Muzycy mają lepszą pamięć krótkotrwałą?

Wcześniejsze badania wskazywały, iż muzycy mogą mieć lepszą pamięć niż osoby bez wykształcenia muzycznego. Często jednak opierały się one na małych grupach badanych, co ograniczało wiarygodność wyników. W nowym badaniu naukowcy postanowili sprawdzić, na dużej i dobrze dobranej próbie, czy muzycy rzeczywiście mają lepszą pamięć krótkotrwałą oraz czy różnią się od niemających wykształcenia muzycznego uczestników pod względem cech osobowości.

Wykształcenie muzyczne a pamięć – badanie

Co zmienia wykształcenie muzyczne? Czy muzycy różnią się od innych zdolnościami poznawczymi i cechami osobowości?

W badaniu uczestniczyło 1200 osób w wieku od 18 do 30 lat. Połowę próby stanowili aktywni muzycy. Kryterium włączenia do tej grupy było posiadanie co najmniej 10 lat formalnego kształcenia muzycznego w zakresie śpiewu lub gry na instrumencie, realizowanego w szkołach muzycznych lub pod opieką prywatnego nauczyciela. Dodatkowo wymagano ciągłej aktywności muzycznej w roku poprzedzającym udział w badaniu.

Drugą połowę uczestników stanowiła grupa kontrolna, złożona z osób niemających wykształcenia muzycznego. Osoby te nie mogły mieć więcej niż dwóch lat formalnej edukacji muzycznej, z wyłączeniem obowiązkowych zajęć muzycznych realizowanych w szkołach. Musiały również pozostawać nieaktywne muzycznie przez co najmniej pięć lat przed rozpoczęciem eksperymentu.

Grupy zostały dobrane w taki sposób, aby poza różnicami w zakresie wykształcenia muzycznego uczestnicy byli porównywalni pod względem wieku, płci oraz poziomu wykształcenia.

Każdy uczestnik wziął udział w jednej, trwającej około dwóch godzin sesji badawczej. W jej trakcie, przy użyciu standaryzowanych zadań eksperymentalnych oraz kwestionariuszy, oceniano pamięć krótkotrwałą, zdolności muzyczne, poziom inteligencji, cechy osobowości oraz zdolność koncentracji uwagi.

Muzycy mają lepsze zdolności poznawcze

Wyniki badania wykazały, iż muzycy osiągali istotnie lepsze wyniki w testach pamięci w porównaniu z osobami niemającymi wykształcenia muzycznego. Przewaga ta była obserwowana we wszystkich analizowanych typach pamięci, choć jej nasilenie różniło się w zależności od ich rodzaju.

Największe różnice odnotowano w zakresie pamięci muzycznej, ocenianej dzięki zadań polegających na rozpoznawaniu melodii. Muzycy wykazali w nich wyraźnie lepsze wyniki niż grupa kontrolna. Mniejszą, ale przez cały czas istotną przewagę zaobserwowano w testach pamięci wzrokowej, mierzonej zapamiętywaniem położenia punktów na siatce. Najmniejsze różnice wystąpiły w zakresie pamięci słownej, ocenianej na podstawie zapamiętywania sekwencji cyfr.

Ponadto muzycy uzyskiwali nieco wyższe wyniki w testach zdolności poznawczych, takich jak logiczne rozumowanie oraz zasób słownictwa. Analiza cech osobowości wykazała również istotne różnice między grupami. Muzycy charakteryzowali się wyższym poziomem otwartości na doświadczenia, ekstrawersji oraz sumienności w porównaniu z osobami z grupy kontrolnej.

Wykształcenie muzyczne wpływa na lepszą pamięć? Z czego wynikają obserwowane różnice?

Autorzy badania wskazują na klasyczny problem przyczynowości, określany jako „problem jajka i kury”. Na podstawie dostępnych danych nie można jednoznacznie rozstrzygnąć, czy to wieloletni trening muzyczny prowadzi do zmian w funkcjonowaniu poznawczym, czy też osoby o wyższych predyspozycjach poznawczych i określonych cechach osobowości częściej podejmują edukację muzyczną. Najbardziej prawdopodobne jest współwystępowanie obu mechanizmów.

Co istotne, analiza danych wykazała również, iż muzycy częściej pochodzili z rodzin o wyższym statusie społeczno-ekonomicznym i wyższym poziomie wykształcenia rodziców. Czynnik ten mógł zapewniać lepsze warunki rozwoju poznawczego już na wczesnym etapie życia. Tym samym mógł częściowo tłumaczyć obserwowane różnice między grupami.

Autorzy badania podkreślają także jego ograniczenia. Po pierwsze, oceniano wyłącznie pamięć krótkotrwałą, co nie pozwala na bezpośrednie wnioskowanie o pamięci długotrwałej ani roboczej. Po drugie, badana próba obejmowała jedynie młodych dorosłych z kręgu kultury zachodniej. To natomiast ogranicza możliwość generalizacji wyników na inne grupy wiekowe i kulturowe.

Mimo tych ograniczeń, dzięki dużej liczebności próby oraz ściśle kontrolowanej metodologii, badanie stanowi istotny wkład w literaturę. Wyznacza również wysoki standard rzetelności w badaniach nad związkiem między edukacją muzyczną a funkcjonowaniem poznawczym.

Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie „Advances in Methods and Practices in Psychological Science”