Medycyna i farmacja taktyczna – nowy kierunek studiów podyplomowych dla farmaceutów

mgr.farm 4 godzin temu

Katastrofy naturalne, awarie infrastruktury, epidemie czy konflikty zbrojne stawiają przed systemem ochrony zdrowia szczególne wyzwania. W sytuacjach kryzysowych apteki mogą stać się jednym z najważniejszych punktów kontaktu pacjentów z systemem ochrony zdrowia. W czasie kryzysu może być miejscem, w którym pacjent szuka pomocy w odtworzeniu przerwanej farmakoterapii, uzyskaniu informacji o stosowaniu leków czy rozwiązaniu problemu z dostępnością preparatu. Czy farmaceuci i inni pracownicy aptek są na to gotowi?

Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna (FIP) od lat podkreśla, iż farmaceuci powinni być uwzględniani w planach reagowania kryzysowego. Ich zadania mogą obejmować m.in. zarządzanie zapasami leków, wspieranie łańcuchów dostaw, przeciwdziałanie niedoborom oraz współpracę z innymi służbami i przedstawicielami ochrony zdrowia. Nie chodzi zatem wyłącznie o reagowanie na sytuację kryzysową, ale również o przygotowanie aptek do utrzymania działalności w trudnych warunkach. Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna (FIP) jest to globalna organizacja pozarządowa zrzeszająca ponad 5,5 miliona farmaceutów, naukowców zajmujących się farmacją oraz edukatorów medycznych z całego świata.

Medycyna pola walki, logistyka i komunikacja kryzysowa

Program przygotowany przez Pomorski Uniwersytet Medyczny ma charakter interdyscyplinarny. Łączy zagadnienia z zakresu farmacji, medycyny, ratownictwa medycznego, logistyki, bezpieczeństwa państwa i zarządzania kryzysowego.

Wśród zagadnień przewidzianych w programie znalazły się:

  • medycyna pola walki i postępowanie w zdarzeniach masowych;
  • zagrożenia biologiczne, chemiczne i radiacyjne;
  • logistyka medyczna i farmaceutyczna;
  • zabezpieczenie dostępu do produktów leczniczych i sprzętu medycznego;
  • organizacja funkcjonowania placówek ochrony zdrowia w warunkach wojennych;
  • współpraca służb cywilnych i wojskowych;
  • komunikacja kryzysowa.

Istotną częścią kształcenia ma być również praktyczne przygotowanie do działania w warunkach zagrożenia. Uczelnia zapowiada ćwiczenia i symulacje realizowane w Centrum Symulacji Medycznej PUM oraz na terenie wojskowym.

Z perspektywy farmaceutów szczególnie ważne będą zagadnienia związane z zabezpieczeniem ludności w leki. W sytuacji kryzysowej problemem może być nie tylko brak określonych preparatów, ale również przerwanie łańcuchów dostaw, ograniczona możliwość przechowywania leków w odpowiednich warunkach czy utrudniony dostęp do systemów informatycznych. Umiejętność zarządzania ograniczonymi zasobami i organizowania ciągłości zaopatrzenia może w takich okolicznościach nabrać ogromnego znaczenia.

Farmaceuta jako element odporności systemu ochrony zdrowia

Medycyna taktyczna kojarzy się przede wszystkim z udzielaniem pomocy rannym na polu walki. W praktyce zakres przygotowania do sytuacji kryzysowych jest jednak znacznie szerszy. Obejmuje również organizację pomocy medycznej, ocenę zagrożeń, zarządzanie zasobami oraz zapewnienie ciągłości funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.

Znaczenie farmaceutów w zarządzaniu kryzysowym dostrzegają również instytucje krajowe i międzynarodowe. W kwietniu 2026 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak podczas konferencji „Apteka w czasie wojny i kryzysu. Farmaceuci jako element odporności państwa” zwracał uwagę, iż apteki mogą pełnić szczególnie istotną funkcję w przypadku zakłóceń działania państwa. Podkreślał, iż są one nie tylko miejscem dostępu do produktów leczniczych, ale również źródłem rzetelnej informacji medycznej i wsparcia w utrzymaniu ciągłości terapii.

Wśród wyzwań wymienianych przez GIF znalazły się m.in. przerwy w dostawach energii elektrycznej, zakłócenia telekomunikacyjne oraz konieczność zarządzania ograniczonymi zasobami leków. Zwrócono również uwagę na potrzebę odpowiedniego przygotowania personelu aptecznego, w tym szkolenia z pierwszej pomocy i elementów medycyny taktycznej.

Podobne stanowisko prezentuje Międzynarodowa Federacja Farmaceutyczna (FIP). W rekomendacjach opublikowanych w grudniu 2024 r. organizacja wskazuje na konieczność rozwijania kompetencji farmaceutów w zakresie reagowania na katastrofy i sytuacje nadzwyczajne. Zaleca m.in. opracowywanie planów awaryjnych dla aptek, organizowanie szkoleń i ćwiczeń symulacyjnych, rozwijanie współpracy z lokalnymi władzami oraz przygotowanie procedur zapewniających ciągłość usług farmaceutycznych.

Przygotowanie aptek na sytuacje kryzysowe nie powinno być traktowane jako zadanie wyłącznie na wypadek wojny. Takie kompetencje mogą okazać się przydatne również podczas powodzi, długotrwałych awarii infrastruktury, epidemii czy zakłóceń w dostawach leków.

Kto może zapisać się na studia i ile kosztuje kształcenie?

Oferta PUM skierowana jest do absolwentów studiów wyższych I i II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich na kierunkach medycznych i z zakresu nauk o zdrowiu. Wśród potencjalnych uczestników uczelnia wymienia m.in. farmaceutów, lekarzy, pielęgniarki, położne, ratowników medycznych i diagnostów laboratoryjnych. Studia mogą być interesujące również dla kadry zarządzającej placówkami medycznymi oraz pracowników administracji ochrony zdrowia.

Szczegółowe informacje dotyczące rekrutacji, wymaganych dokumentów i opłat można znaleźć na stronie uczelni: Medycyna i farmacja taktyczna – PUM.

Czy ukończenie studiów oznacza nowe uprawnienia zawodowe?

Studia mają rozwijać kompetencje związane z reagowaniem kryzysowym i współpracą w zespole. PUM wyraźnie zaznacza, iż ukończenie studiów nie nadaje nowych uprawnień zawodowych zastrzeżonych odrębnymi przepisami. Oznacza to, iż zdobyta wiedza i umiejętności będą wykorzystywane w granicach obowiązujących regulacji prawnych i kompetencji danego zawodu.

©MGR.FARM

Idź do oryginalnego materiału