Hipoksja tkanek, czyli niedotlenienie tkanek, to stan, w którym komórki organizmu nie otrzymują odpowiedniej ilości tlenu. To jeden z najważniejszych czynników opóźniających lub hamujących gojenie ran. Stan ten prowadzi do zmniejszenia lub braku dopływu do rany tlenu cząsteczkowego, substancji odżywczych, hormonów oraz innych składników potrzebnych do zainicjowania procesów regeneracji.
![](https://forumleczeniaran.pl/wp-content/uploads/2024/07/158098940_l_normal_none-scaled.jpg)
Tlen jest kluczowym elementem gojenia się rany. Jest bezpośrednio zaangażowany w we wszystkie procesy związane z regeneracją urazu. Wspiera odporność wobec bakterii, bierze udział w tworzeniu się kolagenu, migracji komórek nabłonkowych i tworzeniu się nowych naczyń krwionośnych. Pełni istotną rolę w metabolizmie, angiogenezie, produkcji reaktywnych form tlenu czy remodelingu.
Uszkodzenie naczyń krwionośnych podczas urazu tkanki prowadzi do niedokrwienia, a co za tym idzie niedotlenienia rany, czyli hipoksji. To zjawisko bardzo niepożądane w procesie gojenia, ponieważ może przyczynić się do zmniejszenia produkcji cytokin IL-2 i IL-8, które odgrywają znaczącą rolę w aktywacji neutrofilów, makrofagów, limfocytów T, a także komórek śródbłonka. Gdy krew, a wraz z nią tlen, nie dopływają do miejsca urazu lub dopływa ich zbyt mało, do rany nie docierają składniki odżywcze, a procesy gojenia nie mogą dojść do skutku lub przebiegają nieprawidłowo. Stan ten poważnie utrudnia oraz spowalnia gojenie, a niejednokrotnie całkowite wygojenie jest wręcz niemożliwe.
Jakie są przyczyny niedotlenienia tkanek?
Hipoksję tkanek powoduje upośledzenie mikrokrążenia, poprzez które organizm niedostatecznie zaopatruje tkanki w tlen. Niedotlenienie tkanek może wywołać wiele chorób przewlekłych, m.in. cukrzyca, niewydolność tętnicza, niewydolność żylna, choroby układu oddechowego, choroby serca, anemia. Niedobór tlenu w tkankach powoduje w szczególności:
- zmniejszony przepływ krwi przez tętnice (np. ucisk w przypadku odleżyn);
- obrzęk w niewydolności żylnej;
- pogrubienie ścian naczyń włosowatych i przetoki żylno-tętnicze w przebiegu cukrzycy;
- odkładanie fibryny w nadciśnieniu żylnym;
- zapalenie naczyń, w tym naczyń skóry;
- przewlekły stan zapalny i zakażenia rany, biofilm;
- hipoksemia tętnicza (obniżenie poziomu tlenu we krwi) w chorobach płuc, wątroby, hemodializie, niedokrwistości, hipoksemii wysokościowej, terapii nitrogliceryną, przy zatkaniu nosa, w stanie krytycznym, bólu i hipotermii, przy leczeniu lekami zwężającymi naczynia.
Jak niwelować niedotlenienie rany?
W przypadku ran niedotlenionych w pierwszej kolejności należy uregulować chorobę powodującą hipoksję. Oprócz tego stosuje się również metody wspomagające, należą do nich między innymi:
- terapia w komorze hiperbarycznej – technika dostarczająca tlen do wszystkich części ciała. Pacjent przebywa w komorze hiperbarycznej z podwyższonym ciśnieniem, wyższym niż w otoczeniu. Nasycenie komórek tlenem w warunkach podwyższonego ciśnienia poprawia krążenie krwi w całym organizmie. Terapia ta stymuluje natlenienie tkanek i zwiększa zasięg tlenu obwodowego do ran, aktywując angiogenezę i gojenie;
- miejscowa tlenoterapia – to alternatywa dla komory hiperbarycznej. Metoda ta polega na zastosowaniu przenośnego urządzenia, które generuje wysokie stężenie tlenu pobranego z powietrza;
- ozonoterapia – ozon podawany w różny sposób (bezpośrednie ozonowanie krwi żylnej, na ranę w postaci gazowej, do przemywania ran w postaci soli fizjologicznej lub wody destylowanej, w opatrunku) wpływa na poprawę utlenowania i odżywienia tkanek, stymuluje metabolizm komórkowy, przyspiesza proces ziarninowania, usprawnia gojenie.
Źródła:
- archrazi.areeo.ac
- M. Klimek, W. Szaraniec, E. Rojczyk i wsp., „Rola tlenu w procesie gojenia ran”, „Leczenie Ran” 2017;14(3):103-10
- G. Oszkinis, M.Gabriel, F. Pukacki, W. Majewski, „Czynniki opóźniające gojenie się ran, blizny przerostowe i bliznowiec” w: „Leczenie ran trudno gojących się”, str. 33, 2006, Blackhorse
- Materiały edukacyjne autorstwa dr n. med. Elżbiety Szkiler