Neurologia strategiczną dziedziną medycyny. Budowa opieki koordynowanej nad pacjentami z udarem mózgu. Rozpoczęcie realizacji Krajowego Planu Działań wobec Chorób Otępiennych – to najważniejsze cele Polskiego Towarzystwa Neurologicznego w 2026 roku.
Dotychczas dwie specjalności – kardiologia i onkologia – uzyskały status strategicznych. Według prof. Aliny Kułakowskiej, prezes Polskiego Towarzystwa Neurologicznego dzięki priorytetowemu traktowaniu osiągnęły one ogromny postęp organizacyjny i terapeutyczny – „Neurologia musi pójść tą samą drogą – z odpowiednim finansowaniem, planowaniem i koordynacją opieki. Bez strategicznego wsparcia nie będziemy w stanie odpowiedzieć na gwałtownie rosnącą liczbę pacjentów z chorobami układu nerwowego”.
Neurolodzy już od kilku lat starają się o podniesienie statusu swojej specjalności. Ubiegłotygodniowe posiedzenie parlamentarnego zespołu ds. leczenia chorób neurologicznych dotyczyło projektu dezyderatu sejmowej Komisji Zdrowia do ministra zdrowia w sprawie uznania neurologii za trzecią specjalizację strategiczną obok onkologii i kardiologii. „Choroby mózgu na pewno nie powinny być na trzecim miejscu, za onkologicznymi i kardiologicznymi. Obszary te powinny być traktowane przez decydentów równolegle jako strategiczne dziedziny medycyny. Neurologia i choroby mózgu bardziej obciążają naszą populację w rozumieniu parametrów, które uwzględniają śmiertelność i niepełnosprawność, niż choroby serca czy choćby choroby onkologiczne” – mówił w parlamencie prof. Bartosz Karaszewski, konsultant krajowy w dziedzinie neurologii.
Drugie duże wyzwanie – to budowa opieki koordynowanej w udarach mózgu, które są najczęstszą przyczyną trwałej niepełnosprawności osób dorosłych. „Udar to choroba, która idealnie pokazuje, jak ważna jest koordynacja: od profilaktyki, przez leczenie fazy ostrej, rehabilitację, aż po długofalową profilaktykę wtórną. Udar powinien być pierwszym obszarem, w którym zbudujemy model opieki koordynowanej, później chcielibyśmy go rozszerzać na kolejne choroby neurologiczne” – podkreśla prof. Kułakowska.
„Mamy już przygotowane coś analogicznego do KOS-zawał. To nie pozostało szczegółowy dokument, natomiast już naprawdę wiemy, co chcemy zrobić. Tam jest opieka, rehabilitacja, prewencja wtórna. Są wizyty u neurologa, stratyfikacja rodzaju ciężkości czy zasadności dalszej opieki i ścieżka po udarze mózgu. Czy pacjent powinien zostać w ośrodku specjalistycznym neurologicznym, bo mamy jakiś problem, czy też może wrócić do POZ-u? Czy powinien pójść do specjalistycznej poradni kardiologicznej? Doskonale wiemy, o których pacjentów chodzi. To wszystko w tym programie mamy już przygotowane i możemy wprowadzić” — mówi prof. Karaszewski.
Pod koniec 2025 r. Rada Ministrów przyjęła Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025-2030. Ma on uporządkować działania dotąd rozproszone między ochroną zdrowia, pomocą społeczną a inicjatywami lokalnymi. Program obejmuje siedem kluczowych obszarów, które razem tworzą fundamenty nowego podejścia. Jednym z nich jest zwiększenie świadomości społecznej i przeciwdziałanie stygmatyzacji. Wciąż zbyt wiele osób uważa demencję za naturalny przejaw starości, co utrudnia wczesną diagnozę i odbiera rodzinom szansę na szybszą pomoc. Dlatego jednym z kluczowych obszarów jest rozwój wczesnej diagnostyki. Program zakłada usprawnienie wykrywania zaburzeń poznawczych poprzez wdrożenie narzędzi przesiewowych, szkolenia dla lekarzy i pielęgniarek oraz zmiany organizacyjne ułatwiające szybszą diagnostykę. Ważne będzie wzmocnienie czujności przede wszystkim lekarzy POZ.
Zgodnie z założeniami ma się zwiększyć dostęp do leczenia i opieki na każdym etapie choroby otępiennej. Istotnym elementem programu jest lepsza koordynacja opieki nad osobami z zaburzeniami poznawczymi, tak aby pacjent i jego bliscy nie poruszali się chaotycznie po rozproszonym systemie świadczeń. Pomoże w tym kooperacja ochrony zdrowia z pomocą społeczną. Wsparcie mają mieć zapewnione nie tylko chorzy, ale też ich opiekunowie. Duży nacisk zostanie położony na profilaktykę, rehabilitację oraz rozwój badań i narzędzi diagnostycznych. Wszystko to w celu stworzenia przyjaznego i przewidywalnego systemu wsparcia dla osób z chorobami otępiennymi i ich bliskich. Na realizację programu zaplanowano ponad 756 mln zł.
Jednym z pierwszych działających narzędzi jest ogólnopolska bezpłatna infolinia (Helpline 800 201 801), prowadzona przez Biuro Rzecznika Praw Pacjenta we współpracy z Alzheimer Polska. Jest ona przeznaczona dla osób jeszcze niezdiagnozowanych diagnozą, już zdiagnozowanych oraz ich bliskich.
