Bezpieczeństwo lekowe UE staje się coraz ważniejszym punktem debaty o niezależności gospodarczej Starego Kontynentu. Pandemia COVID-19 ujawniła zależność państw członkowskich od zagranicznych producentów. Litwa chce, aby europejska farmacja zyskała status sektora strategicznego. Zwłaszcza iż w styczniu 2027 r. będzie krajem, który obejmie rotacyjne przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. Jednym z priorytetów prezydencji Litwy będzie wzmacnianie bezpieczeństwa gospodarczego. Litewskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapowiedziało podjęcie działań dotyczących przemysłu farmaceutycznego.
Bezpieczeństwo lekowe UE a zależność od Chin
Mianem China Shock 2.0 określa się rosnące ryzyko zalania europejskiego rynku tanimi produktami z Chin. Rosnąca przewaga chińskich producentów może doprowadzić do osłabienia konkurencyjności unijnych przedsiębiorców oraz zwiększyć zależność od importu. Przewaga Chin wynika z wielu kwestii np. niższych opłat za energię, mniej restrykcyjnych przepisów dotyczących ochrony środowiska czy silnego wsparcia tamtejszego przemysłu ze strony państwa. Przewodnicząca Komisji Europejskiej (KE) – Ursula von der Leyen – całkiem niedawno ostrzegała, iż nadwyżka mocy produkcyjnych w Chinach może nie poprzestać na takich sektorach jak samochody elektryczne, stal czy panele fotowoltaiczne. Coraz częściej mówi się o przemyśle chemicznym i maszynowym. Dlatego też Litwa chce, aby UE poświęciła równie dużo uwagi farmacji. Tym bardziej, iż zależność Europy od chińskich dostawców produktów farmaceutycznych powoli staje się faktem.
Litwa postuluje o strategiczną ochronę farmacji
Litewski minister spraw zagranicznych, Kęstutis Budrys, w trakcie spotkania unijnych ministrów handlu, opowiedział się za objęciem europejskiej farmacji dodatkowymi mechanizmami ochronnymi. Podobne rozwiązania miałyby dotyczyć też innych sektorów gospodarki m.in. dronów, półprzewodników czy technologii kwantowej. Zdaniem Budrysa Europa musi wreszcie podjąć decyzje, czy chce zachować kontrolę nad tak ważnymi elementami bezpieczeństwa gospodarczego i technologicznego. Warto dodać, iż stanowisko Litwy wynika z jej wcześniejszych doświadczeń w relacjach z Chinami. W 2021 r. Pekin ograniczył litewski eksport tuż po tym, jak Wilno zacieśniło stosunki dyplomatyczne z Tajwanem.
Komisja Europejska analizuje możliwe działania
Głos w sprawie zabrała też irlandzka ministra spraw zagranicznych Helen McEntee. Jej zdaniem państwa UE chcą kontynuacji dialogu między KE a Pekinem. Niemniej jednak KE może wykorzystać istniejące instrumenty ochrony europejskiego handlu, które pozwolą przeciwdziałać nierównowagom rynkowym. Z kolei komisarz UE ds. handlu, Maroš Šefčovič ze Słowacji, poinformował, iż KE analizuje potencjalne słabości poszczególnych sektorów unijnej gospodarki. Zanim jednak zostaną podjęte dodatkowe działania ochronne konieczne są odpowiednie analizy prawne.
Dyskusja podjęta przez Litwę pokazuje, iż znaczenie przemysłu farmaceutycznego w europejskiej strategii bezpieczeństwa gospodarczego jest coraz większe. Dzięki ograniczeniu zależności od zagranicznych dostawców istnieje szansa na poprawę stabilności produkcji oraz wzrost dostępności leków w Europie, co pomoże uporać się z rosnącym problemem ich niedoboru.
