Pierwszy polski portal do zgłaszania pseudomedycznych praktyk. Ruszyła platforma ofiaraszarlatana.pl

Twórcą portalu ofiaraszarlatana.pl jest Stowarzyszenie Pravda, organizacja zajmująca się edukacją medialną i przeciwdziałaniem dezinformacji. Jak podkreślają twórcy projektu, celem platformy jest nie tylko pomoc osobom pokrzywdzonym. Ważnym zadaniem ma być również dokumentowanie zjawiska, które od lat pozostaje trudne do skutecznego monitorowania. Portal ofiaraszarlatana.pl to pierwsza taka inicjatywa na polskim rynku medycznym.

Odpowiedź na rosnący problem pseudomedycyny

Problem pseudomedycznych praktyk coraz częściej pojawia się zarówno w debacie publicznej, jak i w działaniach instytucji państwowych. Wielokrotnie zwracano uwagę, iż działalność osób oferujących niesprawdzone „terapie” może prowadzić do realnego zagrożenia zdrowia, opóźnienia adekwatnego leczenia, a choćby śmierci pacjentów.

Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, w których pseudoterapeuci zniechęcają pacjentów do leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną, przypisują mało znanym preparatom lub usługom działanie lecznicze bez dowodów naukowych i wykorzystują lęk i desperację chorych. Środowiska takie często oferują kosztowne „terapie alternatywne” jako jedyną skuteczną metodę leczenia.

Według informacji publikowanych przez Ministerstwo Zdrowia, skala tego typu działalności może obejmować choćby od kilku do kilkunastu tysięcy podmiotów działających w Polsce.

Jak działa portal ofiaraszarlatana.pl?

Platforma umożliwia anonimowe zgłaszanie przypadków:

• manipulacji zdrowotnej,
• oszustw medycznych,
• pseudoterapii,
• sprzedaży preparatów reklamowanych jako „cudowne leki”,
• działań prowadzących do szkody zdrowotnej lub finansowej.

Twórcy zapewniają, iż zgłoszenia trafiają wyłącznie do zespołu Stowarzyszenia Pravda i nie są udostępniane bez zgody osoby zgłaszającej. Zebrane informacje mają pomagać w dokumentowaniu procederu oraz wspierać działania mediów, organizacji zwalczających dezinformację czy organów ścigania.

Anonimowe zgłoszenia i troska o bezpieczeństwo ofiar

Portal ofiaraszarlatana.pl umożliwia w pełni anonimowe zgłaszanie przypadków manipulacji. Poszkodowani mogą tam bezpiecznie i bez obaw o stygmatyzację opisać swoją historię. Specjalny formularz pozwala jasno wskazać, w jaki sposób dany „pseudoterapeuta” doprowadził do szkody finansowej lub utraty zdrowia.

Po drugie, projekt kładzie ogromny nacisk na dokładne dokumentowanie szkodliwych działań. Użytkownicy mogą w prosty sposób przesyłać odpowiednie pliki dowodowe. Obejmują one zrzuty ekranu z ofertami, ulotki reklamowe oraz prywatną korespondencję z oszustami. Dzięki temu na portalu gwałtownie rośnie potężna baza demaskująca nieuczciwe praktyki. Zebrane materiały mają ułatwiać pracę odpowiednim służbom.

Farmaceuta źródłem informacji dla pacjenta

Pacjenci apteki nierzadko pytają o skuteczność niezweryfikowanych metod leczenia, suplementów reklamowanych jako alternatywa dla terapii czy preparatów promowanych w mediach społecznościowych.

W praktyce farmaceuty problem może dotyczyć m.in. rezygnacji z farmakoterapii na rzecz pseudoterapii i stosowania nieznanych preparatów o nieudokumentowanym składzie. W konsekwencji może to prowadzić do opóźniania diagnostyki i skutecznego leczenia.

Eksperci podkreślają, iż osoby poszukujące niesprawdzonych metod leczenia często znajdują się w trudnej sytuacji zdrowotnej lub emocjonalnej. Dlatego najważniejsze w rozmowie z pacjentem znaczenie ma komunikacja oparta na empatii, edukacji i medycynie opartej na faktach (EBM).

„Lex szarlatan” coraz bliżej?

Uruchomienie platformy zbiegło się w czasie z pracami nad tzw. „Lex szarlatan”. Jest to projekt zmian w ustawie o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Nowe przepisy mają zwiększyć możliwości walki z pseudomedycyną i dezinformacją zdrowotną.

Projekt przewiduje m.in. możliwość nakładania wysokich kar finansowych, wydawanie publicznych ostrzeżeń przed niebezpiecznymi praktykami, nakaz natychmiastowego zaprzestania działań zagrażających zdrowiu i rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta.

Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, celem nowych regulacji nie jest zakaz prowadzenia działalności gospodarczej, ale przeciwdziałanie przypisywaniu nieskutecznym metodom cech świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną.

©MGR.FARM