Zwykle żółtawy kolor moczu nie budzi naszego większego zainteresowania, ponieważ odcienie moczu – słomkowy, niekiedy aż po miodowy (ciemnożółty, bursztynowy) są barwami prawidłowymi, zmieniającymi się w zależności od stopnia rozcieńczenia moczu i nawodnienia organizmu (ciemniejszy mocz wskazuje na odwodnienie). Poczucie niepokoju i podstawę do wizyty u lekarza powinna wzbudzać zmieniona barwa moczu, szczególnie ta brunatna i czerwona, która może wynikać z obecności krwi.
Czy jest różnica między krwinkomoczem a krwiomoczem? Z jakiego powodu dochodzi do krwiomoczu? Do jakiego lekarza udać się po poradę, gdy mocz zmieni barwę?
Krwiomocz a krwinkomocz – czym się różnią?
W moczu osoby zdrowej, ocenianym pod mikroskopem, stwierdza się co najwyżej obecność pojedynczych erytrocytów (krwinek czerwonych). Zwiększona liczba krwinek czerwonych w moczu może świadczyć o procesie chorobowym w obrębie układu moczowego, ale bywa również następstwem stosowanej farmakoterapii.
W zależności od zabarwienia moczu przez krwinki wyróżnia się:
- Krwinkomocz to inaczej krwiomocz mikroskopowy. Nie powoduje on widocznej zmiany barwy moczu, natomiast zwiększona ilość krwinek czerwonych w moczu obserwowana jest w badaniu mikroskopowym.
- Krwiomocz to sytuacja, w której ilość krwi w moczu jest na tyle duża, iż mocz ma czerwone lub brunatne zabarwienie (czasem z obecnością skrzepów).
Należy dodać, iż krwinkomocz i krwiomocz nie są jednostkami chorobowymi, stanowią jedynie objaw, którego przyczynę należy zdiagnozować i leczyć.
Sprawdź: e-Pakiet nerkowy w Diagnostyce
Krwiomocz – przyczyna
Krwiomocz spowodowany jest zwykle procesem chorobowym w obrębie układu moczowego. Do przyczyn krwiomoczu zalicza się:
- schorzenia urologiczne i nefrologiczne (guz nerki lub pęcherza, kamicę nerkową, zapalenie pęcherza, kłębuszkowe zapalenia nerek, także poinfekcyjne),
- uraz nerki,
- terapię lekami przeciwzakrzepowymi (antagoniści witaminy K, heparyny),
- zaburzenia krzepnięcia (skaza krwotoczna),
- endometriozę,
- nieprawidłowe pobranie próbki moczu przez kobiety. Nie powinno pobierać się moczu do badania ogólnego w trakcie miesiączki, ze względu na możliwość zanieczyszczenia próbki moczu krwią menstruacyjną i uzyskanie niewiarygodnych wyników badania.
Krwiomocz – objawy
Krwiomocz może być samodzielnym objawem, ale także w zależności od przyczyny jego wystąpienia mogą towarzyszyć mu inne symptomy. Przykłady objawów towarzyszących krwiomoczowi zestawiono poniżej.
Krwiomocz w zakażeniu układu moczowego
Krwiomocz nie jest „normą” w przebiegu zakażenia układu moczowego (ZUM), występuje zaledwie u ~12% pacjentek z zapaleniem pęcherza i ~40% pacjentek z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Objawami ZUM towarzyszącymi krwiomoczowi są: pieczenie/ból przy oddawaniu moczu (dysuria), częstomocz i parcia naglące, ból w podbrzuszu/nadłonowo, niekiedy gorączka, dreszcze, ból w okolicy lędźwiowej.
Krwiomocz w chorobach nowotworowych układu moczowego
W przypadku raka nerki występuje triada objawów. Poza krwiomoczem wśród objawów wymienia się wyczuwalny guz w obrębie jamy brzusznej oraz ból, zlokalizowany najczęściej w okolicy lędźwiowej.
