Dokładny opis uzębienia, zdjęcia rentgenowskie i informacje o przeprowadzonym leczeniu służą przede wszystkim diagnozowaniu i planowaniu kolejnych wizyt. Mogą jednak pomóc także w ustaleniu tożsamości osoby zmarłej, której nie da się rozpoznać na podstawie wyglądu ani odcisków palców. W takich sytuacjach dokumentacja stomatologiczna staje się ważnym narzędziem odontologii sądowej.
Znaczenie tej dziedziny przypomina autorka artykułu opublikowanego w serwisie RDH Mag. Opisuje szkolenie poświęcone stomatologii sądowej, które uświadomiło jej, iż informacje gromadzone podczas rutynowych wizyt mogą być przydatne również wiele lat później, podczas identyfikacji zmarłych. Szczególną rolę odgrywają dokładne opisy uzębienia, zdjęcia RTG oraz informacje o wypełnieniach, koronach i innych wykonanych zabiegach.
Identyfikacja na podstawie uzębienia
Odontologia sądowa wykorzystuje wiedzę stomatologiczną między innymi do ustalania tożsamości osób zmarłych w ramach postępowań sądowych i działań identyfikacyjnych. Zęby są szczególnie przydatne w tym procesie, ponieważ dobrze znoszą wiele czynników, które uszkadzają inne tkanki. Mogą zachować cechy umożliwiające identyfikację choćby wtedy, gdy wygląd zmarłego nie pozwala na jego rozpoznanie.
Każdy człowiek ma charakterystyczny układ uzębienia i własną historię leczenia. Położenie zębów, ich kształt, nietypowe cechy anatomiczne, wypełnienia, korony, leczenie kanałowe czy implanty dostarczają informacji, które można porównać z dokumentacją sporządzoną za życia pacjenta.
W praktyce specjaliści zestawiają dane uzyskane podczas badania szczątków z informacjami pochodzącymi z gabinetu stomatologicznego. Zgodność charakterystycznych cech może stanowić podstawę identyfikacji, ale wymaga systematycznego porównania dokumentacji przedśmiertnej z wynikami badań pośmiertnych. Samo ogólne podobieństwo uzębienia nie wystarcza do potwierdzenia tożsamości.
Dlaczego dokumentacja jest tak ważna po katastrofach?
Identyfikacja ofiar katastrof, zamachów i innych zdarzeń z dużą liczbą ofiar wymaga współpracy specjalistów z różnych dziedzin. Gdy zwłoki są poważnie uszkodzone, rozpoznanie wizualne może być niemożliwe, a identyfikacja na podstawie innych cech fizycznych może okazać się trudna. W takich sytuacjach istotną rolę odgrywają trzy podstawowe metody identyfikacji: badanie uzębienia, analiza odcisków palców i badania DNA.
Interpol uwzględnia dane stomatologiczne w międzynarodowych procedurach identyfikacji ofiar katastrof (Disaster Victim Identification, DVI). Proces ten obejmuje dokumentowanie stanu uzębienia po śmierci, gromadzenie dokumentacji sporządzonej za życia oraz porównywanie obu zestawów informacji przez przygotowanych do tego specjalistów. Badanie uzębienia jest jedną z uznanych metod identyfikacji i może dostarczyć ważnych danych, zwłaszcza gdy inne metody nie pozwalają ustalić tożsamości.
Znaczenie tych działań potwierdziły między innymi zamachy z 11 września 2001 r. w Stanach Zjednoczonych. W Nowym Jorku w identyfikację ofiar zaangażowali się liczni lekarze dentyści i higienistki stomatologiczne. Ich wiedzę o uzębieniu oraz umiejętności związane z dokumentacją i wykonywaniem zdjęć RTG wykorzystano w pracy zespołów identyfikacyjnych.
Co należy uwzględnić w dokumentacji?
Przydatność dokumentacji w identyfikacji zależy od jej jakości. Nie wystarczy samo odnotowanie, iż pacjent ma wypełnienia lub był leczony kanałowo. Istotne mogą być dokładne informacje o lokalizacji i kształcie wypełnień, rodzaju uzupełnień protetycznych, nietypowym położeniu zębów czy charakterystycznych zmianach w uzębieniu. Znaczenie mają również czytelne zdjęcia RTG i dokładne opisy wykonanych zabiegów.
Cytowany w artykule stomatolog sądowy dr Edward Pavlik podkreśla, iż możliwości identyfikacji zależą przede wszystkim od jakości dokumentacji sporządzonej za życia pacjenta, a nie wyłącznie od umiejętności biegłego czy dostępnej technologii. najważniejsze znaczenie ma kompletność i czytelność dokumentacji.
Dla zespołów stomatologicznych oznacza to konieczność prowadzenia dokumentacji rzetelnie, czytelnie i zgodnie z obowiązującymi wymaganiami. Jej podstawowym celem pozostaje zapewnienie ciągłości i bezpieczeństwa leczenia. Możliwość wykorzystania zapisów w medycynie sądowej jest dodatkowym argumentem za dokładnym dokumentowaniem stanu jamy ustnej i przeprowadzonych zabiegów.
Dokumentacja stomatologiczna nie zastępuje innych metod identyfikacji i nie zawsze pozwala ustalić tożsamość. Może jednak dostarczyć kluczowych informacji, gdy inne sposoby zawodzą. Dlatego jej jakość ma znaczenie nie tylko dla leczenia pacjenta, ale także dla ewentualnej identyfikacji po jego śmierci.
Źródła: https://www.rdhmag.com/
https://www.aafs.org/
