Naukowcy przeprowadzili przegląd systematyczny oraz metaanalizę, aby ocenić skuteczność i bezpieczeństwo preparatów konopnych w leczeniu zaburzeń psychicznych i uzależnień. To największe i najbardziej kompleksowe tego typu zestawienie danych z randomizowanych badań kontrolnych.
Terapia z użyciem THC i CBD – badanie
Zaburzenia psychiczne i uzależnienia należą dziś do największych wyzwań zdrowia publicznego na świecie, a skuteczne metody leczenia wciąż są ograniczone. W tej sytuacji coraz większą popularność zdobywają konopie oraz leki konopne zawierające THC i CBD, które oddziałują na układ nerwowy i budzą nadzieje jako alternatywa terapeutyczna.
W krajach takich jak Stany Zjednoczone, Kanada czy Australia miliony osób sięgają po THC i CBD w leczeniu problemów psychicznych, a lekarze coraz częściej włączają je do terapii. Pojawia się jednak najważniejsze pytanie: czy konopie rzeczywiście działają i czy są bezpieczne? To właśnie próbuje rozstrzygnąć najnowsze badanie, opierając się na dostępnych, rzetelnych dowodach naukowych.
Opis badania
Naukowcy przeszukali najważniejsze medyczne bazy danych oraz rejestry badań klinicznych. Uwzględniono publikacje z ostatnich 45 lat (od 1980 do maja 2025 r.). Analizowano wyłącznie randomizowane badania kontrolne. W świecie medycyny uważa się je za „złoty standard”, ponieważ minimalizują ryzyko błędu dzięki losowemu przydzielaniu pacjentów do grup otrzymujących preparat konopny lub placebo.
W badaniu wzięto pod uwagę szerokie spektrum pacjentów bez względu na ich wiek. Analizowano zarówno kannabinoidy pochodzenia roślinnego (marihuana), jak i preparaty farmaceutyczne. Naukowcy skupili się nie tylko na tym, czy dana substancja prowadzi do remisji choroby lub złagodzenia jej objawów, ale sprawdzili także jej wpływ na ogólne funkcjonowanie organizmu, w tym na jakość snu, masę ciała czy parametry układu krążenia. Równie istotnym elementem analizy było bezpieczeństwo. Badacze dokładnie liczyli wszystkie zdarzenia niepożądane, od łagodnych nudności po poważne incydenty, takie jak epizody psychotyczne.
Cały proces selekcji danych i oceny ich jakości opierał się na zasadzie wzajemnej weryfikacji. Każdy artykuł był niezależnie analizowany przez dwóch recenzentów, a wszelkie sporne kwestie rozstrzygał trzeci ekspert. Aby ocenić, na ile można ufać zgromadzonym wynikom, zastosowano rygorystyczne narzędzia. W końcowej fazie, przy użyciu zaawansowanych modeli statystycznych, dane z wielu różnych ośrodków zostały połączone w jedną spójną całość. Pozwoliło to naukowcom nie tylko wyciągnąć ogólne wnioski, ale również przeprowadzić analizy wrażliwości. Wyjaśniały one, jak na ostateczny wynik wpływały różnice w dawkach leków, czasie trwania terapii czy specyfice grupy pacjentów.
Naukowcy przeanalizowali 54 badania, w których wzięło udział łącznie 2477 osób. Najczęściej sprawdzano działanie kannabidiolu (CBD), samego THC lub ich mieszanek.
Konopie w bezsenności, zespole Tourette’a, ADHD i innych zaburzeniach
Wyniki analiz wykazały, iż preparaty konopne (zwłaszcza mieszanki CBD i THC) mogą łagodzić objawy odstawienne. W pewnym stopniu mogą również zmniejszać ilość wypalanej marihuany. Nie prowadzą jednak do całkowitego zerwania z nałogiem ani nie redukują wyraźnie głodu narkotykowego. W przypadku zespołu Tourette’a odnotowano istotne zmniejszenie nasilenia tików, szczególnie przy stosowaniu kombinacji CBD i THC. Przy bezsenności pacjenci spali nieco dłużej, jednak jakość snu nie uległa wyraźnej poprawie. W zaburzeniach ze spektrum autyzmu zaobserwowano natomiast niewielką redukcję niektórych objawów, ale dowody na skuteczność są słabe.
W przypadku schizofrenii, zaburzeń lękowych, PTSD, ADHD oraz OCD nie stwierdzono istotnej poprawy. Działanie kannabinoidów było porównywalne z placebo. W leczeniu uzależnienia od kokainy wyniki były wręcz niekorzystne: osoby przyjmujące kannabinoidy odczuwały silniejszy głód narkotykowy niż grupa placebo.
Zgodnie z wynikami badania stosowanie kannabinoidów wiązało się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych. Osoby przyjmujące te substancje miały o 75% większe prawdopodobieństwo wystąpienia skutków ubocznych niż grupa placebo. Statystycznie co siódmy pacjent doświadczał negatywnych efektów leczenia. Do najczęstszych działań niepożądanych należą suchość w ustach, nudności, biegunka i zawroty głowy. Poważne zdarzenia, takie jak epizody psychozy, występowały rzadko i z podobną częstością jak w grupie placebo.
Potencjał konopii w terapii zaburzeń psychicznych
Według autorów badania, mimo rosnącej popularności preparatów konopnych, obecne dowody naukowe nie potwierdzają ich wyraźnej skuteczności w większości zaburzeń psychicznych. W takich przypadkach jak lęk, depresja, PTSD, ADHD, schizofrenia, OCD czy uzależnienia jej działanie często nie różniło się istotnie od placebo.
Autorzy zaznaczają jednak, iż w niektórych obszarach można zaobserwować pewne potencjalne korzyści (np. w tikach w zespole Tourette’a, długości snu czy objawach odstawienia), choć dostępne dane są ograniczone i niejednoznaczne.
Zwracają też uwagę na możliwe działania niepożądane oraz na to, iż jakość wielu badań pozostaje niewystarczająca. Podkreślają również, iż w części przypadków sięganie po preparaty konopne może wiązać się z opóźnieniem rozpoczęcia terapii o udowodnionej skuteczności.
Wyniki opublikowano w czasopiśmie „The Lancet Psychiatry” .
