Paracetamol należy do najczęściej stosowanych leków w leczeniu bólu stomatologicznego i gorączki – zarówno w Europie, jak i USA. W ostatnich latach pojawiły się doniesienia sugerujące możliwy związek między jego stosowaniem w czasie ciąży a ryzykiem autyzmu u dzieci. Analiza aktualnych badań wskazuje jednak, iż dowody naukowe są niejednoznaczne i w tej chwili brak podstaw do stwierdzenia przyczynowości. Powtarzające się w mediach alarmujące nagłówki budzą poważne obawy wśród rodziców i pacjentów, dlatego warto przyjrzeć się tematowi w świetle aktualnych badań.
Paracetamol jest powszechnie stosowany w łagodzeniu bólu i obniżaniu gorączki u dzieci, dorosłych oraz kobiet w ciąży. Szacuje się, iż ponad 50% kobiet w ciąży w Stanach Zjednoczonych stosuje paracetamol przynajmniej raz. Lek jest uważany za bezpieczny pod warunkiem przestrzegania zaleceń dotyczących dawki i częstotliwości stosowania.
Co mówią badania?
Niektóre badania epidemiologiczne sugerują statystyczną korelację między przyjmowaniem paracetamolu w czasie ciąży a podwyższonym ryzykiem zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu. Jednak korelacja ta nie dowodzi przyczynowości. Analizy te mają ograniczenia: niewielką liczbę uczestników, brak kontroli dla czynników genetycznych i środowiskowych oraz różnice w raportowaniu stosowania leków. Badania porównujące rodzeństwo wykazały, iż po uwzględnieniu czynników rodzinnych korelacja ta ulega osłabieniu lub całkowicie zanika.
- Duże badanie populacyjne obejmujące miliony urodzeń
Największe jak dotąd badanie nad stosowaniem paracetamolu w czasie ciąży przeprowadzone w Szwecji objęło około 2,5 mln urodzeń i zostało opublikowane w „Journal of the American Medical Association”. Badanie to nie wykazało, aby stosowanie paracetamolu w czasie ciąży zwiększało ryzyko autyzmu u dzieci, po uwzględnieniu czynników takich jak gorączka, ból czy inne zmienne zdrowotne.
- Przegląd systematyczny i metaanaliza wielu publikacji
Najbardziej rygorystyczna jak dotąd analiza obejmująca 43 wysokiej jakości badania wykazała, iż nie ma dowodów naukowych na to, iż używanie acetaminofenu (paracetamolu) w czasie ciąży powoduje autyzm, ADHD czy upośledzenie intelektualne u dzieci.
- Badania z kontrolą rodzeństwa
Badania epidemiologiczne uwzględniające porównanie rodzeństwa (rodzeństwo tych samych matek, z których jedno było narażone na acetaminofen w ciąży, a drugie nie) nie wykazały znaczącego związku między stosowaniem paracetamolu a ryzykiem autyzmu, co sugeruje, iż wcześniejsze obserwowane korelacje mogły wynikać z czynników genetycznych lub rodzinnych, a nie z samego leku.
- Przegląd redakcyjny w czasopiśmie naukowym
Editorial w „International Journal of Gynecology & Obstetrics” podkreśla, iż dostępne dowody nie wspierają twierdzenia o przyczynowym związku między stosowaniem paracetamolu w czasie ciąży a autyzmem i iż konieczne są dalsze, dobrze kontrolowane badania naukowe.
Opinie ekspertów i organizacji medycznych
Organizacje naukowe, takie jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Amerykańskie Towarzystwo Stomatologiczne (ADA) czy Amerykańskie Kolegium Położników i Ginekologów (ACOG), podkreślają, iż brak jest dowodów na przyczynowy związek między stosowaniem paracetamolu a autyzmem.
Autyzm – złożony zespół neurorozwojowy
Autyzm jest zespołem neurorozwojowym o złożonej etiologii, w której istotną rolę odgrywają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Nie istnieje żaden pojedynczy lek ani czynnik środowiskowy, który jednoznacznie zostałby wskazany jako przyczyna autyzmu. Dlatego nie można twierdzić, iż stosowanie paracetamolu w czasie ciąży powoduje autyzm u dzieci.
Wnioski dla pacjentów i rodziców
Nie należy samodzielnie odstawiać paracetamolu, jeżeli jest on wskazany do leczenia bólu lub gorączki, zwłaszcza u dzieci i kobiet w ciąży. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania leków warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Temat związku paracetamolu z autyzmem pozostaje przedmiotem badań naukowych, dlatego należy śledzić nowe publikacje i podejść do doniesień medialnych w sposób krytyczny, opierając się na rzetelnych danych naukowych.
Źródła: https://www.dentistryiq.com/
https://jamanetwork.com/
https://www.thelancet.com/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/