Krwiomocz w zespole nefrytycznym
Zespół nefrytyczny rozwija się po anginie, także po paciorkowcowym zapaleniu wsierdzia. Do charakterystycznych objawów zespołu nefrytycznego poza krwinkomoczem/krwiomoczem należą: nadciśnienie tętnicze, zmniejszona objętość oddawanego moczu (oliguria) z obecnością białka wydalanego w ilości <3g/dobę. jeżeli pojawiają się obrzęki, dotyczą twarzy, w szczególności okolicy oczodołowej i powiek.
Krwiomocz w urazie nerki
Krwiomocz jest konsekwencją 95% urazów nerek (uderzenie, upadek, stłuczenie). Towarzyszy mu ból, wywołany obecnością krwiaka rozciągającego bogato unerwioną torebkę nerkową. Dolegliwości bólowe dotyczą okolicy lędźwiowej lub okolicy bocznej pleców. Często ból promieniuje do jamy brzusznej lub klatki piersiowej. Na uraz i przyczynę krwiomoczu wskazuje zasinienie „uderzonego” miejsca.
Krwiomocz w zaburzeniach krzepnięcia
Zaburzenia krzepnięcia wywołujące krwiomocz, związane są z występowaniem także innych objawów. Charakterystyczne dla skaz krwotocznych są: tendencja do siniaczenia, wybroczyny, krwawienie z nosa, dziąseł, obfite miesiączki, przedłożone krwawienie po wyrwaniu zębów, zabiegach, krwawienia z przewodu pokarmowego (krew w stolcu).
Krwiomocz w endometriozie
Na endometriozę jako przyczynę krwiomoczu wskazywać mogą objawy nasilające się w okresie przed miesiączką i w trakcie miesiączki. Należą do nich: pieczenie i ból przy oddawaniu moczu, ból nadłonowy, ból pęcherza, ból w okolicy lędźwiowej, ból przy współżyciu.
Krwiomocz u mężczyzn
Krwiomocz u mężczyzn jest objawem mocno niepokojącym, ponieważ poza infekcją i kamicą nerkową, często jako jego przyczynę podejrzewa się schorzenia nowotworowe – prostaty, nerek i pęcherza. Epidemiologicznie – u młodszych mężczyzn krwiomocz bywa związany z zapaleniem dróg moczowych, kamicą lub urazem, natomiast powyżej czterdziestego roku życia znacząco rośnie ryzyko łagodnego rozrostu prostaty (BPH), zapalenia prostaty oraz raka prostaty, pęcherza i nerek.
Szczególnie niepokojący dla mężczyzn powinien być bezbolesny krwiomocz o charakterze nawracającym. Właśnie ze względu na możliwe przyczyny powinien on być przesłanką do pilnej diagnostyki urologicznej.
Krwiomocz jako konsekwencja chemioterapii
Krwiomocz może pojawić się jako konsekwencja leczenia chorób nowotworowych, szczególnie często pojawia przy zastosowaniu leku – cyklofosfamidu, wykorzystywanego w leczeniu chłoniaków, białaczek, raka piersi, jajnika, szpiczaka mnogiego, mięsaków. Lek, a adekwatnie jego metabolit – akroleina odpowiada za podrażnienie nabłonka pęcherza i jego krwotoczne zapalenie. Poza krwiomoczem pojawiają się problemy w oddawaniu moczu (tzw. dyzuria), częstomocz, parcia naglące. Ryzyko wystąpienia krwiomoczu jako powikłania leczenia cyklofosfamidem zależy od zastosowanej dawki leku, także od nawodnienia organizmu.
Przyczyną krwiomoczu mogą być także inne leki przeciwnowotworowe, także leki podawane bezpośrednio do pęcherza. O powikłaniach leczenia w postaci krwiomoczu przy zastosowaniu konkretnego leku powinien poinformować pacjenta lekarz zlecający leczenie.
Krwiomocz – jakie badania?
Niezależnie od tego, czy krwiomocz jest pojedynczym objawem, czy też towarzyszą mu inne dolegliwości powinien być skonsultowany z lekarzem i powinien wiązać się z diagnostyką jego przyczyn. najważniejszy dla określenia przyczyn krwiomoczu jest wywiad z pacjentem, pozyskanie od niego informacji o zażywanych lekach, trwających terapiach, dotychczasowych problemach ze zdrowiem.
