Jak wcześnie rozpoznać ADHD u dziecka i nie pomylić go AUDHD albo zespołem Aspergera? Co powinno zwrócić uwagę rodziców i opiekunów? W jaki sposób udzielić pomocy dziecku i rodzicom? To tylko niektóre z pytań, na jakie odpowiedzi można było uzyskać podczas XXIII Konferencji Naukowej pt. „Neuroróżnorodne dzieci i młodzież w placówkach oświatowych” zorganizowanej przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną nr 1 w Zamościu. Konferencję połączono z jubileuszem 50-lecia działalności placówki.
– Dzieci nueroróżnorodne to dzieci, które mają problemy z wrażliwością. Są to dzieci inaczej funkcjonujące i inaczej odbierające bodźce niż przeciętny zdrowy człowiek. Dzieci te inaczej reagują na bodźce, które są normatywne dla osób mających układ nerwowy niezachwiany. W tej grupie są dzieci z ADHD, dzieci, które mają problemy z integracją sensoryczną, z odbieraniem słuchowym, wzrokowym. W dzisiejszych czasach każda czy to klasa czy grupa jest zróżnicowana. Zawsze tak było, tylko w tej chwili wykrywalność jest inna. Wrażliwość kształtuje się inaczej, układ nerwowy dojrzewa inaczej, ponieważ społeczeństwo jest aż przestymulowane od wielu bodźców. – tłumaczyła Maria Sakowicz, dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 1 w Zamościu. Jak dodała rodzice mogą skorzystać z pomocy szkolnych specjalistów oraz fachowców z kierowanej przez nią poradni.
– Zaczynamy od obserwacji i diagnozy. Sprawdzamy, czy nie jest to efekt choroby, czy nie są to zaburzenia, które należy leczyć. Pomagamy dzieciom w ten sposób, iż najpierw je diagnozujemy i później staramy się dostosować w swoich dokumentach – opiniach lub orzeczeniach – zalecenia dla szkół, tak aby mogły one ukierunkować programy pomocy tym dzieciom, zorganizować odpowiednie zajęcia i postępowanie. Współpracujemy także ze szkołami, gdy takie wsparcie jest potrzebne przy realizacji programu. – wyliczała dyrektor Maria Sakowicz.
W trakcie konferencji prelekcję „Złożone profile neuropoznawcze w neuroróżnorodnej klasie: jak je rozpoznać i pomagać skutecznie?” przedstawiła dr Natlia Kajka, psychoterapeutka behawioralno-poznawcza z bogatym doświadczeniem klinicznym.
– Obecne statystyki pokazują, iż w przykładowo 25-osobowej klasie 5-6 dzieci może mieć trudności związane ze zdrowiem psychicznym. One mogą być różnej natury od zaburzeń psychicznych jak depresja, zaburzenia lękowe, ale mogą być tam również zaburzenia neurorozwojowe takie jak ADHD, zespół Aspergera i inne. Pojawiają się również profile mieszane, zaburzenia współistniejące, kiedy dziecko ma na przykład AUDHD, czyli zarówno autyzm i ADHD, ale również mogą być to dzieci, które mają ADHD i dysleksję. Na pewno poziom diagnostyki na przestrzeni czasu i świadomość rodziców oraz specjalistów wzrasta. (…) Trudności, które pojawiają się w dzisiejszym świecie mogą sprzyjać temu, iż u dzieci rozwijają się problemy, które nie są zauważane w pierwszym etapie i dlatego potocznie mówiąc przybywa dzieci zdiagnozowanych w późniejszym okresie. – mówiła dr Natalia Kajka, psychologii i psychoterapeuta Kliniki Psychiatrii, Psychoterapii i Wczesnej Interwencji w Szpitala Klinicznego nr 1 Lublinie. – W klinice spotykamy się z rodzinami o niskiej wydolności wychowawczej. Są to rodzice, którzy potrzebują wsparcia w kompetencjach wychowawczych. Coraz częściej dzieci uciekają do świata mediów. Rodzice, choćby świetnie funkcjonujący, nie zawsze mają świadomość, jakie strony dzieci przeglądają, z kim do końca się kolegują, z kim grają w gry online. Dostęp do informacji, co się dzieje z dzieckiem zanika, co sprzyja różnym zaniedbaniom, czy braku reakcji w porę, kiedy u dziecka rozwijają się trudności. Dlatego często później te dzieci trafiają na oddział psychiatrii i dopiero wówczas zaczynają być diagnozowane. Często, gdy dziecko zamyka się samo w swoim pokoju rodzice tłumaczą to okresem nastoletnim i nie dostrzegają, iż może to być początek rozwijającej się depresji. – wyliczała specjalistka. Zwróciła również uwagę na symptomy, które powinny zwrócić uwagę i niepokój rodziców lub opiekunów dzieci.
– Choć nauczyciel nie diagnozuje, to jego obserwacje są na wagę złota, ponieważ to on widzi na tle innych dzieci pierwsze objawy niepokojące. Apeluję do rodziców, by zechcieli usłyszeć o tym, co mówią nauczyciele. o ile dziecko nie chce się bawić z rówieśnikami, nie wchodzi w interakcje, jest smutne, albo ma specyficzne zainteresowania, na których się fiksuje – to są to informacje, które często rodzice w domu mogą nie zauważać, bo dziecko bawi się spokojnie, a nauczyciel wczesnoszkolny może dostrzec pierwsze objawy autyzmu, czy zespołu Aspergera. Podobnie jest w przypadku drażliwości i wybuchowości dziecka. Nie zawsze musi to być ADHD, tylko rozwijająca się depresja. – tłumaczyła dr Natlia Kajka.
W konferencji udział wzięli psycholodzy i pedagodzy szkolni, dyrektorzy placówek oświatowych, wiceprezydent Zamościa Szymon Skorniewski, Monika Żur – dyrektor Wydziału Oświaty UM w Zamościu, a także prorektor Akademii Zamojskiej ds. nauki i współpracy z zagranicą dr hab. Ryszard Skrzyniarz, prof. AZ i dr inż. Agata Waszek – dyrektor Instytutu Pedagogiki Akademii Zamojskiej.
XXIII Konferencja Naukowa pt. „Neuroróżnorodne dzieci i młodzież w placówkach oświatowych” odbyła się 23 października 2026 r. w Centrum Kultury Filmowej „Stylowy” w Zamościu.
