W piśmie skierowanym do Ministerstwa Zdrowia Naczelna Rada Aptekarska wskazuje, iż charakter dyżurów aptecznych ma duże znaczenie dla interpretacji przepisów regulujących ich finansowanie oraz miejsce w systemie ochrony zdrowia.
NRA przypomina, iż 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy zmieniające model organizacji i finansowania dyżurów aptek ogólnodostępnych. Po ich wprowadzeniu pojawiły się jednak rozbieżności dotyczące oceny charakteru świadczeń realizowanych przez apteki podczas dyżurów.
– Pojawiły się rozbieżności interpretacyjne dotyczące charakteru prawnego świadczenia realizowanego przez aptekę w ramach dyżuru, w szczególności w zakresie oceny, czy jego istotą jest zapewnienie dostępności świadczeń farmaceutycznych dla pacjentów, czy wyłącznie pozostawanie w gotowości do ich udzielania – pisze NRA do minister zdrowia.
Zdaniem samorządu aptekarskiego resort powinien jednoznacznie wyjaśnić tę kwestię. Taka interpretacja ma bowiem znaczenie zarówno dla funkcjonowania dyżurów aptecznych, jak i zasad ich finansowania.
Dyżury są elementem systemu ochrony zdrowia
W swoim wystąpieniu samorząd aptekarski zwraca uwagę, iż Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje w tej chwili dyżury nocne i dyżury pełnione w dni wolne od pracy. W niektórych przypadkach środki na ten cel przekazują również jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem NRA pokazuje to, iż państwo traktuje dyżury jako narzędzie realizacji zadań publicznych związanych z ochroną zdrowia.
Dlatego Naczelna Rada Aptekarska zwróciła się do minister zdrowia o potwierdzenie, iż dyżury apteczne stanowią element systemu ochrony zdrowia. Ich celem jest zapewnienie pacjentom ciągłego dostępu do świadczeń farmaceutycznych oraz produktów leczniczych poza standardowymi godzinami pracy aptek. NIA podkreśla, iż dyżury bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańców. Jest to szczególnie istotne w nocy oraz w dni ustawowo wolne od pracy. Wtedy dostęp do aptek jest najbardziej ograniczony.
Nie „gotowość”, ale zapewnienie dostępności świadczeń
Najważniejszym elementem pisma wydaje się argumentacja dotycząca samej natury dyżuru aptecznego. Naczelna Rada Aptekarska wskazuje, iż świadczeniem realizowanym przez aptekę nie jest samo oczekiwanie farmaceuty na pojawienie się pacjenta. Za adekwatne świadczenie należy uznać zapewnienie mieszkańcom dostępu do pomocy farmaceutycznej oraz produktów leczniczych poza standardowymi godzinami pracy aptek.
– Świadczeniem realizowanym przez aptekę w ramach dyżuru jest zapewnienie dostępności świadczeń farmaceutycznych dla mieszkańców. Nie jest to wyłącznie pozostawanie w gotowości do wykonywania czynności zawodowych przez farmaceutę – wskazuje NIA.
NRA argumentuje, iż dla pacjenta najważniejsza jest możliwość uzyskania pomocy o każdej porze. Nie ma przy tym znaczenia, czy w danym momencie dochodzi do realizacji recepty lub wydania leku.
Finansowanie dyżurów bez podatku VAT?
Drugim ważnym wątkiem poruszonym w piśmie jest kwestia opodatkowania środków przeznaczonych na finansowanie dyżurów. Naczelna Rada Aptekarska oczekuje od Ministerstwa Zdrowia potwierdzenia, iż ustawodawca chciał przeznaczyć całość środków publicznych na realizację tego zadania. W ocenie samorządu środki te nie powinny być pomniejszane o podatek od towarów i usług.
– Założeniem projektodawcy było, aby środki publiczne przeznaczone na finansowanie dyżurów aptecznych nie były pomniejszane o podatek od towarów i usług – podkreśla NIA.
W związku z tym NRA prosi także o potwierdzenie, iż wynagrodzenie za pełnienie dyżurów korzysta ze zwolnienia z podatku VAT jako świadczenie związane z ochroną zdrowia. Stanowisko Ministerstwa Zdrowia może mieć istotne znaczenie dla sposobu rozliczania środków przeznaczanych na finansowanie dyżurów aptecznych.
NIA oczekuje jednoznacznego stanowiska resortu
Na zakończenie pisma samorząd aptekarski podkreśla, iż odpowiedź Ministerstwa Zdrowia będzie istotna nie tylko dla interpretacji przepisów dotyczących finansowania dyżurów. Może ona również pomóc w jednolitym stosowaniu prawa wobec aptek wykonujących obowiązki wynikające z art. 94 Prawa farmaceutycznego.
Naczelna Rada Aptekarska liczy, iż resort zdrowia jednoznacznie potwierdzi charakter dyżurów aptecznych. Zdaniem samorządu służą one zapewnieniu mieszkańcom dostępu do świadczeń farmaceutycznych i powinny być traktowane jako zadanie publiczne realizowane w interesie pacjentów.