Badania diagnostyczne, które wykonywane są w celu poszukiwania przyczyn krwiomoczu:
- Laboratoryjne:
- Badanie ogólne moczu z oglądaniem osadu,
- Posiew moczu mikrobiologiczny (diagnostyka infekcji bakteryjnych), rzadziej mykologiczny (diagnostyka infekcji grzybiczych),
- Inne podstawowe badania (morfologia, kreatynina, elektrolity, koagulogram, wskaźnik albumina/kreatynina w moczu ACR).
- Obrazowe:
- USG pęcherza i nerek,
- Tomografia komputerowa układu moczowego.
- Endoskopowe:
- Cystoskopia
Pierwsze kroki w przypadku dostrzeżenia krwi w moczu powinniśmy skierować do lekarza internisty lub lekarza rodzinnego.
Następnie adekwatnym do diagnostyki przyczyn krwiomoczu specjalistą wydaje się być lekarz urolog, który w zależności od podejrzeń podejmie się leczenia lub przekieruje nas do ginekologa (w przypadku podejrzenia endometriozy), hematologa (przy podejrzeniu problemów z krzepnięciem krwi) lub onkologa (przy podejrzeniu powikłań terapii przeciwnowotworowej).
Bezwzględnie pilnej konsultacji lekarskiej wymaga krwiomocz ze skrzepami, krwiomocz z towarzyszącą gorączką, omdleniem, krwiomocz u osoby w podeszłym wieku.
DIAGNOSTYKA DLA ZWROTNIKRAKA.PL
ARTYKUŁ SPONSOROWANY
AUTOR:
dr n. med. Beata Skowron – specjalista laboratoryjnej diagnostyki medycznej
BIBLIOGRAFIA:
- Leslie SW, Hamawy K, Saleem MO. Gross and Microscopic Hematuria. [Updated 2025 Nov 30]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-.
- Barocas DA, Lotan Y, Matulewicz RS, Raman JD, Westerman ME, Kirkby E, Pak L, Souter L. Updates to Microhematuria: AUA/SUFU Guideline (2025). J Urol. 0(0). doi: 10.1097/JU.0000000000004490. https://www.auajournals.org/
- Szczeklik A, Gajewski P. (red.). Interna Szczeklika 2024. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2024.
- Leonardi M, Espada M, Kho RM, Magrina JF, Millischer AE, Savelli L, Condous G. Endometriosis and the Urinary Tract: From Diagnosis to Surgical Treatment. Diagnostics (Basel). 2020 Sep 30;10(10):771. doi: 10.3390/diagnostics10100771. PMID: 33007875; PMCID: PMC7650710.
- Bhatt NR, Davis NF, Nolan WJ, Flynn RJ, McDermott T, Thomas AZ, Manecksha RP. Incidence of Visible Hematuria Among Antithrombotic Agents: A Systematic Review of Over 175,000 Patients. 2018 Apr;114:27-32. doi: 10.1016/j.urology.2017.11.023. Epub 2017 Nov 27. PMID: 29191640.
- Myśliwiec M. (red.). Nefrologia. Wielka interna. Medical Tribune Polska, Warszawa 2017.
- Manikandan R, Kumar S, Dorairajan LN. Hemorrhagic cystitis: A challenge to the urologist. Indian J Urol. 2010 Apr;26(2):159-66. doi: 10.4103/0970-1591.65380. PMID: 20877590; PMCID: PMC2938536.
- Anna Karkosz. Krwawienie po leczeniu przeciwkrzepliwym. https://www.mp.pl/
- Anna Karkosz. Krwiomocz i krwinkomocz (pot. krew w moczu) – przyczyny, objawy i leczenie. https://www.mp.pl/
- Pypno W, Gajda A. Endometrioza narządów układu moczowego. Przegląd Urologiczny 2004/2 (24)
Post Krwiomocz – przyczyny, objawy, badania pojawił się poraz pierwszy w Zwrotnikraka.pl.
