Lubelszczyzna europejskim pionierem w badaniu wad wzroku u dzieci

Ponad 6 tysięcy dzieci z województwa lubelskiego zostało objętych nowoczesnymi badaniami przesiewowymi narządu wzroku w ramach dwóch etapów pionierskiego programu realizowanego przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 w Lublinie. Pierwszy etap projektu z udziałem 1105 dzieci trwał około roku. Drugi etap badań obejmujący 5 tys. dzieci kończy się oficjalnie 26 maja. Badania prowadzone były przez zespoły pielęgniarskie pod nadzorem mgr Renaty Krzyżanowskiej oraz kierownictwem naukowym dr bab. Joanny Dolar-Szczasny.

Projekt, którego pomysłodawcą był prof. Robert Rejdak, szef uniwersyteckiej Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej, został doceniony przez środowiska okulistyczne w Polsce i Europie za innowacyjność, skalę działań oraz wykorzystanie najnowocześniejszych technologii diagnostycznych.

Lubelszczyzna stała się jednym z najważniejszych ośrodków nowoczesnej profilaktyki okulistycznej dzieci w Europie. Właśnie dobiega końca drugi, największy etap programu badań przesiewowych wad wzroku u dzieci, realizowanego przez Klinikę Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej w Lublinie w ramach projektu „Lubelska Unia Cyfrowa”, którym kieruje prof. Rober Rejdak.

Drugi etap: 5 tysięcy dzieci przebadanych na Lubelszczyźnie

Drugi etap miał znacznie ambitniejsze założenia niż wcześniejsze działania pilotażowe, realizowane na przełomie 2021 i 2022 roku. Projekt zakładał przebadanie 5 tysięcy dzieci z całego regionu, w tym również z małych miejscowości oraz terenów wykluczonych komunikacyjnie. Oficjalne zakończenie badań nastąpi 26 maja 2026 roku.

Badania prowadzone były bezpośrednio w szkołach przez specjalistyczny zespół Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej w Lublinie pod nadzorem mgr Renaty Krzyżanowskiej, kierownik bloku operacyjnego kliniki i koordynatorki projektu realizowanego w placówkach edukacyjnych na terenie Lubelszczyzny.

– „Badania obejmowały ocenę refrakcji przy użyciu urządzenia zwanego autorefraktometrem oraz badanie ostrości wzroku z wykorzystaniem tablic okulistycznych. Każde dziecko otrzymało raport z badania przesiewowego z dalszymi zaleceniami” – wyjaśnia mgr Renata Krzyżanowska.

Specjaliści diagnozowali przede wszystkim krótkowzroczność, nadwzroczność oraz astygmatyzm, ale również zeza i niedowidzenie.

– „Istotą tego projektu jest to, iż zespół z kliniki jedzie do szkoły i bada dzieci na miejscu przy pomocy aparatów o najwyższym stopniu zaawansowania technologicznego” – podkreśla prof. Robert Rejdak, szef uniwersyteckiej Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej w Lublinie.

W drugim etapie programu stwierdzono, iż około 35 procent przebadanych dzieci ma wady refrakcji wymagające dalszej diagnostyki i leczenia okulistycznego. Dzieci, u których wykryto nieprawidłowości, kierowano na pogłębione badania do Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej w Lublinie.

Profesor Rejdak podkreśla, iż projekt miał nie tylko znaczenie medyczne, ale również edukacyjne i społeczne. – „Ta akcja spotkała się z bardzo dużym i pozytywnym zainteresowaniem rodziców oraz nauczycieli. Szkoły same zaczęły zabiegać o te badania. Program buduje świadomość społeczną, jak ważna jest adekwatna diagnostyka narządu wzroku u dzieci” – zaznacza kierownik lubelskiej kliniki.

Program finansowany był ze środków ówczesnego Ministerstwa Edukacji i Nauki i stanowi część szerokiego projektu badawczego „Lubelska Unia Cyfrowa”, realizowanego wspólnie przez Uniwersytet Medyczny, Politechnikę Lubelską oraz Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie.

Pierwszy etap otworzył drogę do europejskiego sukcesu

Obecnie kończący się drugi etap projektu był kontynuacją pilotażowych badań prowadzonych na przełomie lat 2021–2022. W pierwszej odsłonie programu przebadano 1105 dzieci z województwa lubelskiego. Już wtedy projekt spotkał się z ogromnym zainteresowaniem środowisk okulistycznych w Europie. Lubelski zespół otrzymał nagrodę Niemieckiego Towarzystwa Chirurgów Okulistycznych w Norymberdze oraz zaproszenie na kongres Szwajcarskiego Towarzystwa Okulistycznego. Doceniono pionierski charakter programu, jego skalę oraz wykorzystanie najnowocześniejszych technologii diagnostycznych.

– „Ta nagroda wynikała z docenienia pionierskości i innowacyjności programu oraz zastosowania najnowszych technologii w tak szeroko zakrojonych badaniach przesiewowych” – podkreśla prof. Rejdak.

Lubelski zespół realizuje także inne projekty wykorzystujące nowoczesne technologie w okulistyce, w tym znany „Okobus”, który również zdobył uznanie specjalistów w kraju i za granicą.

Dobiegający końca drugi etap programu badań przesiewowych wad wzroku u dzieci potwierdził, iż Lubelszczyzna stała się krajowym i europejskim liderem nowoczesnej profilaktyki okulistycznej najmłodszych pacjentów. Dzięki zaangażowaniu zespołu Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej w Lublinie oraz wykorzystaniu zaawansowanych technologii udało się stworzyć model badań, który może być wzorem dla innych regionów Polski i Europy. Program nie tylko umożliwił wykrycie wad wzroku u tysięcy dzieci, ale także zwiększył społeczną świadomość znaczenia wczesnej diagnostyki okulistycznej.

Jolanta Czudak