Nocne poty – czy mogą świadczyć o chorobie?

Nocne poty nie powinny być dla nas powodem do niepokoju, dopóki zdarzają się sporadycznie i możemy wytłumaczyć je pewnymi okolicznościami. Powodem do wizyty u lekarza powinny być nocne poty wówczas, gdy stają się regularne, wybudzają nas w nocy i można je określić mianem zlewnych – wymagających zmiany piżamy, a choćby pościeli.

Kiedy nocne poty stają się alarmujące? Czy nocne poty zawsze świadczą o chorobie?

Nocne poty – co je powoduje?

Nocne poty które zdarzają się sporadycznie można określić mianem fizjologicznych, czyli takich, które nie odbiegają od normy i nie powinny nas niepokoić. Najczęściej pojawiają się w sytuacji, w której:

• w pomieszczeniu, w którym śpimy jest za ciepło lub jesteśmy za ciepło ubrani, przykryci,
• zjedliśmy przed snem, gorący, pikantny posiłek lub wypiliśmy alkohol,
• śnimy koszmary, przeżywamy coś emocjonującego,
• walczymy z infekcją i gorączką,
• jesteśmy w okresie przedmenopauzalnym/menopauzalnym, a przyczyną potów są fizjologiczne zmiany hormonalne w organizmie kobiety, pojawiające się wraz z wiekiem.

Nocne poty – przyczyny

Kiedy nocne poty stają się regularne, zaburzają sen, doskwierają i utrudniają normalne funkcjonowanie, należy ten niepokojący objaw bezwzględnie zgłosić lekarzowi pierwszego kontaktu, który rozpocznie diagnozowanie przyczyn problemu.

Zlewne poty w nocy mogą pojawić się, gdy:

• stosowane są regularnie leki:
  • przeciwdepresyjne (sertralina, escitalopram, paroksetyna, wenlafaksyna, duloksetyna, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, bupropion),
  • opioidowe leki przeciwbólowe (morfina, oksykodon, fentanyl, metadon),
  • przeciwcukrzycowe (w sytuacji, w której dojdzie do hipoglikemii – spadku stężenia glukozy we krwi),
  • glikokortykosteroidy (np. prednizon),
  • inhibitory neuroprzekaźnika acetylocholinesterazy, stosowane w otępieniu,
  • rzadziej beta-blokery stosowane w chorobach serca i układu krążenia,
• doskwiera nam refluks (zarzucanie treści żołądka do przełyku),
• jesteśmy otyli, mamy bezdech senny (często występują razem),
• chorujemy na nadczynność tarczycy,
• chorujemy na cukrzycę,
• w organizmie toczy się choroba nowotworowa (zwykle chłoniaki są przyczyną nocnych potów),
• chorujemy przewlekle (przewlekłe stany zapalne, gruźlica, inne zakażenia).

Zlewne poty i osłabienie – jaki obrać kierunek diagnostyki?

Podstawą do prawidłowego zdiagnozowania przyczyn nocnych potów jest szczegółowy wywiad z pacjentem, obejmujący zebranie informacji o zażywanych lekach, chorobach, miesiączkowaniu (premenopauza/menopauza), także towarzyszących potom innych objawach. najważniejsze w diagnostyce są badania laboratoryjne. Jakie?

• Podstawowe:
  • Morfologia krwi
  • Parametry stanu zapalnego – CRP, OB
  • Parametry oceniające funkcje tarczycy (TSH, ft4, anty-TPO)
  • Glukoza
  • Próby wątrobowe
  • Parametry nerkowe (kreatynina, eGFR), badanie ogólne moczu

Pamiętaj o regularnych badaniach profilaktycznych: e-Pakiet dla wszystkich (maksimum)

• Inne, wynikające bezpośrednio z wywiadu z pacjentem:
  • Badania hormonalne
  • Badania w kierunku zakażeń (HIV, WZW B, WZW C, gruźlicy, itp.)
  • Markery nowotworowe, gdy lekarz podejrzewa konkretny nowotwór (np. rak trzustki CA19-9, rak jajnika CA 125)
  • Badania obrazowe (USG, TK – tomografia komputerowa, MRI – rezonans magnetyczny)

Zlewne poty w ciągu dnia

Zlewne poty częściej pojawiają się w nocy, natomiast mogą pojawić się także w ciągu dnia. Zlewne poty w ciągu dnia, dokładnie jak w przypadku potów nocnych, wymagają konsultacji z lekarzem, szczególnie wówczas, gdy są dla nas objawem nowym, są nasilone oraz towarzyszą im inne objawy (np. gorączka, chudnięcie, kołatanie serca, drżenie rąk, biegunki, przewlekły kaszel, powiększone węzły chłonne). Wśród przyczyn potów obserwowanych w ciągu dnia zalicza się przyczyny

• niechorobowe:
  • zmiany hormonalne okresu premenopauzalnego/ menopauzalnego,
  • stres,
  • wysiłek,
  • przegrzewanie,
  • alkohol,
• ale także chorobowe:
  • stosowane w leczeniu chorób leki,
  • zaburzenia hormonalne (np. nadczynność tarczycy),
  • hipoglikemię (głownie u osób z cukrzycą),
  • infekcje,
  • choroby nowotworowe,
  • przewlekły stany zapalne.

