Jednolita linia orzecznicza NSA w kwestii kar pieniężnych dla aptek

W latach 2020 – 2022 do Rzecznika zwracali się przedsiębiorcy, wobec których Główny Inspektor Farmaceutyczny wydał decyzje nakładające administracyjne kary pieniężne na podstawie art. 127b ust. 1a i 1b ustawy Prawo farmaceutyczne, za nieprzekazanie na żądanie Wojewódzkich Inspektorów Farmaceutycznych dokumentacji określonej w wezwaniu. Wezwania obejmowały przekazanie dokumentacji związanej z prowadzoną działalnością, tj. umowy bądź umów franczyzowych zawartych przez franczyzobiorcę z podmiotem będącym franczyzodawcą, dotyczących prowadzenia aptek ogólnodostępnych oraz umów spółki.

Rzecznik wstąpił do postępowań wszczętych wnioskami przedsiębiorców o ponowne rozpoznanie tych spraw i podniósł m.in., iż cel wprowadzenia ust. 1a i 1b art. 127b ustawy Prawo farmaceutyczne oraz pozostającego z nim w związku art. 37at ust. 8 ustawy Prawo farmaceutyczne jest ściśle powiązany z monitorowaniem drogowego przewozu tzw. towarów wrażliwych oraz określeniem odpowiedzialności za naruszenie obowiązków związanych z tym przewozem. Rzecznik podkreślił, iż zasadniczym celem tych regulacji jest kontrola przewozu produktów leczniczych, zapewnienie ich legalnego wywozu lub zbytu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu i oddalił skargi przedsiębiorców oraz Rzecznika na decyzje GIF. Od wyroków WSA skargi kasacyjne składali przedsiębiorcy oraz Rzecznik. Na przełomie roku 2025 i 2026 wyżej wymienione sprawy rozstrzygał Naczelny Sąd Administracyjny. Wyroki w nich zapadły:

• 4 listopada 2025 r. sygn. akt II GSK 740/22,
• 15 stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 1183/22,
• 29 stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 1603/22,
• 4 lutego 2026 r. sygn. akt II GSK 1634/22 i sygn. akt II GSK 1887/22,
• 12 lutego 2026 r. sygn. akt II GSK 1994/22,

NSA uwzględnił w nich skargi kasacyjne przedsiębiorców i Rzecznika. Natomiast wyrokami z dnia 15 stycznia 2026 r. sygn. akt II GSK 1351/22 i sygn. akt II GSK 1273/22 w postępowaniu z udziałem Rzecznika uwzględnił skargi kasacyjne przedsiębiorców, a w konsekwencji tego uchylił zaskarżone wyroki oraz zaskarżone decyzje. W ślad za tym umorzył postępowania administracyjne.

– NSA ocenił, iż nieuprawnione jest stanowisko prezentowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż obowiązek wydania żądanych dokumentów spoczywa na przedsiębiorcy nie tylko w ramach przeprowadzanej u niego inspekcji i kontroli, ale i poza nimi, także w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego – informuje Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców.

Organ wskazuje, iż stanowisko zajęte w spójnej linii orzeczniczej przez NSA to wspólny sukces przedsiębiorców z branży farmaceutycznej i Rzecznika MŚP. Pozwala on na swobodną kontynuację działalności gospodarczej oczyszczonym z zarzutów aptekom.

Źródło: informacja prasowa Rzecznika MŚP