Piątek 13 od dawna uchodzi za jeden z najbardziej pechowych dni w roku. Wiele osób nie zdaje sobie jednak sprawy, iż jego zła sława nie ma jednego źródła. Przesąd powstał z połączenia dawnych wierzeń, wydarzeń historycznych i ludzkiej psychologii.
Dlaczego piątek trzynastego uznawany jest za pechowy?
Korzenie tego przekonania sięgają bardzo dawnych czasów. Już samo połączenie dwóch elementów – piątku i liczby trzynaście – od wieków wywoływało niepokój.
Piątek w tradycji chrześcijańskiej uznawany był za dzień nieszczęśliwy. Według przekazów właśnie wtedy ukrzyżowano Jezusa Chrystusa, dlatego w wielu krajach dzień ten miał symboliczny, poważny charakter.
Również liczba trzynaście przez długi czas uznawana była za pechową. W wielu kulturach liczba dwanaście oznaczała pełnię i porządek – mamy 12 miesięcy w roku, 12 znaków zodiaku czy 12 apostołów. Trzynastka była więc postrzegana jako liczba wykraczająca poza ten idealny układ.
Średniowieczna legenda o templariuszach
Jedna z najbardziej znanych teorii dotyczących piątku trzynastego wiąże się z wydarzeniem z początku XIV wieku. W piątek 13 października 1307 roku król Francji Filip IV nakazał aresztowanie setek członków Zakonu Templariuszy.
Rycerze zostali oskarżeni o herezję, a wielu z nich poddano brutalnym przesłuchaniom i skazano na śmierć. Wydarzenie to odbiło się szerokim echem w Europie i przez lata było przywoływane jako przykład wyjątkowo pechowego dnia.
Niektórzy historycy uważają jednak, iż związek tej historii z przesądem o piątku trzynastego pojawił się dopiero znacznie później, gdy legenda zaczęła funkcjonować w kulturze popularnej.
Strach, który ma własną nazwę
Lęk przed piątkiem trzynastego jest na tyle znany, iż doczekał się choćby własnej nazwy w psychologii. Nazywa się paraskevidekatriafobia i oznacza irracjonalny strach przed tą konkretną datą.
Choć dla wielu osób jest to tylko ciekawostka, niektórzy naprawdę traktują ten dzień poważnie. Zdarza się, iż ludzie unikają wtedy ważnych decyzji lub przekładają różne plany.
Najczęściej w piątek trzynastego ludzie:
- rezygnują z podróży
- nie podpisują ważnych umów
- odkładają duże decyzje finansowe
- unikają ryzykownych działań
Co ciekawe, w niektórych hotelach czy budynkach pomija się numer 13 przy oznaczaniu pięter lub pokoi, aby nie budzić niepokoju wśród gości.
Przesądy związane z pechem
Piątek trzynastego często przywołuje także inne popularne przesądy. W kulturze europejskiej od lat powtarzane są podobne ostrzeżenia związane z pechem.
Najbardziej znane z nich to:
- rozbite lustro ma przynieść siedem lat pecha
- przejście pod drabiną zwiastuje nieszczęście
- czarny kot przebiegający drogę oznacza pech
- rozsypana sól zapowiada kłopoty
Choć dziś wiele osób traktuje je z dystansem, te wierzenia wciąż są obecne w codziennym języku i kulturze.
Czy piątek trzynastego naprawdę przynosi pecha?
Statystyki nie potwierdzają, aby w piątek trzynastego dochodziło do większej liczby wypadków czy nieszczęśliwych zdarzeń. W wielu przypadkach działa raczej psychologia – jeżeli ktoś spodziewa się pecha, łatwiej zauważa drobne niepowodzenia.
Co ciekawe, dla niektórych osób jest to wręcz szczęśliwa data. Niektórzy właśnie wtedy kupują losy na loterię albo podejmują odważne decyzje, traktując dzień jako okazję do przełamania przesądów.
Choć dziś piątek trzynastego traktowany jest głównie jako ciekawostka, jego zła sława powstała z połączenia dawnych wierzeń o pechowej liczbie 13, religijnej symboliki piątku oraz historycznych wydarzeń, które przez wieki utrwalały przekonanie o wyjątkowo niefortunnej dacie.