Produkty lecznicze zawierające alendronian będą musiały zostać objęte nowymi ostrzeżeniami dotyczącymi rzadkiego, ale potencjalnie poważnego działania niepożądanego. Europejskie organy nadzorujące bezpieczeństwo farmakoterapii uznały, iż dotychczasowe informacje o ryzyku atypowych złamań kości powinny zostać rozszerzone o przypadki dotyczące nie tylko kości udowej, ale również innych lokalizacji. Zmiany mają charakter regulacyjny i nie wpływają na pozytywną ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania alendronianu.
Wnioski wynikają z najnowszego okresowego przeglądu bezpieczeństwa (PSUSA) przeprowadzonego dla substancji czynnej alendronian. Komitet ds. Oceny Ryzyka w ramach Nadzoru nad Bezpieczeństwem Farmakoterapii (PRAC) przeanalizował dostępne dane i przedstawił rekomendacje, które zostały następnie zaakceptowane przez Grupę Koordynacyjną ds. Procedury Wzajemnego Uznawania i Procedury Zdecentralizowanej dla Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CMDh).
Przegląd dostępnych dowodów
Alendronian należy do grupy bisfosfonianów i jest szeroko stosowany w leczeniu osteoporozy oraz innych schorzeń przebiegających z utratą masy kostnej. Od wielu lat znane jest ryzyko występowania atypowych złamań kości udowej związanych z długotrwałym stosowaniem tej grupy leków. Najnowsza analiza objęła jednak doniesienia o złamaniach dotyczącymi również innych kości.
Jak wskazano w dokumencie, po przeglądzie dostępnego piśmiennictwa PRAC uznał, iż istnieją wystarczające przesłanki przemawiające za związkiem pomiędzy stosowaniem alendronianu a występowaniem atypowych złamań w innych lokalizacjach kostnych.
– PRAC uznał, iż istnieje co najmniej uzasadniona możliwość występowania związku przyczynowego pomiędzy alendronianem a atypowymi złamaniami innych kości – napisano w konluzjach.
Analizowane przypadki dotyczyły przede wszystkim kości łokciowej oraz kości piszczelowej. Na tej podstawie komitet uznał, iż informacje o produkcie powinny zostać rozszerzone.
Zmiany w charakterystyce produktów leczniczych
Najważniejszą konsekwencją przeglądu będzie aktualizacja charakterystyk produktów leczniczych (ChPL) wszystkich preparatów zawierających alendronian. W części dotyczącej specjalnych ostrzeżeń ma pojawić się nowa informacja wskazująca, iż atypowe złamania mogą występować nie tylko w obrębie kości udowej.
– Atypowe złamania innych kości, takich jak kość łokciowa i kość piszczelowa, były również zgłaszane u pacjentów otrzymujących alendronian. Takie złamania mogą wystąpić po niewielkim urazie lub bez urazu – brzmi projektowany zapis.
Jednocześnie zwrócono uwagę, iż podobnie jak w przypadku nietypowych złamań kości udowej, również te zdarzenia mogą być poprzedzone dolegliwościami bólowymi.
– Pacjenci mogą odczuwać ból prodromalny przez kilka tygodni lub miesięcy przed wystąpieniem pełnego złamania – wskazuje dokument.
W związku z tym lekarze powinni zachować szczególną czujność diagnostyczną u pacjentów zgłaszających utrzymujące się dolegliwości bólowe kończyn podczas terapii bisfosfonianami.
Możliwość przerwania leczenia
Nowe ostrzeżenia podkreślają również konieczność indywidualnej oceny pacjenta w sytuacji podejrzenia atypowego złamania. W zaktualizowanej dokumentacji znajdzie się zapis: „U pacjentów z podejrzeniem atypowego złamania innej kości należy rozważyć przerwanie leczenia bisfosfonianem do czasu oceny pacjenta, w oparciu o indywidualną ocenę stosunku korzyści do ryzyka.”
Nie oznacza to jednak automatycznego odstawiania leku u wszystkich chorych. Decyzja ma być podejmowana przez lekarza po analizie konkretnego przypadku klinicznego.
Zmiany obejmą również sekcję dotyczącą działań niepożądanych. Do wykazu zostanie dodana nowa pozycja: „Atypowe złamania innych kości.”
Częstość występowania tego działania niepożądanego zostanie określona jako „nieznana”. Oznacza to, iż na podstawie w tej chwili dostępnych danych nie można wiarygodnie oszacować częstości jego występowania.
Aktualizacja obejmie nie tylko dokumentację przeznaczoną dla personelu medycznego, ale również ulotki dla pacjentów. Pacjenci zostaną poinformowani, iż podczas stosowania alendronianu mogą wystąpić nietypowe złamania innych kości niż kość udowa i iż w przypadku podejrzenia takiego zdarzenia powinni skontaktować się z lekarzem. Informacja ta zostanie umieszczona w części opisującej ciężkie działania niepożądane wymagające pilnej konsultacji medycznej.
Korzyści przez cały czas przewyższają ryzyko
Mimo wprowadzenia nowych ostrzeżeń europejskie organy regulacyjne nie dopatrzyły się podstaw do ograniczenia stosowania alendronianu.
W dokumencie podkreślono, że: „CMDh zgadza się z naukowymi wnioskami PRAC.” Jednocześnie grupa koordynacyjna uznała, iż stosunek korzyści do ryzyka dla produktów zawierających alendronian pozostaje korzystny.
Oznacza to, iż leki przez cały czas będą mogły być stosowane zgodnie z obowiązującymi wskazaniami, a działania regulatorów mają charakter prewencyjny i służą zwiększeniu świadomości dotyczącej bezpieczeństwa terapii.
Kiedy zmiany wejdą w życie?
Dokument określa również harmonogram wdrożenia zmian w całej Unii Europejskiej.
Zgodnie z przyjętym terminarzem:
- stanowisko CMDh zostało przyjęte we wrześniu 2026 r.,
- tłumaczenia zaktualizowanych informacji o produkcie mają zostać przekazane adekwatnym organom krajowym do 1 listopada 2026 r.,
- posiadacze pozwoleń na dopuszczenie do obrotu powinni wdrożyć zmiany najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.
Dla farmaceutów i lekarzy oznacza to, iż w najbliższych miesiącach będą stopniowo pojawiać się zaktualizowane charakterystyki produktów leczniczych oraz ulotki preparatów zawierających alendronian. Zmiany nie wpływają na dostępność leków, ale rozszerzają informacje na temat rzadkich działań niepożądanych, które powinny być brane pod uwagę podczas monitorowania pacjentów leczonych bisfosfonianami.
