Dostęp do bezpłatnego leczenia finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia wydaje się dla wielu Polaków oczywistością. kilka osób zdaje sobie jednak sprawę, iż prawo do świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych może wygasnąć już 30 dni po ustaniu ubezpieczenia zdrowotnego. Taka sytuacja najczęściej dotyczy osób zmieniających pracę, przerywających prowadzenie działalności gospodarczej lub korzystających z urlopu bezpłatnego. W efekcie mogą one nagle stracić dostęp do wizyt u lekarza oraz refundowanych leków.
Trzy sytuacje, w których tracisz bezpłatną opiekę po 30 dniach
NFZ wskazuje trzy podstawowe przypadki, w których po ustaniu ubezpieczenia zdrowotnego dostęp do bezpłatnej pomocy medycznej kończy się po upływie miesiąca:
- Zakończenie stosunku pracy – dotyczy umowy o pracę oraz innych form zatrudnienia, po których ustaje obowiązek ubezpieczenia.
- Zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej – przedsiębiorcy, którzy przestają opłacać składki, tracą prawo do świadczeń.
- Urlop bezpłatny lub inne przerwy w zatrudnieniu – pracownicy korzystający z urlopu bez wynagrodzenia przestają być objęci obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.
W każdej z tych sytuacji warto działać szybko, ponieważ po 30 dniach prawo do bezpłatnej opieki wygasa. Pacjenci często uświadamiają sobie to dopiero wtedy, gdy muszą zapłacić za wizytę u lekarza lub zakup leków.
Wyjątki od zasady 30 dni
Nie wszyscy tracą prawo do darmowego leczenia od razu. NFZ wskazuje również wyjątki, które przedłużają dostęp do świadczeń:
- Absolwenci szkół ponadpodstawowych – mają prawo do świadczeń przez 6 miesięcy po zakończeniu nauki.
- Absolwenci szkół wyższych i doktoranckich – zachowują prawo do opieki przez 4 miesiące po ukończeniu studiów.
- Osoby z zawieszonym prawem do renty socjalnej – dostęp do świadczeń trwa jeszcze przez 90 dni od ustania ubezpieczenia.
- Członkowie rodziny osoby ubezpieczonej – osoby zgłoszone jako członkowie rodziny nie tracą prawa do świadczeń choćby bez własnego tytułu do ubezpieczenia.
Dzięki tym odstępstwom osoby kończące naukę lub pozostające w rodzinie osoby ubezpieczonej zyskują dodatkowy czas na uregulowanie formalności.
Jak sprawdzić, czy jesteś ubezpieczony w NFZ?
System Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców, czyli eWUŚ, umożliwia szybkie sprawdzenie statusu ubezpieczenia zdrowotnego. Korzysta on z danych ZUS i KRUS, dlatego jest powszechnie wykorzystywany zarówno przez lekarzy, jak i rejestracje przychodni oraz samych pacjentów. Dzięki eWUŚ można jeszcze przed wizytą sprawdzić, czy przysługuje nam prawo do bezpłatnych świadczeń i uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek.
Jak odzyskać prawo do leczenia? Dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne
W przypadku utraty prawa do darmowej opieki medycznej można je odzyskać poprzez zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ. Procedura obejmuje:
- Zgłoszenie się do oddziału wojewódzkiego NFZ, gdzie należy wypełnić wniosek i podpisać dwie umowy. Trzeba zabrać dokument tożsamości oraz potwierdzenie ostatniego okresu ubezpieczenia, na przykład zaświadczenie z pracy, dowód opłacania składek lub potwierdzenie z urzędu pracy.
- Złożenie w ZUS formularzy: ZUS ZZA dla siebie oraz ZUS ZCNA dla członków rodziny.
Składka za dobrowolne ubezpieczenie – ile kosztuje?
Wysokość składki wynika z deklarowanego miesięcznego dochodu, który nie może być niższy od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z poprzedniego kwartału, wraz z wypłatami z zysku. Stawka składki wynosi 9 procent podstawy wymiaru. Ponadto NFZ nalicza opłaty za przerwy w ubezpieczeniu:
- od 3 miesięcy do roku – minimum 20 procent podstawy wymiaru składki,
- powyżej 1 roku do 2 lat – 50 procent,
- powyżej 2 do 5 lat – 100 procent,
- powyżej 5 do 10 lat – 150 procent,
- powyżej 10 lat – 200 procent podstawy wymiaru.
W wyjątkowych sytuacjach dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ może odstąpić od pobrania opłaty lub rozłożyć ją na raty.
Dlaczego szybka reakcja jest tak ważna?
Brak ubezpieczenia zdrowotnego sprawia, iż pacjent musi samodzielnie pokrywać koszty leczenia, wizyt lekarskich, badań i leków. Sytuacje takie jak zmiana pracy, urlop bezpłatny czy przerwa w prowadzeniu działalności gospodarczej są najczęstszymi powodami utraty prawa do świadczeń NFZ. Korzystanie z systemu eWUŚ oraz szybkie podjęcie działań, takich jak zawarcie dobrowolnego ubezpieczenia lub zgłoszenie się jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, pomaga uniknąć niepotrzebnych wydatków i stresu.
Źródło: Radio ZET
