Postępujące starzenie się populacji kieruje uwagę medycyny ku mechanizmom molekularnym odpowiedzialnym za długowieczność. Jednym z najlepiej poznanych czynników o działaniu protekcyjnym jest białko Klotho, które – jak wskazują najnowsze badania – może odgrywać istotną rolę nie tylko w regulacji procesów ogólnoustrojowych, ale także w utrzymaniu homeostazy tkanek jamy ustnej. Zależność ta otwiera nowe perspektywy dla stomatologii, szczególnie w kontekście chorób przyzębia i przewlekłego stanu zapalnego.
Klotho – często nazywane „białkiem długowieczności” – zyskuje na znaczeniu ze względu na swoją rolę w regulacji odpowiedzi zapalnej, naprawie tkanek oraz procesie starzenia się organizmu. Jest to transbłonowe białko o charakterze enzymatycznym, występujące głównie w nerkach i mózgu, ale również w formie rozpuszczalnej w krążeniu ogólnoustrojowym. Jego działanie obejmuje modulację szlaków sygnałowych związanych z insulinopodobnym czynnikiem wzrostu (IGF-1), wpływ na gospodarkę wapniowo-fosforanową (m.in. poprzez oś FGF23-Klotho) oraz regulację stresu oksydacyjnego. Niedobór Klotho wiąże się z przyspieszonym starzeniem, nasileniem procesów zapalnych oraz zwiększoną podatnością na choroby degeneracyjne.
Znaczenie Klotho w patogenezie chorób jamy ustnej
W kontekście stomatologii szczególne znaczenie przypisuje się roli Klotho w modulowaniu odpowiedzi zapalnej i procesów immunologicznych. Badania wskazują, iż obniżony poziom tego białka może sprzyjać rozwojowi przewlekłego zapalenia przyzębia poprzez nasilenie ekspresji cytokin prozapalnych (m.in. IL-1β, IL-6, TNF-α) oraz zwiększenie stresu oksydacyjnego w tkankach. Dodatkowo Klotho wykazuje adekwatności antyfibrotyczne i przeciwdziała apoptozie komórek, co może mieć znaczenie w utrzymaniu integralności tkanek miękkich jamy ustnej oraz zachowaniu homeostazy przyzębia.
Oś zapalenie-starzenie-jama ustna
Współczesne koncepcje patofizjologiczne podkreślają istnienie tzw. „inflammagingu”, czyli przewlekłego stanu zapalnego o niskim nasileniu, który towarzyszy starzeniu. Klotho, jako czynnik o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym, może odgrywać istotną rolę w ograniczaniu tego procesu. Jama ustna, będąca środowiskiem o wysokiej ekspozycji na czynniki mikrobiologiczne, stanowi istotny obszar, w którym zaburzenia równowagi między odpowiedzią immunologiczną a stresem oksydacyjnym mogą prowadzić do rozwoju patologii, w tym chorób przyzębia i zmian przednowotworowych.
Potencjalne implikacje kliniczne
Choć zastosowanie Klotho w praktyce klinicznej pozostaje na etapie badań, jego potencjał jako biomarkera procesów starzenia i chorób przyzębia jest obiecujący. W przyszłości prawdopodobnie możliwe będzie wykorzystanie poziomu tego białka w diagnostyce ryzyka chorób jamy ustnej, a także jako celu terapii modulujących odpowiedź zapalną. Wymaga to jednak dalszych badań translacyjnych oraz potwierdzenia w badaniach klinicznych.
Nowy paradygmat w stomatologii?
Coraz większa liczba dowodów na związek zachodzący pomiędzy zdrowiem jamy ustnej a procesami ogólnoustrojowymi wskazuje na konieczność szerszego spojrzenia na rolę stomatologii w medycynie. Klotho wpisuje się w ten trend jako potencjalne ogniwo łączące biologiczne mechanizmy starzenia z patologią przyzębia. Choć w tej chwili jego znaczenie ma głównie charakter naukowy, może ono w przyszłości przyczynić się do rozwoju bardziej spersonalizowanych działań profilaktycznych i leczniczych.
Źródło: https://www.rdhmag.com/
Warto podkreślać rolę lekarzy dentystów w profilaktyce oraz diagnostyce chorób ogólnych, które mogą manifestować się w jamie ustnej. Zalicza się do nich m.in. cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, schorzenia wątroby czy nowotwory, które rozwijają się na błonach śluzowych. – Jama ustna jest zwierciadłem organizmu, tego, co dzieje się w środku. Niestety, wielu pacjentów nie potrafi lub nie chce w to uwierzyć, choćby podczas realnych rozmów z lekarzami dentystami – mówi prof. dr hab. n. med. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, prorektor ds. umiędzynarodowienia uczelni Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
