Konsultacje wokół przepisów nt. zakazu reklamy aptek – etyka farmaceutów pod znakiem zapytania?

mgr.farm 5 godzin temu

W Polsce od 2012 r. obowiązuje jeden z najbardziej restrykcyjnych w Europie zakazów reklamy aptek (art. 94a Prawa farmaceutycznego). Apteki mogą informować jedynie o lokalizacji i godzinach otwarcia. W praktyce przepis ten od lat budzi spory interpretacyjne i liczne postępowania przed organami nadzoru farmaceutycznego oraz sądami administracyjnymi.

Będąca aktualnie w toku nowelizacja ustawy Prawo farmaceutyczne w zakresie reklamy aptek ma być odpowiedzią na:

wieloletnie wątpliwości prawne i rozbieżne interpretacje przepisów,
zmieniający się rynek (sieci apteczne vs. apteki indywidualne),
rozwój internetu i mediów społecznościowych.

Dyskusja o reklamie aptek w Polsce toczy się od lat i jest silnie spolaryzowana. Część środowiska farmaceutycznego (zwłaszcza apteki indywidualne) broni obecnego zakazu. Sieci apteczne oraz część ekspertów wskazują, iż całkowity zakaz ogranicza konkurencję i dostęp pacjentów do informacji.

Projekt nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne w zakresie reklamy aptek jest w końcowych pracach uzgodnieniowych i konsultacyjnych. Zanim nowelizacja ustawy wejdzie w życie poprzez uchwalenie przez Sejm, podpis Prezydenta i publikację, musi najpierw przejść procedurę notyfikacji w ramach Komitetu Europejskiego Rady Ministrów.

Czytaj również: Czy zakaz reklamy aptek wciąż w Polsce obowiązuje?

Bezpieczeństwo pacjenta i stabilność rynku – czy da się pogodzić oba cele?

Ministerstwo Zdrowia w mediach społecznościowych poinformowało, iż rozpoczęło ostatni etap uzgodnień dotyczących nowelizacji przepisów o reklamie aptek. 23 lutego br. zorganizowano konferencję uzgodnieniową. Wzięli w niej udział przedstawiciele samorządu aptekarskiego, przedsiębiorców reprezentujących różne modele rynku, inspekcji farmaceutycznej oraz ekspertów z branży.

– Apteka jest częścią systemu ochrony zdrowia. Dlatego w centrum musi być bezpieczeństwo pacjenta i racjonalna farmakoterapia. Jednocześnie, aby zapewnić bezpieczeństwo pacjentów i stabilność rynku aptek, konieczny jest dialog wszystkich interesariuszy. Niezbędne jest wypracowanie kompromisu, który będzie trwały i będzie służył całemu systemowi – informuje Ministerstwo Zdrowia.

Propozycje resortu zostały skonsultowane ze stroną społeczną. Jak podaje portal Rynek Zdrowia do Ministerstwa Zdrowia wpłynęły 172 uwagi na prawie 240 stronach od 29 podmiotów. Obejmowały one m.in. kwestie uwzględnienia w definicji reklamy pojęcia „informowania”, dopuszczalności reklamy porównawczej, działań naruszających dobre obyczaje, promocji prowadzonej w placówkach obrotu pozaaptecznego, a także wysokości przewidzianych sankcji.

Podczas spotkania 23 lutego br. Ministerstwo Zdrowia przedstawiło zmiany prawa, które miałyby zostać wprowadzone jako odpowiedź na zgłoszone uwagi.

Czego dokładnie dotyczą propozycje zmian?

Jak czytamy na portalu Rynek Zdrowia, najważniejsze zmiany zaproponowane przez Ministerstwo Zdrowia to:

W projekcie zmieniono definicję reklamy aptek i punktów aptecznych poprzez wprowadzenie możliwości prowadzenia działań informacyjnych. Art. 94a otrzymał brzmienie:

„Art. 94a. 1. Reklamą apteki lub punktu aptecznego jest działalność polegająca na: informowaniu lub zachęcaniu do skorzystania z oferty apteki lub punktu aptecznego, mająca na celu zwiększenie sprzedaży dostępnego w aptece lub punkcie aptecznym asortymentu oraz świadczonych w nich usług i realizowanych w nich świadczeń lub programów.”