Zlewne poty w ciągu dnia są typową przypadłością kobiet w okresie okołomenopauzalnym. Tzw. uderzenia gorąca to jedne z najczęstszych objawów naczynioruchowych. Pojawiają się z powodu fizjologicznego (naturalnego, związanego z wiekiem) spadku stężenia estrogenów i rozregulowania ośrodka termoregulacji. Organizm zaczyna reagować jak przy przegrzaniu, najpierw dochodzi do nagłego uczucia intensywnego gorąca (najczęściej w obrębie twarzy, szyi i klatki piersiowej), zaczerwienienia skóry, kołatania serca, a następnie zlewnego pocenia się i niekiedy dreszczy. Napady realizowane są od kilkudziesięciu sekund do kilku minut i występują także w nocy.

Czynniki, które je wyzwalają to stres, alkohol, gorące napoje, ostre potrawy, przegrzane pomieszczenia. Zlewne poty w ciągu dnia są częścią naturalnych zmian okołomenopauzalnych. Mimo tego, iż są częścią fizjologicznego procesu warto skonsultować je z lekarzem, ze względu na dostępne i skuteczne metody ich łagodzenia.

W diagnostyce przyczyn zlewnych potów obserwowanych w ciągu dnia, najważniejsze są podobnie jak przy potach nocnych – dokładny wywiad, badanie przedmiotowe oraz badania zlecane zależnie od obrazu klinicznego.

Nocne poty po chemioterapii

Nocne poty w trakcie leczenia choroby nowotworowej, ale także po jej leczeniu to objaw, na który uskarża się wielu pacjentów.

Z czego mogą wynikać?

• Chemioterapia, inne formy leczenia choroby nowotworowej mogą indukować menopauzę, której nocne poty są typowym objawem.
• Stosowane leki (antyestrogeny, inhibitory aromatazy, leczenie obniżające stężenie testosteronu), także radioterapia oraz część leków wspomagających leczenie choroby nowotworowej (np. wspomniane wcześniej opioidy) mogą być przyczyną nocnych potów.
• Po chemioterapii istnieje zwiększone ryzyko infekcji, dla której nocne poty to także typowy objaw.

W przypadku wystąpienia objawu – nocnych potów po chemioterapii najważniejszy jest kontakt z lekarzem i uzyskanie informacji o ewentualnych niepożądanych działaniach stosowanych w leczeniu terapii. Zasadne jest również monitorowanie temperatury ciała, gdyż gorączka powiązana z nocnymi potami wskazuje na infekcję, która w czasie trwania leczenia choroby nowotworowej zawsze wymaga pilnej konsultacji z lekarzem oraz podjęcia leczenia.

Ponadto pilnej konsultacji lekarskiej wymagają towarzyszące nocnym potom objawy takie jak: duszność, silny kaszel, ból przy oddawaniu moczu, biegunka, ból brzucha, zaczerwienienie/bolesność wokół założonego ewentualnie wkłucia.

DIAGNOSTYKA DLA ZWROTNIKRAKA.PL

ARTYKUŁ SPONSOROWANY

AUTOR:

dr n. med. Beata Skowron – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej

BIBLIOGRAFIA:

• Interna Szczeklika 2025. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2025. 2856 s. ISBN: 978-83-7430-733-8.
• Misher C. Menopause Caused by Cancer Treatment. OncoLink. Last reviewed: Aug 12, 2024 Available from: https://www.oncolink.org
• Medicines that make you sweat: drug-induced hyperhidrosis. Prescriber Update. 2024 Dec;45(4):83–85.
• OncoLink Team. Neutropenic Fever. OncoLink. Last reviewed: Jul 23, 2024 Available from: https://www.oncolink.org/
• Stern SDC, Cifu AS, Altkorn D, red. Diagnostyka różnicowa oparta na EBM. Kraków: Medycyna Praktyczna; 2023. 752 s. ISBN: 978-83-7430-691-1.
• Bryce C. Persistent Night Sweats: Diagnostic Evaluation. Am Fam Physician. 2020 Oct 1;102(7):427-433.
• Mold JW, Holtzclaw BJ, McCarthy L. Night sweats: a systematic review of the literature. J Am Board Fam Med. 2012 Nov-Dec;25(6):878-93. doi: 10.3122/jabfm.2012.06.120033. PMID: 23136329.
• Peterson MC, Holbrook JH, Von Hales D, Smith NL, Staker LV. Contributions of the history, physical examination, and laboratory investigation in making medical diagnoses. West J Med. 1992 Feb;156(2):163-5. PMID: 1536065; PMCID: PMC1003190.

Post Nocne poty – czy mogą świadczyć o chorobie? pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.