Być może czescy pacjenci będą mogli w przyszłości zamawiać leki na receptę do automatów paczkowych. Ministerstwo Zdrowia zakończyło przygotowywanie projektu zmian prawnych, które mają dopuścić dostarczanie takich produktów leczniczych poza tradycyjną apteką. Pomysł ma przede wszystkim ułatwić dostęp do farmakoterapii osobom starszym, z niepełnosprawnościami oraz mieszkańcom miejscowości oddalonych od placówek aptecznych. Na razie nie wiadomo, kiedy nowe przepisy mogłyby wejść w życie. Projekt musi jeszcze przejść dalsze etapy procesu legislacyjnego.
Leki na receptę do automatów paczkowych – co zakłada projekt?
Restort zdrowia podkreśla, iż zaproponowane rozwiązanie ma pełnić funkcję uzupełnienia działalności stacjonarnych aptek. Adam Vojtěch, szef resortu, wskazuje, iż nowelizacja przepisów ma na celu poprawę dostępności leków przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowej infrastruktury aptecznej. Przy projekcie uczestniczyli przedstawiciele środowiska farmaceutycznego.
Planowane zmiany w prawie przewidują zachowanie profesjonalnej opieki farmaceutycznej. Oznacza to, iż w określonych przypadkach farmaceuta będzie zobligowany do kontaktu z pacjentem i przeprowadzenia konsultacji (telefonicznej lub wideorozmowy). W innych sytuacjach farmaceuta ocenia konieczność bezpośredniego kontaktu – o ile okazuje się zbędny, to wówczas pacjent otrzymuje odpowiednie instrukcje w formie elektronicznej. Niemniej jednak niezależnie od okoliczności, wszyscy pacjenci zachowują prawo do skorzystania z porad farmaceuty.
Farmaceuci dostrzegają spore ryzyko
Czeska Izba Farmaceutów ostrzega, iż ograniczenie bezpośredniego kontaktu z pacjentem utrudnia wykrywanie błędów związanych z realizacją recept. Organizacja przywołała wyniki ćwiczenia przeprowadzonego w czeskich aptekach. W ciągu zaledwie 15 dni farmaceuci zdołali zidentyfikować ponad 12 tysięcy błędów w receptach, a około 2 tysiące przypadków wymagało konsultacji z lekarzem wystawiającym receptę. Zauważone błędy dotyczyły m.in. brakujących lub nieprawidłowych informacji o dawkowaniu przepisanego produktu leczniczego. Oprócz tego Czeska Izba Farmaceutów wskazuje na możliwe problemy ekonomiczne. Rozwój sprzedaży wysyłkowej leków na receptę może doprowadzić do poważnego osłabienia mniejszych aptek, których działalność bazuje wyłącznie na bezpośredniej obsłudze lokalnych pacjentów.
Wzrost sprzedaży internetowej produktów leczniczych nie powinien odbijać się na kondycji aptek stacjonarnych. Czeska Izba Farmaceutów przywołała przykład Szwecji, w której zamówienia online stanowią około jedną trzecią obrotów wszystkich aptek. Niemniej jednak niektóre mniejsze placówki otrzymują wsparcie ze strony państwa. Co więcej, w ostatnim roku w Szwecji doszło do nieznacznego wzrostu całkowitej liczby aptek.
Dostawa leków wymaga odpowiednich warunków przechowywania
Innym, ale równie dużym wyzwaniem, jest zapewnienie jakości i bezpieczeństwa transportowanych leków na receptę. Czeski Państwowy Instytut Kontroli Leków (SÚKL) zwraca uwagę, iż dostawa produktów leczniczych musi spełniać określone wymagania dotyczące ich przechowywania. Obejmuje to m.in. monitorowanie i dokumentowanie temperatury podczas transportu i oraz ewentualnego magazynowania pośredniego. W związku z tym nie każdy automat paczkowy okaże się odpowiedni do przechowywania. Tym bardziej, iż projekt nie zakłada, iż wszystkie urządzenia zostaną wykorzystane do tego celu.
Warto przyjrzeć się liczbom
Skala planowanych zmian jest istotna z uwagi na wielkość czeskiego rynku aptecznego. W Czechach działa około 2500 aptek, a blisko 1000 z nich należy do dwóch największych sieci. W ubiegłym roku przepisano tam niemal 86 milionów opakowań leków na receptę. Jednocześnie w kraju funkcjonuje około 18 tysięcy automatów paczkowych. Dlatego też czeskie Ministerstwo Zdrowia chce skorzystać z dostępnej infrastruktury dostaw, aby poprawić dostępność do farmakoterapii. Warto jednak wiedzieć, iż odbiór leków na receptę w automatach nie stanie się powszechny od razu po przyjęciu przepisów.
Na ten moment projekt pozostaje na etapie legislacyjnym. Resort musi jeszcze uwzględnić zgłoszone uwagi i przeprowadzić dalsze procedury. Ponadto wciąż nie ogłoszono terminu rozpoczęcia nowego systemu dostaw, więc prace nad szczegółami projektu przez cały czas trwają.
