Nowe kierunki rozwoju receptury aptecznej w 2026 roku

Spironolakton w recepturze – do czego jest wykorzystywany?

Jednym z pierwszych surowców, który w najbliższym czasie ma pojawić się w obrocie, jest spironolakton. Dotychczas substancja ta była kojarzona głównie z lekiem gotowym o działaniu moczopędnym, stosowanym w leczeniu niewydolności układu krążenia.

W recepturze aptecznej spironolakton znajduje zastosowanie przede wszystkim w terapii trądziku hormonalnego. Jako surowiec umożliwia sporządzanie zarówno kremów, jak i preparatów do stosowania na skórę głowy. Doniesienia naukowe wskazują również na możliwość wykorzystania go w roztworach wspomagających porost włosów. Dodatkowo poszerza zakres potencjalnych zastosowań dermatologicznych leczenia łysienia androgenowego.

Sprawdź również: Spironolakton jako surowiec recepturowy – nowe możliwości terapeutyczne

Preparaty złożone z iwermektyną – personalizacja terapii dermatologicznej

Duże zainteresowanie wzbudza także zapowiadana dostępność iwermektyny jako surowca recepturowego. Dotychczas była ona dostępna wyłącznie w postaci preparatów gotowych. Miała swoje zastosowanie w leczeniu trądziku różowatego u osób dorosłych oraz w terapii zakażeń pasożytniczych.

Wprowadzenie iwermektyny do receptury aptecznej otwiera nowe możliwości terapeutyczne, w szczególności w leczeniu nużycy. Umożliwia ono sporządzanie 1% kremu do stosowania na powieki, którego skuteczność — zgodnie z dostępnymi danymi — przewyższa efekty uzyskiwane przy zastosowaniu preparatów zawierających wyłącznie metronidazol.

Dodatkowo iwermektyna może być wykorzystywana w preparatach złożonych, co sprzyja personalizacji terapii i potencjalnie zwiększa skuteczność leczenia trądziku różowatego oraz nużycy. Stanowi to istotne rozszerzenie narzędzi terapeutycznych dostępnych dla lekarzy.

Prilokaina jako surowiec recepturowy – bezpieczne znieczulenie miejscowe

Kolejnym surowcem, który może znaleźć zastosowanie w recepturze aptecznej, jest prilokaina — amidowy środek miejscowo znieczulający o dobrze poznanym profilu farmakologicznym. Dotychczas była ona wykorzystywana głównie w preparatach gotowych. Można ją było znaleźć w kremach i plastrach znieczulających stosowanych przed szczepieniami, pobraniami krwi czy drobnymi zabiegami, a także w stomatologii oraz medycynie estetycznej.

Jej potencjalna dostępność jako surowca recepturowego stwarza możliwość sporządzania indywidualnych preparatów do znieczulenia miejscowego przed zabiegami dermatologicznymi, diagnostycznymi lub kosmetycznymi. Należy jednak podkreślić konieczność ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa oraz stosowania odpowiednich stężeń, szczególnie w przypadku aplikacji na większe powierzchnie skóry.

Zobacz też: Leki recepturowe o miejscowym działaniu przeciwbólowym

Metyloceluloza – przełom w sporządzaniu zawiesin i kropli

Szczególnie istotnym surowcem, który może mieć najważniejsze znaczenie dla receptury aptecznej w nadchodzącym roku, jest metyloceluloza. Choć jej zastosowanie jest opisywane było od dawna w podręcznikach z zakresu Technologii Postaci Leku, do tej pory substancja ta nie była powszechnie dostępna w hurtowniach farmaceutycznych. Planowane wprowadzenie metylocelulozy do obrotu znacząco ułatwi sporządzanie zawiesin pediatrycznych co stanowi lepszą alternatywę dla w tej chwili stosowanego syropu prostego. Dodatkowo umożliwi ona wykonywanie kropli ocznych o zwiększonej lepkości, takich jak krople z nystatyną. Dotychczas mogły być one sporządzane wyłącznie w postaci zawiesiny w oleju rycynowym.

Problemy w rejestracji surowców farmaceutycznych

Warto podkreślić, iż nie każdy proces rejestracji surowca farmaceutycznego kończy się powodzeniem. Pomimo potencjalnych korzyści terapeutycznych, wprowadzenie niektórych substancji bywa ograniczone wysokimi kosztami lub zbyt dużym stopniem skomplikowania procesu sporządzania leku w warunkach apteki ogólnodostępnej. Należy pamiętać, iż proces rejestracji surowca oraz opracowania odpowiednich receptur jest wieloetapowy i często trwa wiele lat, zanim dana substancja stanie się realnie dostępna dla praktyki recepturowej.

Nowoczesny sprzęt recepturowy – miksery planetarne w aptekach

Rozwój receptury aptecznej dotyczy również nowoczesnego sprzętu. W ofertach producentów pojawiają się m.in. miksery planetarne umożliwiające sporządzanie zawiesin metodą „na mokro”. Urządzenia te wykorzystują specjalne butelki mielące, które wewnętrz mają specjalne wypustki tzw. karby, które podczas pracy miksera rozdrabniają tabletki. Dodanie odpowiedniego vehiculum oraz leku gotowego w postaci tabletek pozwala na uzyskanie jednorodnej, gotowej do stosowania zawiesiny, co znacząco usprawnia pracę recepturową.

Mikser planetarny to urządzenie służące do mieszania, topienia, mielenia i odpowietrzania preparatów złożonych takich jak kremy, maści, żele i czopki.

Podsumowanie

Rok 2026 zapowiada się jako okres dalszego rozwoju receptury aptecznej. Wprowadzenie nowych surowców oraz nowoczesnych rozwiązań technologicznych poszerza możliwości terapeutyczne farmaceutów i sprzyja indywidualizacji leczenia. Zmiany te potwierdzają, iż receptura apteczna pozostaje istotnym i dynamicznie rozwijającym się elementem współczesnej farmacji, odpowiadającym na rosnące potrzeby kliniczne oraz oczekiwania pacjentów.

Artykuł powstał dzięki uprzejmości ekspertek Akademi Fagronu.

Autor: mgr farm. Martyna Brzezińska

Bibliografia:

1) Choi Y., Eom Y., Yoon E., Song J., Kim I., Kim H. Efficacy of Topical Ivermectin 1% in the Treatment of Demodex Blepharitis. Cornea 41(4):p 427-434. Dostępne na: https://journals.lww.com/corneajrnl/fulltext/2022/04000/efficacy_of_topical_ivermectin_1__in_the_treatment.4.aspx (opublikowano: 4.2024, dostęp: 9.02.2026)

2) Adamczyk M. Miejscowa iwermektyna w terapii trądziku różowatego. Dostępne na: https://www.dermatologia-praktyczna.pl/a2048/Miejscowa-iwermektyna-w-terapii-tradziku-rozowatego.html/m288 (dostęp: 9.02.2026)

3) Łapińska M. Substancje zwiększające lepkość leku stosowane w recepturze aptecznej. Dostępne na: https://receptura.pl/substancje-zwiekszajace-lepkosc-leku-stosowane-w-recepturze-aptecznej/ (opublikowano: 8.11.2020, dostęp: 9.02.2026)

4) Webbinar – Akademia Fagronu – Praktyczne wykorzystanie Spironolaktonu w recepturze aptecznej

5) FagronLab™ PM140: https://fagronlab.pl/products/fagronlab-pm140/ (dostęp: 9.02.2026)