profesjonalistów medycznych zmniejszy się wskutek rozwoju AI. Trzydzieści procent uważa natomiast, iż staną się oni jeszcze ważniejsi jako wiarygodne, bezpośrednio dostępne źródło informacji. Kolejne 26 proc. spodziewa się, iż lekarze i farmaceuci będą pełnić funkcję doradców oraz pomagać w interpretacji odpowiedzi generowanych przez narzędzia AI.
Marta Prechtlova wskazywała, iż firmy farmaceutyczne mogą wspierać farmaceutów poprzez partnerską współpracę, przekazywanie aktualnej wiedzy oraz wsłuchiwanie się w potrzeby zgłaszane w aptekach. Informacje pochodzące od farmaceutów pomagają producentom rozpoznawać potrzeby pacjentów i lepiej dopasowywać rozwiązania do warunków konkretnego rynku.
– Rolą firm farmaceutycznych jest budowanie długoterminowych relacji i partnerstwa z farmaceutami. Pojawiają się nowe badania i nowa wiedza, którą możemy się dzielić podczas bezpośrednich spotkań, webinarów z ekspertami czy za pośrednictwem portali edukacyjnych – mówiła przedstawicielka STADA Pharm.
Apteka 2.0
Wnioski raportu wskazują zatem nie tyle na rywalizację między apteką stacjonarną i technologią, ile na rozwój modelu hybrydowego. Narzędzia cyfrowe mogą usprawniać obsługę, monitorowanie terapii i dostęp do informacji, jednak zaufanie pozostaje związane z człowiekiem. Dla polskich aptek oznacza to szansę na umocnienie pozycji w systemie, pod warunkiem dalszego rozwoju usług, odpowiedniego finansowania świadczeń i wykorzystania kompetencji farmaceutów.
Jak podsumowała Magdalena Stolarczyk, na zaufanie pacjentów składają się dostępność aptek, wiedza farmaceutów, relacje budowane przez lata oraz sukcesywne rozszerzanie ich uprawnień. STADA Health Report 2026 pokazuje, iż społeczeństwo jest gotowe na kolejny etap tej zmiany. Szczególnie wyraźne poparcie dla recept kontynuowanych sugeruje, iż pacjenci widzą w farmaceucie nie tylko osobę wydającą lek, ale profesjonalistę, który może przejąć większą odpowiedzialność za ciągłość i bezpieczeństwo terapii.














