NFZ rozszerzył listę specjalistów bez skierowania. Te wizyty umówisz od razu

Najważniejszą zmianą wprowadzoną jesienią 2025 roku było rozszerzenie katalogu specjalistów dostępnych bez skierowania o trzy nowe grupy. Od tego momentu pacjent może bezpośrednio umówić wizytę u psychologa, optometrysty oraz lekarza medycyny sportowej w placówce realizującej świadczenia finansowane przez NFZ.

W przypadku pomocy psychologicznej oznacza to koniec konieczności umawiania się najpierw na wizytę u lekarza rodzinnego wyłącznie po dokument umożliwiający dalszą konsultację. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach kryzysowych, gdy szybki kontakt ze specjalistą decyduje o rozpoczęciu terapii i zapobieganiu pogorszeniu stanu psychicznego.

Nowe zasady objęły również optometrystów, którzy zajmują się diagnostyką wad wzroku oraz doborem korekcji okularowej. W przypadku wykrycia objawów choroby oka optometrysta może skierować pacjenta do okulisty. Oznacza to, iż część diagnostyki wzroku została odciążona od lekarzy specjalistów, a pacjenci mogą szybciej uzyskać pomoc.

Uproszczono także dostęp do lekarzy medycyny sportowej. Dotyczy to zarówno dzieci i młodzieży uczestniczących w zajęciach sportowych, jak i dorosłych aktywnych fizycznie. W praktyce ułatwia to wykonywanie badań wymaganych do udziału w treningach, zawodach czy zajęciach rekreacyjnych.

Istotnym elementem zmian jest również możliwość wyboru dowolnej placówki realizującej świadczenia w ramach NFZ, niezależnie od miejsca zamieszkania pacjenta. Nie ma obowiązku wcześniejszej wizyty u lekarza POZ ani uzyskania formalnego skierowania.

Lista specjalistów bez skierowania NFZ – psychiatra, ginekolog, onkolog i inni

Już wcześniej polski system publicznej ochrony zdrowia przewidywał możliwość bezpośredniego kontaktu z wybranymi specjalistami. w tej chwili lista obejmuje:

• psychiatrę,
• ginekologa i położnika,
• onkologa,
• wenerologa,
• dentystę,
• psychologa,
• optometrystę,
• lekarza medycyny sportowej.

Ustawodawca zdecydował się na takie rozwiązanie ze względu na znaczenie szybkiej diagnostyki i leczenia w tych obszarach. W przypadku chorób nowotworowych, zaburzeń psychicznych czy problemów zdrowia reprodukcyjnego czas ma najważniejsze znaczenie dla skuteczności terapii i rokowania pacjenta.

Dostęp bez skierowania do psychiatry pozwala skrócić drogę do leczenia depresji, zaburzeń lękowych czy innych chorób psychicznych. Podobnie bezpośrednia rejestracja do onkologa umożliwia szybsze rozpoczęcie diagnostyki w przypadku podejrzenia choroby nowotworowej.

Kto może korzystać z NFZ bez skierowania – lista uprawnionych pacjentów

Niezależnie od ogólnych zasad istnieje grupa pacjentów, którzy mogą korzystać z poradni specjalistycznych bez skierowania ze względu na swój stan zdrowia lub szczególny status.

Prawo to obejmuje osoby chore na gruźlicę oraz zakażone wirusem HIV. Uprawnienie przysługuje również osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności, które wymagają stałej opieki specjalistycznej i częstszych konsultacji medycznych.

Bez skierowania mogą być przyjmowani także weterani oraz żołnierze leczeni z powodu urazów lub chorób powstałych podczas misji zagranicznych. Podobne uprawnienia przysługują inwalidom wojennym, kombatantom oraz osobom represjonowanym.

Ułatwienia obejmują również osoby uzależnione oraz współuzależnione w zakresie leczenia odwykowego. Szczególną ochroną objęto dzieci i młodzież korzystające ze świadczeń psychologicznych i psychoterapeutycznych.

Bez skierowania mogą być przyjmowani także niepełnoletni pacjenci z ciężkimi, nieodwracalnymi schorzeniami powstałymi w okresie prenatalnym lub okołoporodowym, pod warunkiem przedstawienia odpowiedniej dokumentacji medycznej.

Zmiany NFZ 2026 – krótsza droga do diagnozy i mniej formalności

Po kilku miesiącach obowiązywania nowych przepisów widoczne są konkretne efekty w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia. Największe znaczenie mają one w obszarze wsparcia psychologicznego oraz diagnostyki wzroku.

Pacjenci nie muszą już umawiać dodatkowej wizyty u lekarza rodzinnego wyłącznie w celu uzyskania skierowania. W praktyce eliminuje to jeden etap administracyjny i skraca czas oczekiwania na konsultację.

Zmiany pozwalają także lepiej wykorzystać kompetencje poszczególnych specjalistów. Optometryści mogą przejąć część diagnostyki wad wzroku, a psychologowie szybciej rozpocząć pracę z pacjentami wymagającymi wsparcia.

Jednocześnie należy pamiętać, iż w przypadku wielu innych specjalizacji skierowanie przez cały czas pozostaje obowiązkowe. Dotyczy to między innymi kardiologów, neurologów czy dermatologów. Oznacza to, iż lekarz podstawowej opieki zdrowotnej wciąż pełni kluczową rolę w systemie kierowania pacjentów do specjalistów.

Nowe przepisy nie zmieniły również zasad finansowania świadczeń – wizyty realizowane są w ramach NFZ i są bezpłatne dla osób objętych ubezpieczeniem zdrowotnym.

Publiczna opieka zdrowotna NFZ – co oznaczają zmiany dla pacjentów

Rozszerzenie listy specjalistów dostępnych bez skierowania oznacza uproszczenie procedur oraz większą dostępność opieki medycznej. Pacjent może samodzielnie zdecydować o wyborze placówki oraz terminie wizyty, bez konieczności uzyskania dodatkowego dokumentu od lekarza rodzinnego.

Zmiany szczególnie odczuwalne są w obszarach, gdzie szybka reakcja ma znaczenie dla skuteczności leczenia, takich jak zdrowie psychiczne, diagnostyka wzroku czy badania medycyny sportowej.

Jednocześnie system przez cały czas zachowuje mechanizmy kontroli dostępu do większości specjalistów poprzez obowiązek posiadania skierowania. Ma to zapobiegać przeciążeniu poradni specjalistycznych i zapewnić adekwatną organizację opieki zdrowotnej.