Osteofitoza – co to za choroba i jaką rehabilitację zastosować?

Narośla kostne, zwane osteofitami, to wytwory tkanki kostnej, a choroba związana z ich tworzeniem to osteofitoza.
Zrozumienie mechanizmów powstawania osteofitów, ich lokalizacji i wpływu na funkcjonowanie narządu ruchu ma kluczowe
znaczenie dla wczesnej diagnostyki, profilaktyki i skutecznego leczenia. Wyjaśniamy, jakie objawy daje osteofitoza i
jak wygląda leczenie tej choroby.

Czym jest osteofitoza i dlaczego powstają osteofity?

Osteofitoza to choroba związana z tworzeniem się osteofitów (narośli kostnych) w obrębie stawów i na powierzchni
kości

. Powiązana jest z
chorobą zwyrodnieniową stawów
.

W przebiegu choroby zwyrodnieniowej, chrząstka stawowa powoli się ściera, a
kość – chcąc ustabilizować staw – wytwarza dodatkowe wypustki, czyli osteofity
. Najczęściej dotyczą one
stawów kręgosłupa
(dokładniej brzegów trzonów kręgów),
ale mogą również występować w obrębie stawu biodrowego czy kolanowego
.

Osteofitoza częściej występuje u osób starszych, ponieważ
do powstawania osteofitów predysponują:

• spadek naturalnej syntezy kolagenu,
• mniejsza gęstość kości,
• zmniejszenie uwodnienia organizmu.

Przyczynami są również

przeciążenia organizmu, mało aktywny tryb życia, nadwaga i otyłość, nieodpowiednia dieta, częste złamania i kontuzje
oraz niektóre choroby

.

Powstawanie osteofitów w stawie

Jakie objawy daje osteofitoza?

Najczęstszym objawem osteofitozy jest

silny ból i ograniczenie zakresu ruchu, co skutkuje pojawieniem się sztywności, ograniczeniem aktywności fizycznej i
pogorszeniem jakości życia

.

W zależności od lokalizacji zmian, pacjenci mogą wykazywać inne objawy, ponieważ umiejscowienie wpływa na to, jakie
tkanki zostają uciśnięte:

• Osteofity w odcinku szyjnym
  mogą powodować ograniczenie ruchomości głowy, zawroty głowy, bóle głowy, bóle promieniujące do barku i ramienia,
  mroczki przed oczami, szumy uszne, stany przedomdleniowe oraz drętwienie dłoni.
• Osteofitoza w odcinku lędźwiowym
  może powodować ucisk korzeni nerwowych i tym samym objawy rwy kulszowej (ból promieniujący do pośladka, uda, łydki
  oraz ograniczenie ruchu). Może również pojawić się uczucie sztywności odcinka lędźwiowego, ograniczenie ruchomości
  dolnego odcinka kręgosłupa i miednicy oraz ból uciskający po dłuższym leżeniu.

Rehabilitacja w osteofitozie

Potwierdzenie obecności osteofitozy
wymaga wykonania badań obrazowych: zdjęcia RTG, tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego
. Na podstawie badań obrazowych ocenia się dokładne umiejscowienie, kształt i rozmiar osteofitów, co pomaga dobrać
odpowiednie formy leczenia.

Wszystkie działania rehabilitacyjne mają na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę ruchomości i
spowolnienie postępu choroby zwyrodnieniowej

. Przede wszystkim ważna jest
edukacja pacjenta
. Najlepiej zacząć od kontroli masy ciała (co wpłynie na mniejsze obciążenie stawów), rzucenia palenia, przejścia na
zdrową dietę, wprowadzenia aktywnego trybu życia i unikania długotrwałego siedzenia (zwłaszcza przy osteofitach w
odcinku lędźwiowym).

Osteofitoza wymaga złożonego działania.
Należy wprowadzić ćwiczenia:

• rozciągające,
• wzmacniające mięśnie posturalne,
• stabilizacyjne,
• ćwiczenia w odciążeniu np. basen.

Spośród zabiegów fizykalnych najczęściej stosuje się falę uderzeniową
. Precyzyjne działanie powoduje poprawę elastyczności, zmniejszenie napięcia, redukcję dolegliwości bólowych oraz
poprawia ukrwienie.

Dla części pacjentów zabieg falą uderzeniową będzie jednak bolesny i
jako alternatywę wybierają ultradźwięki.
Zabieg ten daje również dobre efekty, jednak w dłuższej perspektywie czasu. Można uzyskać efekt przeciwbólowy,
przeciwzapalny oraz wspomóc procesy regeneracji.

W przypadku osteofitów stosuje się również:

• laseroterapię
  (zmniejszenie bólu, przyspieszenie gojenia tkanek miękkich)
  laserem wysokoenergetycznym
  lub
  laserem biostymulacyjnym
  ,
• magnetoterapię
  (łagodzenie bólu i stanów zapalnych, wspomaganie gojenia tkanek).

W niektórych przypadkach stosuje się leczenie chirurgiczne
. Jest ono potrzebne,
gdy osteofit uniemożliwia lub znacznie utrudnia poruszanie lub naciska na struktury nerwowe
, wywołując szereg objawów neurologicznych. Operacje wykonuje się również w momencie, gdy farmakologia i fizjoterapia
nie dają zadowalających efektów.