Ustęp 2 art. 94a z kolei wskazuje, że

„Reklama nie może polegać na oferowaniu w sposób pośredni lub bezpośredni jakiejkolwiek korzyści w zamian za: nabycie produktu leczniczego, wyrobu medycznego, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub innego asortymentu dostępnego w aptece lub w punkcie aptecznym albo w zamian za skorzystanie z usług, świadczeń lub programów realizowanych w aptece lub punkcie aptecznym albo w zamian za dostarczenie dowodów na skorzystanie z tej oferty„

„reklama nie może stanowić reklamy porównawczej w rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022 r. poz. 1233 oraz z 2025 r. poz. 794)”

W konsekwencji apteka nie będzie mogła porównywać stosowanych przez siebie cen leków z cenami obowiązującymi u wskazanych w przekazie konkurentów ani przedstawiać swoich usług jako lepszych w odniesieniu do konkretnej apteki.

„Reklama nie może być kierowana do dzieci i młodzieży do ukończenia 18. roku życia, zawierać żadnego elementu, który jest do nich kierowany, ani posługiwać się ich wizerunkiem lub głosem”

W reklamie nie będzie można wykorzystywać wizerunku ani głosu osoby małoletniej ani takiej, która jest na małoletnią wykreowana — np. dzięki sztucznej inteligencji.

„Reklama nie może wykorzystywać wizerunku lub głosu osób znanych publicznie, naukowców, osób posiadających wykształcenie medyczne lub sugerujących posiadanie takiego wykształcenia ani polegać na odwoływaniu się do zaleceń tych osób”

Nowelizacja przepisu wprowadza wyraźny zakaz wykorzystywania w reklamie głosów generowanych sztucznie np. celebrytów. Dotychczasowe przepisy nie odnosiły się wprost do sztucznie generowanego głosu. Nowe uregulowanie wyklucza takie praktyki, z wyjątkiem osób posiadających wykształcenie farmaceutyczne, które przez cały czas mogą udzielać informacji o lekach w ramach swojej kompetencji.

„Reklama nie może zawierać treści sugerujących, iż w przypadku braku skorzystania z oferty nastąpi pogorszenie lub brak poprawy stanu zdrowia„
„Reklama nie może wprowadzać w błąd, być sformułowana w sposób mogący wywoływać lęk ani wywierać presję na pacjenta by skorzystał z oferowanych w aptece lub punkcie aptecznym usług, świadczeń lub dokonał nabycia oferowanego przez nią asortyment”

Reklama nie może wprowadzać odbiorcy w błąd, bazować na manipulacji słownej, niedomówieniach, aby skłonić go do zakupu.

Wykreślone zostały następujące punkty:

„Reklama nie może zawierać treści, które są niezgodne z prawem lub dobrymi obyczajami”

„Reklama nie może naruszać tajemnicy zawodowej ani zasad etyki i deontologii zawodowej wiążących farmaceutę”

Zamiast powyższych punktów zaproponowano:

„Reklama nie może w ramach zawartego w niej przekazu, być łączona z informacjami, które nie dotyczą działalności apteki lub punktu aptecznego.”

Przepisy zakazują łączenia reklamy apteki z przekazami, które pozornie nie mają charakteru reklamowego. Przykładem mogą być treści rozrywkowe np. podcasty.

DIA: Krok wstecz w ochronie pacjentów i standardów zawodowych

Jak podaje Rynek Zdrowia, przedstawiciele samorządu aptekarskiego zgłosili liczne uwagi. Sprzeciw dotyczył przede wszystkim wykreślenia punktów dotyczących zasad etyki i tajemnicy zawodowej farmaceuty. Według przedstawicieli usunięcie ich może prowadzić do licznych nadużyć wobec farmaceutów.

Krytycznie do projektu ustawy odniosła się również Dolnośląska Izba Aptekarska. Przedstawieciele samorządu w Uchwale wysłanej do MZ wypunktowali założenia, które według nich nie są do zaakceptowania przez środowisko farmaceutów.

Rada Aptekarska DIA wskazała, iż projekt oznacza znaczące i trudne do wytłumaczenia zliberalizowanie zasad reklamowania się aptek i punktów aptecznych.

– Taki kierunek zmian będzie niósł reperkusje społeczne w zakresie: nadmiernej konsumpcji leków, nieuzasadnionego zwiększenia wydatkowania kwot na refundację asortymentu oferowanego w aptekach i punktach aptecznych (na skutek nieuzasadnionego zwiększenia obrotu tym asortymentem) oraz naruszania godności i etyki zawodu farmaceuty – czytamy w treści Uchwały.

Według przedstawicieli DIA „reklama aptek powinna być co do zasady zakazana z możliwością rozbudowania katalogu dozwolonej informacji o działalności apteki. W uchwale skierowanej do MZ zwrócono także uwagę na potrzebę ustalenia precyzyjnego prawa. Powinno ono wyraźnie oddzielić „neutralną informację” od „przekazu reklamowego”.

Źródła:

@MGR.FARM

Idź do oryginalnego materiału