Na okładce Jamesa napisano, iż jest to „reinterpretacja przygód Hucka Finna Marka Twaina” – pełna zgoda – oraz iż w książce „zniewolony Jim odzyskuje głos i przeciwstawia się konwenansom, które zepchnęły go na margines”. I to już jest grube niedopowiedzenie! Czarnoskóry James nie był na marginesie, ale jak niemal każdy amerykański niewolnik w przededniu wojny secesyjnej, był w prawdziwym piekle. A więziły go nie konwenanse, ale zbrodniczy system, który czynił z milionów ludzi woły robocze, bez żadnych praw, bez absolutnie żadnych praw…
Faktycznie w toku fabuły Jim zyskuje głos. Gdy dowiaduje się, iż ma zostać sprzedany, a co za tym idzie rozdzielony od swojej rodziny, coś w nim pęka. Wie, iż tego już by naprawdę nie zniósł. Ucieka na wyspę pośrodku nurtu Missisipi. Tam spotyka Hucka, chłopca, który zbiegł przed brutalnym ojcem. Tak więc wszystko zaczyna się podobnie jak w powieści Twaina o Huckelberrym Finnie.
Mężczyzna i chłopiec płyną tratwą w kierunku tak zwanych wolnych stanów, konkretnie do Illinois, gdzie niewolnictwo (teoretycznie) jest zakazane. W czasie ucieczki mają mnóstwo przygód. Są to przygody złe, bardzo złe i przerażające. Zdarzają się też wydarzenia absurdalne, jak wtedy, gdy ze względu na ładny głos Jima kupuje grupa minstreli, czyli białych mężczyzn wystawiających przedstawienia w przebraniu czarnych (blackface). Kogo wśród nich będzie udawał Jim? W wyniku tych wszystkich przejść zbieg staje się wewnętrznie wolnym człowiekiem i stopniowo kruszy niewolniczy pancerz, w którym tkwił całe życie.
Chociaż jest to opowieść momentami mrożąca krew w żyłach i pokazująca z całą mocą wynaturzenia sytemu korzystającego z pracy niewolniczej, Percival Everett umiał ją zawrzeć w konwencji książki przygodowej. Wartka akcja, doskonałe dialogi (prowadzone w języku białych i w narzeczu stosowanym przez osoby czarne specjalnie na potrzeby zniewolicieli – co świetnie oddała tłumacząca książkę Kaja Gucio), pokazywanie wszystkich stron konfliktu w wielu odcieniach pomiędzy nomen omen czernią i bielą oraz przedstawienie w prosty sposób rozważań na temat konsekwencji społecznych, psychologicznych i filozoficznych niewolnictwa uczyniły z Jamesa powieść w pełni zasługującą na uznanie czytelników i liczne nagrody literackie jakie książce przyznano, z National Book Award na czele.
Polecam
Anna Cała Dostępność książki sprawdź w naszym katalogu KLIK
