Jeszcze kilka lat temu szczepienia wykonywane przez farmaceutów kojarzyły się głównie z walką z pandemią COVID-19. Dziś apteki stanowią istotny element systemu szczepień ochronnych dla dorosłych. Farmaceuci kwalifikują pacjentów do szczepień i wykonują je na miejscu. Katalog świadczeń finansowanych przez NFZ jest w tej chwili znacznie szerszy niż na początku funkcjonowania aptecznych punktów szczepień.
Obowiązujące zasady określa obwieszczenie Ministra Zdrowia z 23 grudnia 2025 r. w sprawie wykazu szczepień ochronnych przeprowadzanych w aptece, które mogą być w całości lub części finansowane ze środków publicznych. Na jego podstawie osoby dorosłe mogą korzystać w aptekach z 18 szczepień ochronnych objętych finansowaniem przez NFZ. Warto pamiętać, iż NFZ finansuje kwalifikację do szczepienia oraz podanie szczepionki przez farmaceutę. Sama szczepionka może być bezpłatna, częściowo refundowana lub pełnopłatna. Zależy to od rodzaju preparatu oraz uprawnień przysługujących pacjentowi.
Jakie szczepienia obejmuje w tej chwili wykaz?
Początkowo wykaz obejmował 12 szczepień ochronnych. Od 1 lutego 2026 r. Minister Zdrowia rozszerzył go o kolejne pozycje. w tej chwili osoby dorosłe mogą skorzystać w aptekach z 18 szczepień realizowanych w ramach finansowania NFZ.
Aktualny wykaz obejmuje szczepienia przeciw:
- COVID-19,
- grypie,
- kleszczowemu zapaleniu mózgu,
- błonicy i tężcowi przy użyciu szczepionki monowalentnej lub dwuskładnikowej,
- błonicy, tężcowi i krztuścowi przy użyciu szczepionki skojarzonej,
- ospie wietrznej,
- durowi brzusznemu,
- błonicy, tężcowi, krztuścowi i poliomyelitis przy użyciu szczepionki skojarzonej,
- zakażeniom wirusem HPV,
- meningokokom typu B,
- meningokokom typu ACWY,
- pneumokokom,
- półpaścowi,
- odrze, śwince i różyczce,
- poliomyelitis,
- wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i typu B,
- RSV,
- żółtej gorączce.
Lista obejmuje zarówno szczepienia sezonowe, jak i preparaty wykorzystywane przed wyjazdami zagranicznymi. Znajdują się na niej również szczepienia zalecane osobom dorosłym w ramach profilaktyki chorób zakaźnych.
Warto zwrócić uwagę, iż wykaz obejmuje nie tylko szczepionki skojarzone przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi. Znajdują się w nim także szczepienia przeciw błonicy i tężcowi wykonywane przy użyciu preparatów monowalentnych oraz dwuskładnikowych. Ma to szczególne znaczenie w przypadku szczepień przypominających. Zgodnie z zaleceniami dorośli powinni przyjmować dawkę przypominającą co 10 lat.
Od nowego sezonu szczepionki przeciw grypie będą już tylko trójwalentne
Warto również pamiętać o zmianach dotyczących szczepień przeciw grypie. Od sezonu 2026/2027 pacjenci będą korzystać już wyłącznie ze szczepionek trójwalentnych. Zastąpią one preparaty czterowalentne stosowane w poprzednich latach.
Zmiana wynika z niewykrywania od kilku sezonów linii B/Yamagata wirusa grypy. W praktyce oznacza to usunięcie z preparatów jednego ze szczepów uwzględnianych wcześniej w szczepionkach czterowalentnych.
Eksperci podkreślają jednak, iż decyzja nie wpływa ani na bezpieczeństwo szczepień, ani na skuteczność ochrony przed grypą sezonową. Zmiana ma dostosować skład szczepionek do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i krążących wariantów wirusa.
