Blisko 3,5 tys. kontroli schematy wykorzystania zwolnień lekarskich przeprowadzili w pierwszym półroczu 2026 r. pracownicy pomorskich placówek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W co czternastym przypadku zakończyło się to odebraniem prawa do zasiłku. Suma zakwestionowanych świadczeń przekroczyła 550 tys. złotych. Jednak nie tylko ZUS może reagować. Pracodawcy również mają prawo sprawdzić, czy pracownik uczciwie korzysta z eZLA.
Co wolno pracownikowi na chorobowym?
Pracodawca może kontrolować, czy jego pracownik prawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie z powodu choroby lub sprawowania opieki. Może więc sprawdzić, czy nie wykonuje on w tym czasie pracy zarobkowej lub nie podejmuje aktywności niezgodnej z celem tego zwolnienia. Praca zarobkowa to każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonania. Wyjątkiem są tzw. czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności. Jednak polecenie pracodawcy nie jest uznawane za taką okoliczność.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają proces leczenia bądź rekonwalescencji. Nie należą do nich zwykłe czynności dnia codziennego ani czynności incydentalne wynikające z istotnych okoliczności. W czasie zwolnienia pracownik powinien bowiem postępować tak, by jak najszybciej odzyskać sprawność i wrócić do pracy. Na zwolnieniu chory powinien podejmować tylko taką aktywność, która nie przeszkodzi w dochodzeniu do zdrowia. Każdy przypadek aktywności podjętej w trakcie eZLA powinien być weryfikowany i oceniany indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy.
„Chory może chodzić” to nie urlop
Pracownika można kontrolować zarówno wtedy, gdy lekarz zaznaczył na zwolnieniu „chory powinien leżeć”, jak i wtedy, gdy zaznaczył „chory może chodzić”. W przypadku zwolnienia „na opiekę” dodatkowo sprawdza się, czy inni członkowie rodziny mogą podjąć się w tym czasie opieki. Nie dotyczy to jednak opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat.
Warto zwrócić uwagę na osoby, które korzystają często z krótkich zwolnień lekarskich, otrzymują kolejne zwolnienia od różnych lekarzy, korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych albo już wcześniej niewłaściwie wykorzystywały zwolnienie. Pracodawcy dostają informacje o zwolnieniach na bieżąco na platformie eZUS.
Kto i kiedy przeprowadza kontrolę?
Pracodawca może samodzielnie skontrolować, jak pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie, jeżeli z własnych środków wypłaca mu wynagrodzenie za czas choroby. Gdy za czas zwolnienia przysługuje zasiłek chorobowy, opiekuńczy albo świadczenie rehabilitacyjne, o tym, kto przeprowadzi kontrolę, decyduje liczba osób zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego.
Gdy firma zgłasza do 20 osób, pracowników kontroluje ZUS, który wypłaca im zasiłki chorobowe. Pracodawca musi wtedy wystąpić z wnioskiem o kontrolę. ZUS ją przeprowadzi i poinformuje o ustaleniach. Gdy do ubezpieczenia chorobowego zgłoszonych jest więcej niż 20 osób, pracodawca może przeprowadzić kontrolę sam.
Nieobecność w domu i konsekwencje finansowe
Kontrola może odbyć się w miejscu zamieszkania lub pracy pracownika. W przypadku nieobecności sprawdzanego, konieczna jest powtórna wizyta i wyjaśnienie przyczyn, a brak wyjaśnień lub odmowa ich złożenia są równoznaczne z uznaniem zwolnienia za wykorzystane nieprawidłowo. Gdy pracodawca stwierdzi nieprawidłowości, spisuje protokół, który przy braku uwag pracownika stanowi podstawę do odebrania świadczenia za cały okres.
![ŚniadaNGO: Sport Motorem do zmian [13 sierpnia 2026]](https://niepelnosprawnilublin.pl/wp-content/uploads/2026/08/SniadaNGO-z-Motorem.png)
