Od 1 kwietnia 2025 r. w Polsce wprowadzono zmiany w zasadach refundacji szczepionek przeciw półpaścowi. Aktualnie szczepionka Shingrix jest dostępna w następujących odpłatnościach:
- 50 % refundacją dla osób powyżej 18 roku życia, które mają zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec,
- 100 % refundacją dla osób w wieku 65 lat i starszych, które mają zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec,
Kluczowe w wystawianiu recept na wspomnianą szczepionkę jest występowanie “zwiększonego ryzyka zachorowania na półpasiec”. Zgodnie ze wskazaniami Ministerstwa Zdrowia określenie to oznacza występowanie następujących współchorobowości:
- Choroby przewlekłe: cukrzyca, przewlekła choroba płuc, przewlekła choroba serca, przewlekła niewydolność nerek;
- Stany zaburzenia odporności: jatrogenna immunosupresja, przeszczep narządu litego, wrodzony lub nabyty niedobór odporności, zakażenie wirusem HIV;
- Choroby nowotworowe: białaczka, choroba Hodgkina, szpiczak mnogi, uogólniona choroba nowotworowa;
- Choroby autoimmunizacyjne: łuszczyca, łuszczycowe zapalenie stawów, nieswoiste zapalenie jelit, reumatoidalne zapalenie stawów, stwardnienie rozsiane, toczeń układowy, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Lekarz wystawiający pacjentowi refundowaną receptę na szczepionkę przeciw półpaścowi powinien zatem najpierw potwierdzić “zwiększone ryzyko zachorowania na półpasiec” stwierdzając istnienie współchorobowości.
Farmaceuta tego nie sprawdzi…
A co jeżeli pacjent zgłosi się w sprawie szczepienia przeciw półpaścowi w aptece? Teoretycznie farmaceuci pracujący w aptecznych punktach szczepień mają uprawnienie do wystawienia refundowanej recepty farmaceutycznej na każdą szczepionkę. Jednak ta przeciw półpaścowi – z wyżej opisanego powodu – jest wyjątkiem. Farmaceuta nie posiada dostępu do danych medycznych pacjentam a tym samym narzędzi i możliwości do potwierdzenia istnienia u niego “współchorobowości”.
Ostateczna odpowiedzialność za zasadność ordynacji leku i poprawność poziomu refundacji spoczywa na farmaceucie. W razie kontroli i stwierdzenia braku wskazań, to farmaceuta może zostać obciążony kosztami refundacji. Z tego powodu wielu aptekarzy odsyła pacjentów, chcących zaszczepić się przeciw półpaścowi, po receptę do lekarza POZ.
Środowisko farmaceutyczne od dawna zwraca uwagę na ten problem i apeluje do Ministerstwa Zdrowia o jego rozwiązanie. Dostęp farmaceuty o dokumentacji medycznej pacjenta przewiduje projekt Ustawy o Receptach – jednak do jej uchwalenia jeszcze daleka droga. Szybszym rozwiązaniem mogłoby być udostępnienie farmaceutom tego samego rozwiązania, które od 1 lipca posiadają lekarze…
System podpowiada odpłatność..
Przypomnijmy, iż od 1 lipca 2026 r. w bezpłatnej aplikacji gabinet.gov.pl uruchomiono funkcjonalność wspomagającą określanie odpłatności za produkty refundowane ordynowane przez osoby uprawnione do przepisywania recept. A aplikacji tej korzystają zarówno lekarze, jak i farmaceuci. Nowe narzędzie to odpowiedź na postulaty środowiska lekarskiego, które nie chce brać odpowiedzialności prawnej i finansowej za określanie prawidłowego poziomu odpłatności za produkty na receptach refundowanych.
Dzięki nowemu narzędziu system automatyzuje proces preskrypcji. Podpowiada adekwatny poziom odpłatności za produkt na podstawie tylko wybranego kodu ICD-10 lub kodu ICD-10 oraz wypełnionej ankiety, który jest bezpośrednim odzwierciedleniem obowiązującego wskazania refundacyjnego dla wszystkich polskiego pacjenta. Lekarz tylko za pierwszym razem wprowadza wspomniany kod. Przy kolejnych wizytach pacjenta, system automatycznie sam wskazuje prawidłowy poziom odpłatności.
W środowisku farmaceutycznym pojawiła się nadzieja, iż to samo narzędzie mógłby pomóc farmaceutom wystawiać refundowane recepty farmaceutyczne na szczepionki przeciw półpaścowi. Po wpisaniu kodu przez lekarza, system mógłby automatycznie podpowiadać farmaceuci istnienie “współchorobowości” u pacjenta.
Problem jednak w tym iż farmaceuci swoje refundowane recepty farmaceutyczne na szczepionki wystawiają bezpośrednio w systemie aptecznym – a nie w aplikacji gabinet.gov.pl. Dlatego na początku czerwca Ogólnopolski Program Zwalczania Chorób Infekcyjnych zaapelował do Prezesa NFZ o zmiany. Wśród zaproponowanych rozwiązań było umożliwienie wystawiania refundowanych recept na szczepienia bezpośrednio przez platformę gabinet.gov.pl. OPZCI chciało też udostępnienia farmaceutom danych potwierdzających spełnienie kryteriów medycznych do refundacji (np. chorób współistniejących).
System nie wspiera farmaceutów
W połowie czerwca – gdy Ministerstwo Zdrowia ogłosiła uruchomienie od 1 lipca narzędzia dla lekarzy – nasza redakcja zwróciła się do Centrum e-Zdrowia, z pytaniem czy umożliwi ono też farmaceutom wystawianie refundowanych recept farmaceutycznych na szczepionki. CeZ poinformował nas jednak, iż na obecnym etapie takie rozwiązanie nie jest przewidziane.
– Warto podkreślić, iż funkcjonalność działa w tej chwili w oparciu o tzw. politykę autora recepty. Oznacza to, iż wszelkie podpowiedzi dotyczące określenia poziomu refundacji generowane są wyłącznie na podstawie danych zawartych w receptach wystawionych wcześniej przez tego samego pracownika medycznego – informuje CeZ.
Centrum e-Zdrowia wyjaśnia, iż narzędzie nie wykorzystuje w tej chwili innych danych zgromadzonych w Systemie Informacji Medycznej (SIM). W szczególności informacji o zdarzeniach medycznych, zgromadzonych rozpoznaniach oraz informacji dotyczących chorób współistniejących, które wprowadzili inni pracownicy medyczni sprawujących opiekę nad pacjentem.
Niemniej resort zdrowia w komunikacie dla lekarzy – dotyczącym nowego narzędzia – zapowiedział, iż w kolejnych krokach planowane jest “udostępnienie osobom uprawnionym do wypisywania recept wglądu do ankiet wypełnionych przez poprzednich preskryptorów”.
