W Krakowie oficjalnie zainaugurowano projekt Mental Bus – mobilny gabinet wsparcia psychologicznego, który ma docierać do osób wykluczonych z systemu pomocy. To inicjatywa o zasięgu ogólnopolskim, nastawiona szczególnie na mniejsze miejscowości, gdzie dostęp do specjalistów pozostaje ograniczony. To inicjatywa Fundacji The Presja, której celem jest zwiększanie dostępności bezpłatnego wsparcia psychologicznego w całej Polsce.
W realizację przedsięwzięcia aktywnie włączyła się fundacja „Zróbmy sobie Kraków”, która od początku wspiera jego rozwój i promocję.
Mobilny gabinet terapeutyczny rozpoczął działalność w przestrzeni Klaster Innowacji Społecznych na Zabłociu, gdzie odbyła się oficjalna inauguracja projektu. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele organizacji pozarządowych, miasta oraz partnerów biznesowych. Wśród nich istotną rolę odegrała fundacja „Zróbmy sobie Kraków”, która zaangażowała się w projekt nie tylko organizacyjnie, ale również komunikacyjnie – podkreślając jego społeczne znaczenie i potrzebę przełamywania barier w dostępie do pomocy psychologicznej.
Mental Bus to specjalnie przystosowany pojazd, w którym prowadzone są bezpłatne konsultacje z terapeutami. Z założenia ma on pojawiać się w miejscach, gdzie infrastruktura wsparcia psychicznego jest niewystarczająca – zarówno na osiedlach dużych miast, jak i w mniejszych miejscowościach czy podczas wydarzeń plenerowych.
Mental BUS to mobilny gabinet psychologiczny, który będzie docierał tam, gdzie pomoc bywa trudno dostępna: do mniejszych miejscowości, na osiedla, do szkół, a także podczas wydarzeń plenerowych, festiwali i lokalnych pikników. Zespół będzie prowadził bezpłatne konsultacje psychologiczne, pomagał w wyborze dalszej ścieżki wsparcia oraz przekazywał podstawową wiedzę o tym, gdzie i jak szukać pomocy.
Kluczowym elementem projektu jest jego dostępność: nie są wymagane skierowania, a pomoc udzielana jest bezpłatnie.
Jak podkreślają organizatorzy, ideą przedsięwzięcia jest nie tylko reagowanie na kryzysy, ale również profilaktyka i edukacja. W praktyce oznacza to, iż poza indywidualnymi rozmowami ze specjalistami, uczestnicy mogą uzyskać wskazówki dotyczące dalszego leczenia czy zrozumieć różnice między formami wsparcia – od konsultacji psychologicznych po terapię i leczenie psychiatryczne. Projekt powstał jako odpowiedź na realne potrzeby społeczne oraz nierówny dostęp do wsparcia psychicznego w Polsce.
Jednym z kluczowych elementów projektu jest bezpośredni kontakt z mieszkańcami i obniżenie progu wejścia do systemu pomocy – „Jeśli pojawia się myśl, iż potrzebujesz pomocy — skorzystaj z niej. Nie trzeba doprowadzać się do skrajnego kryzysu, żeby sięgnąć po wsparcie” – podkreśla Wojciech Wychowaniec z Fundacja The Presja. Dodaje również, iż doświadczenia z pierwszych działań w terenie pokazują wyraźnie skalę potrzeb – „Mimo obaw, ludzie jednak decydują się podejść. Na początku widać dystans, ale z czasem ta bariera znika — to pokazuje, jak bardzo takie wsparcie jest potrzebne.”
„W małych miejscowościach ludzie niczym nie różnią się od tych z dużych miast. Problemy są takie same, ale dostęp do specjalistów znacznie mniejszy” – podkreśla Anna Stępkowska, koordynatorka projektu Mental BUS, psycholożka i terapeutka.
Projekt realizowany jest przy wsparciu fundacji „Zróbmy sobie Kraków”, która pomaga w jego rozwoju i obecności w przestrzeni publicznej –„Gdy usłyszełyśmy o idei Mental Busa, długo się nie zastanawialiśmy. Wsparliśmy ten projekt całym sercem. Często problemem jest ten pierwszy krok, przełamanie wstydu. Boimy się zwrócić o pomoc do specjalistów. Cieszę się, iż w ten sposób możemy wspólnie pokazać, iż zdrowie psychiczne jest czymś naturalnym, równie ważnym jak to fizyczne, i iż warto o nie dbać ze szczególną troską – mówił Sandra Gwizdała z Fundacji Zróbmy Sobie Kraków.” Jak dodaje, wsparcie tego typu inicjatyw ma wymiar nie tylko organizacyjny, ale przede wszystkim społeczny – „Wspierając takie projekty jak Mental Bus, dajemy ludziom realną alternatywę i nadzieję — coś, co działa tu i teraz.”
„Chcemy, żeby Mental BUS był tam, gdzie jest potrzebny – od wielkich festiwali po małe powiaty, w których zdrowie psychiczne wciąż bywa tematem tabu. Naszym celem jest odczarowanie pomocy psychologicznej i pokazanie, iż dbanie o siebie to normalna część życia” – mówi Marcin Pawelec, prezes Fundacji The Presja.
Pomysł stworzenia mobilnego zespołu wsparcia psychologicznego narodził się w sytuacji kryzysowej – podczas powodzi w Kotlinie Kłodzkiej w 2024 roku. Wówczas okazało się, iż szybki dostęp do pomocy psychologicznej w terenie jest najważniejszy nie tylko dla osób poszkodowanych, ale także dla wolontariuszy i służb ratunkowych. To doświadczenie stało się impulsem do rozwinięcia projektu w formie ogólnopolskiej inicjatywy.
Przez kolejne miesiące twórcy Mental Busa pracowali nad przygotowaniem pojazdu i całego systemu działania. Sam koszt stworzenia jednego w pełni wyposażonego mobilnego gabinetu sięga około 360 tysięcy złotych, a dodatkowo dochodzą wydatki związane z jego codziennym funkcjonowaniem. Mimo to organizatorzy zapowiadają dalszy rozwój projektu, w tym zwiększenie liczby pojazdów i budowę ogólnopolskiej sieci wsparcia.
Mental Bus ma działać przez co najmniej dwa lata i regularnie odwiedzać kolejne regiony kraju. Już teraz zaplanowano postoje m.in. w województwach mazowieckim, pomorskim i zachodniopomorskim. Jednocześnie projekt ma powracać do Krakowa przy okazji wydarzeń społecznych – w tym planowanego Mental Fest, który ma promować zdrowie psychiczne i dostęp do pomocy.
Organizatorzy zakładają, iż w ciągu jednego dnia z konsultacji będzie mogło skorzystać około 30 osób. W busie dyżurować będzie od trzech do pięciu terapeutów, a część działań wspierać mają również studenci psychologii. Oprócz zapisów telefonicznych przewidziano także możliwość skorzystania z pomocy bez wcześniejszej rejestracji, co ma zwiększyć dostępność dla osób w nagłej potrzebie.
Projekt realizowany jest przez Fundacja The Presja, przy wsparciu partnerów społecznych i biznesowych, w tym fundacji „Zróbmy sobie Kraków”. Finansowanie inwestycji zapewnił Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach programu wspierającego rozwój organizacji obywatelskich.
