W Lublinie przeprowadzono pierwsze w Polsce operacje zaćmy z wykorzystaniem technologii nanolaserowej. Nowatorski system pozwala na bardzo precyzyjne oddziaływanie energii na soczewkę oka, ograniczając jej wpływ na sąsiednie tkanki. Pierwsze cztery zabiegi wykonał prof. Robert Rejdak, kierownik Kliniki Okulistyki Ogólnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
Nowoczesne technologie coraz śmielej wkraczają do chirurgii okulistycznej. Jedną z nich jest system wykorzystujący energię nanolasera podczas operacji zaćmy.
– Pierwsze takie zabiegi z wykorzystaniem tego systemu w Polsce zostały właśnie wykonane w Lublinie – mówi prof. Robert Rejdak. – Dotychczas przeprowadziliśmy cztery operacje, które będą kontynuowane. Wyniki zabiegów oceniamy bardzo wysoko, przede wszystkim pod względem precyzji i bezpieczeństwa.
Technologia rozwijana jest od około dziesięciu lat przez niemieckiego producenta urządzeń laserowych stosowanych w okulistyce. Jak podkreśla prof. Rejdak, nie jest to już rozwiązanie prototypowe, ale system dostępny na rynku, który osiągnął poziom pozwalający na jego bezpieczne zastosowanie u pacjentów.
Energia kierowana dokładnie tam, gdzie jest potrzebna
Jedną z najważniejszych cech nowej technologii jest sposób dostarczania energii do oka. W standardowych urządzeniach stosowanych podczas operacji zaćmy wykorzystywane są ultradźwięki. Nanolaser działa inaczej – energia koncentruje się na bardzo ograniczonym obszarze, bezpośrednio przy końcówce urządzenia.
– Laser działa bardzo punktowo. jeżeli w jego obszarze znajdzie się tkanka soczewki, czyli masy zaćmowe, zostaje ona rozbita i usunięta, natomiast energia nie oddziałuje w taki sposób na sąsiednie tkanki – wyjaśnia prof. Rejdak.
Ograniczenie ilości energii przekazywanej do oka ma znaczenie dla bezpieczeństwa zabiegu i procesu gojenia. Profesor zwraca uwagę, iż po wykonanych operacjach system wskazywał bardzo niewielkie zużycie energii. Jednym z założeń tej metody jest bowiem nie tylko precyzyjne usunięcie zaćmy, ale także zastosowanie możliwie najmniejszej, optymalnej dawki energii.
Nowa technika wymaga zmiany przyzwyczajeń chirurga
Zastosowanie nanolasera wiąże się również z modyfikacją techniki operacyjnej. Końcówka urządzenia różni się od instrumentów, którymi okuliści posługują się podczas tradycyjnych operacji zaćmy.
Dla chirurga pracującego przez kilkanaście czy kilkadziesiąt lat według określonej techniki zmiana może początkowo stanowić wyzwanie. Prof. Rejdak podkreśla jednak, iż gwałtownie dostosował sposób operowania do nowej konstrukcji urządzenia.
Pomogło w tym ogromne doświadczenie kliniczne. Profesor ma za sobą ponad 50 tysięcy operacji zaćmy. Jak zaznacza, przed pierwszym zabiegiem nie miał szczególnych obaw także dlatego, iż urządzenie znajduje się już na rynku i posiada wymagane dopuszczenia.
Szczególne zastosowanie przy soczewkach premium
Technologia nanolaserowa może znaleźć zastosowanie przede wszystkim przy zaćmie na wcześniejszym etapie rozwoju oraz w operacjach, podczas których wszczepiane są soczewki klasy premium.
Takie soczewki mogą korygować różne wady wzroku – m.in. krótkowzroczność, nadwzroczność, starczowzroczność i astygmatyzm – ograniczając zależność pacjenta od okularów. Nanolaser może być również wykorzystywany podczas refrakcyjnej wymiany naturalnej soczewki na sztuczną soczewkę premium.
Nowatorska technologia przez cały czas należy w Europie do stosunkowo rzadko stosowanych. Według informacji prof. Rejdaka podobne systemy wykorzystywane są m.in. w Niemczech, Szwajcarii i Austrii, a poza Europą także w Japonii.
Lublin będzie szkolił chirurgów
Wprowadzenie technologii do Polski ma zapoczątkować tego typu zabiegi. Prof. Rejdak zapowiada również rozpoczęcie szkoleń dla polskich okulistów. Pierwsze z nich ma odbyć się w listopadzie w ramach Lubelskiej Szkoły Chirurgii i będzie skierowane do lekarzy z Polski.
– Moje pierwsze obserwacje potwierdzają, iż laser działa bardzo punktowo. Utwierdziło mnie to w przekonaniu, iż może zwiększać bezpieczeństwo zabiegu, ponieważ energia nie oddziałuje głębiej ani na sąsiednie struktury oka – podsumowuje prof. Robert Rejdak.
Pierwsze cztery operacje są początkiem wdrażania tej technologii w Lublinie. Kolejne zabiegi są już planowane, a wraz z nimi mają być gromadzone dalsze doświadczenia kliniczne związane z zastosowaniem nanolasera w chirurgii zaćmy.
Jolanta Czudak-Tomaka
