Narodowy Fundusz Zdrowia planuje wprowadzanie zakazu wykonywania na oddziałach chirurgii ogólnej niektórych specjalistycznych procedur, m.in. z obszarów ortopedii, urologii, torakochirurgii czy neurochirurgii. Uzasadnieniem jest zwalczanie zjawiska “lekarzy walizkowych”, tak aby podnieść bezpieczeństwo pacjentów i koncentrować skomplikowane zabiegi w ośrodkach wysokospecjalistycznych. Jak ocenia prof. Tarnowski – dzięki temu na chirurgii wreszcie będzie chirurgia a nie patologia. Jednocześnie NFZ zamierza wdrażać od lat oczekiwaną zasadę płacenia za jakość a nie za samo wykonanie danej procedury.
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada, iż od października szpitale nie będą mogły rozliczać niektórych zabiegów wykonywanych na oddziałach chirurgii ogólnej zamiast na oddziałach specjalistycznych. Zakaz ma dotyczyć następujących grup świadczeń zabiegowych:
- Artroskopie: H21 Artroskopowa rekonstrukcja z użyciem implantów mocujących, H22 Artroskopia lecznicza, H23 Artroskopia diagnostyczno – lecznicza;
- Zabiegi na kończynie dolnej: H32 Duże zabiegi w zakresie kończyny dolnej i miednicy, H33 Średnie zabiegi na kończynie dolnej, HU33 Średnie zabiegi na kończynie dolnej -AE;
- Chirurgia kręgosłupa: HK08 Zabiegi na kręgosłupie bez zastosowania implantów, HK12 Zabiegi na nerwach obwodowych i korzeniach nerwowych, HK13 Średnie zabiegi na rdzeniu kręgowym, HK14 Ablacyjne zabiegi przeciwbólowe na strukturach nerwów obwodowych, HK15 Zespoły bólowe kręgosłupa, HK16 Inne małe zabiegi;
- Urologia: L15 Duże endoskopowe zabiegi moczowodu, L16 Średnie endoskopowe zabiegi moczowodu, L21 Kompleksowe zabiegi pęcherza moczowego z wytworzeniem przetoki, L22 Duże otwarte zabiegi na pęcherzu moczowym, w tym plastyka*, L26 Średnie zabiegi endoskopowe na pęcherzu moczowym, LU17 Małe endoskopowe zabiegi moczowodu -AE, LU30 Małe zabiegi pęcherza moczowego -AE, L62E Duże i średnie zabiegi prącia > 65 r.ż., L62F Duże i średnie zabiegi prącia < 66 r.ż. i L72 Zabiegi moszny, jądra, najądrza i nasieniowodu;
- Bronchoskopie: DU05I Bronchoskopia-AE*, DU05II Bronchoskopia z oceną histopatologiczną -AE, DU05III Bronchoskopia w znieczuleniu z oceną histopatologiczną -AE.
Zmiana ma zapewnić lepszą opiekę pacjentom i zapobiegać sytuacji, w której lekarz po wykonaniu zabiegu opuszcza placówkę, pozostawiając pacjenta na oddziale chirurgii ogólnej, bez specjalistycznej opieki z obszaru urologii, neurochirurgii czy ortopedii. Według analiz NFZ około 10 tysięcy takich operacji odbyło się w 1. kwartale 2026 roku (czyli rocznie około 40 tysięcy) na oddziałach chirurgii ogólnej, co stanowiło około 10 proc. wszystkich rozliczanych przez nie świadczeń. Zidentyfikowano 221 oddziałów w całej Polsce, których ten zakaz będzie dotyczył.
Zapowiadając wprowadzenie tych przepisów prezes NFZ Filip Nowak powiedział, iż “wprowadzanie współczynników jakościowych prawdopodobnie wzbudzi wiele dyskusji i emocji”. I dodał – “To jest znaczne podniesienie bezpieczeństwa pacjentów, postawienie go ponad interesem finansowym szpitali. Spodziewam się, iż naruszymy pewne interesy, ale jesteśmy za tym”. Natomiast profesor Wiesław Tarnowski, prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich stwierdził – “Dożyliśmy momentu, w którym na chirurgii będzie chirurgia. Bo w tej chwili jest absolutna patologia. Warto aby na oddziałach była zapewniona jakość i bezpieczeństwo dzięki całodobowej opiece. Operowanie kręgosłupa czy wykonywanie zabiegów ortopedycznych w szpitalach, które są do tego nieprzygotowane, jest po prostu niebezpieczne”.
Wskaźniki jakościowe zaczną decydować o wypłatach dla szpitali
Narodowy Fundusz Zdrowia zapowiada również wdrażanie 64 współczynników jakościowych z obszaru klinicznego i zarządczego, tak aby połowę z nich zastosować do rozliczeń ze szpitalami. Spełnienie współczynnika będzie decydować o tym, czy szpital dostanie więcej lub mniej pieniędzy. Spełnienie 5 wskaźników zapewni szpitalom dodatkową premię, niespełnienie 17 kolejnych – obniżenie wypłaty a efektem 8 wskaźników będzie mogła być zarówno premia, jak degres finansowania.
Wśród wskaźników, których spełnienie zapewni szpitalowi dodatkową premię znalazły się m.in. :
- Wykorzystanie leczenia trombolitycznego w leczeniu udaru niedokrwiennego mózgu – 10 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 20 proc.
- Częstość rehabilitacji po zabiegach endoprotezoplastyki stawu biodrowego – bonus 5 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika 28-43 proc. oraz bonus 10 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika 43 proc.
- Wykonywanie rewizyjnych endoprotezoplastyk stawu kolanowego i biodrowego – 20 proc. wypłaty więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 40.
Przykłady wskaźników, które mogą zapewnić bonus lub ograniczyć wypłatę od płatnika:
- Częstość występowania pęknięcia torebki tylnej po usunięciu zaćmy – 5 proc. wypłaty mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 2 proc.
- Odsetek porad domowych lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ogólnej liczbie porad lekarza podstawowej opieki zdrowotnej – 5 proc. niższa stawka kapitacyjna w grupach wiekowych 0-2 lata i 65+ dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 1,5%.
- Wykorzystanie technik małoinwazyjnych w zabiegach usunięcia pęcherzyka żółciowego – 10 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 96 proc.
W obie strony działać będzie m.in. wskażnik: Wykonywanie pierwotnych endoprotezoplastyk stawu kolanowego – 20 proc. mniej dla podmiotów o wartości wskaźnika poniżej 60 oraz 20 proc. więcej dla podmiotów o wartości wskaźnika powyżej 180.
Wskaźniki korygujące związane z jakością zostaną zawarte w zarządzeniu prezesa NFZ, którego projekt będzie opublikowany w najbliższych dniach.
